Μουσικές «συνομιλίες»

Daud Khan Sadozai

• Το πρόγραμμα του Ρος Ντέιλι και του Μουσικού Εργαστηρίου «Λαβύρινθος» συνεχίζεται σήμερα και αύριο (9.30 μ.μ.), στη σκηνή του θεάτρου «Ροές» (Ιάκχου 16, Γκάζι), με προσκεκλημένο τον Αφγανό μουσικό Daud Khan Sadozai, στο αφγανικό ραμπάμπ και το σαρόντ. Μαζί με τον Daud Khan Sadozai και τον Ρος Ντέιλι (λύρα, σάζι, τάρχου, ραμπάμπ) παίζουν οι Κέλλυ Θωμά (λύρα) και Σόλης Μπαρκή (κρουστά).
• Στο «Αγγέλων Βήμα» (Σατωβριάνδου 36, Ομόνοια, 210 5242211), ο Σταύρος Παπασταύρου, κάθε Παρασκευή, Σαββατο (11.30 μ.μ.) και Κυριακή (10 μ.μ.), μέχρι τις 27/3, ερμηνεύει παραδοσιακά και έντεχνα τουρκικά τραγούδια, τραγούδια άλλων χωρών (Ουγγαρία, Σερβία, Ν. Ιταλία) και δικά του. Πιάνο: Αλκηστις Ραυτοπούλου. Πνευστά: Φώτης Μυλωνάς.
• Νότες, εικόνες, συναισθήματα και υπέροχα τραγούδια, στη μουσική παράσταση «Των μαγεμένων προσευχές», κάθε Τετάρτη στα «9/8» (Λεωφ. Αλεξάνδρας 40, 210.8235.841), σε σκηνοθετική επιμέλεια Κωνσταντίνου Κωνσταντόπουλου. Οι ηθοποιοί Κ. Κωνσταντόπουλος και Μυρσίνη Δόξα παρουσιάζουν γνωστά ερωτικά τραγούδια, ελληνικά και ξένα, και ποιήματα από τη νέα ποιητική συλλογή του Χρήστου Α. Μιχαήλ («Η καχυποψία ενός άλλοθι»). Καλεσμένοι τους, στη σημερινή παράσταση, θα είναι οι Ειρήνη Μπαλτά, Δημήτρης Δρόσος και Νικήτας Χολογκιτας.
• 30 χρόνια μετά τη δημιουργία του συγκροτήματος «Τα παιδιά από την Πάτρα», ο Λάμπρος Καρελάς ξανασυναντά τον Χρήστο Παπαδόπουλο και τον Αργύρη Παπαγεωργίου στη λαϊκή μουσική σκηνή «Διαδρομές», από τις 18/3 (11 μ.μ.) και για πέντε Παρασκευές και Σάββατα. Θα θυμίσουν τις επιτυχίες και το γνωστό στιλ του συγκροτήματος.
• Ο Διονύσης Τσακνής ανεβαίνει στη σκηνή του Club του Μύλου, για μία μοναδική εμφάνιση το Σάββατο (19/3). Μαζί του ο Νίκος Ζιώγαλας, ο MC YINKA και η Κασσιανή Λειψάκη. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τις δικές του μεγάλες και διαχρονικές επιτυχίες, καθώς και τραγούδια φίλων του, τα οποία κυκλοφόρησαν κι έχουν κερδίσει πολύ καλές κριτικές.

Ηχοι και φωνές

• Το δισκογραφικό «καρπό» της γόνιμης μουσικής «αναμέτρησής» του με την σκαριμπική ποίηση παρουσιάζει ο Διονύσης Τσακνής στις 13/2 (8.30μμ), στον «Ιανό» (Σταδίου 24). Για πρώτη φορά ζωντανά, θα παρουσιάσει τα τραγούδια του νέου του δίσκου «Εαυτούληδες» - έντεκα μελοποιημένα ποιήματα από την ομώνυμη συλλογή του Γιάννη Σκαρίμπα και το «Ουλαλούμ». Η είσοδος είναι ελεύθερη. Υπενθυμίζουμε ότι το νέο CD του Δ. Τσακνή διατίθεται αποκλειστικά με το βιβλίο «Γιάννης Σκαρίμπας: Απαντες στίχοι 1936 - 1970» («Νεφέλη»). 

• Μελωδικές διαδρομές από την Αρλέτα και τον Λάκη Παπαδόπουλο κάθε Τρίτη (9.30μμ), στον «Σταυρό του Νότου». Μαζί τους, αυτή την Τρίτη ο Μανώλης Μητσιάς. 

• Ο Θοδωρής Κοτονιάς και τα «Μακρινά Ξαδέρφια» συναντιούνται με την Λαμπρινή Καρακώστα, στο «Gasbah Hall», κάθε Παρασκευή και Σάββατο (10.30μμ), όπου παρουσιάζουν δικά τους και πολλά άλλα τραγούδια. Συμμετέχει η νέα τραγουδοποιός και κιθαρίστρια Εύα Ατματζίδου κ.ά. 

• Ο Γιώργος Σαρρής και ο Δημήτρης Ζμπέκος παρουσιάζουν ένα πρόγραμμα με λαϊκά, έντεχνα, ροκ και παραδοσιακά τραγούδια, κάθε Παρασκευή, Σάββατο (βράδυ) και Κυριακή (μεσημέρι), στο «Παραμύθι» (Αγ. Αναργύρων 21, Ψυρρή, 2103311992). Μαζί τους οι: «Κύκλος», Ειρήνη Ψυχράμη και Αλέξης Μαρίνος (μπουζούκι). 

• Ο Γιώργος Ανδρέου φιλοξενεί τους Κώστα Θωμαΐδη, Βασιλική Καρακώστα και Μανώλη Καραντίνη, την Τρίτη, στη σκηνή του «Ρυθμός stage» (Μαρίνου Αντύπα 38, Ηλιούπολη, 210 9750060). 

• Το πρώτο του λάιβ μετά την κυκλοφορία του πρόσφατου αξιόλογου άλμπουμ του «Από τη σπηλιά του Δράκου» κάνει ο Μπάμπης Παπαδόπουλος, (13/12, «Μύλος» Θεσσαλονίκης). Μαζί του οι μουσικοί Φώτης Σιώτας και Μιχάλης Βρέττας (βιολιά), Δημήτρης Βλαχομήτρος (μπουζούκι) και Διονύσης Μακρής (κοντραμπάσο). 

• Με βραδιά αφιερωμένη στα κρουστά, ξεκινά σήμερα ( 8.30μ.μ.), το πρόγραμμα του «Cafe Concerto» (Μάγερ 18, Στοά Εθνικού Ωδείου, 210- 5243330). Εμφανίζεται ο Βασίλης Βασιλάτος (σολίστ και καθηγητής κρουστών του Εθνικού Ωδείου), που μαζί με το συγκρότημα «Percussion System» (Ξένια Κατσικοκέρη, Χάρης Νείλας, Νικολέττα Ρουσογιάννη, Στράτος Κρυσταλλίδης) παρουσιάζει το διαδραστικό χάπενινγκ «Οταν τα κρουστά -με διάθεση παιχνιδίζουσα- προκαλούν σε δημιουργική συμμετοχή το κοινό τους». Συμμετέχουν επίσης από το συγκρότημα «Ιστορίες για Κρουστά» η Ελλη Βασιλάτου (κλαρινέτο-φωνή) και ο Σταύρος Ράπτης (μπάσο). Εκτακτη συμμετοχή: Χαρίτων Χαριτωνίδης.

Τραγούδια με χρόνια στην πλάτη τους...

• Από τον Κώστα Ζουγρή, Βιβλιοθήκη, Σάββατο 23 Οκτωβρίου 2010

Η διακυβέρνηση της χώρας μας μετά τη Μεταπολίτευση σίγουρα στο μέλλον θα αποτελέσει αντικείμενο ψυχανάλυσης, για διάφορους λόγους. Οσοι κατάφεραν να κατακτήσουν την εξουσία, χρησιμοποίησαν τα ίδια χιλιοειπωμένα τεχνάσματα, και τα κατάφεραν.

Δεν είμαι βέβαια ο κατάλληλος για να αναλύσω το πώς και γιατί, άλλωστε αυτό δεν είναι μόνον ελληνικό φαινόμενο, οι περισσότεροι κάτοικοι του πλανήτη μας είναι επιρρεπείς στο να πέφτουν θύματα των, συχνά ψευδών, υποσχέσεων των πολιτικών, οι οποίοι προσδοκούν να κατακτήσουν την εξουσία μέσω της νόμιμης εκλογικής διαδικασίας.

Φέτος όμως, στη χρόνια αδιαφορία της κρατικής μέριμνας για το δημογραφικό μας πρόβλημα και την πάγια τιμωρία όσων ακόμα τολμούν να κάνουν παιδιά, ήλθε να προστεθεί ο διωγμός των ηλικιωμένων, με μείωση των αποδοχών τών ήδη συνταξιούχων και επιμήκυνση της ηλικίας για να βγει κάποιος στη σύνταξη, γεγονός που μοιραία θα οδηγήσει πολλούς από τους νεαρούς ...των 60-85 ετών σε απόγνωση. Δεν αναφέρομαι σε μεγαλύτερες ηλικίες, γιατί σε αρκετές περιπτώσεις αυτοί ίσως υπάρχουν μόνο στα χαρτιά των συνταξιοδοτικών οργανισμών.

Ο διωγμός των ηλικιωμένων, που σε πολλές περιπτώσεις εργάστηκαν 40-50 χρόνια για να κατακτήσουν αυτό που τους στερεί η σημερινή κυβέρνηση, δηλαδή την ανταπόδοση των εισφορών που κατέβαλαν επί σειρά ετών, μέσω της σύνταξης, πέραν του ότι δεν είναι ηθικός, και ίσως και παράνομος, έγινε απλώς για να μην μπορούν διάφοροι να συνταξιοδοτούνται στα 40-50 τους χρόνια και παλαιότερα, σε διάφορους οργανισμούς, οι γυναίκες στα 35.

Είναι αυτονόητο ότι αυτοί που συμφώνησαν να παρθούν αυτά τα μέτρα, δεν περιμένουν να ζήσουν από τη σύνταξή τους. Για τους περισσότερους άλλωστε έχουν προνοήσει οι γονείς τους, οι θείοι τους, οι παππούδες τους και στη χειρότερη περίπτωση, οι παλαιοί συνάδελφοί τους, που ψήφισαν για τον δικό τους τρόπο συνταξιοδότησης.

Το μόνο θετικό είναι το ότι τα τραγούδια που έγραψαν διάφοροι συνθέτες, δεν χρειάστηκε να πάρουν άδεια από το ΔΝΤ και έτσι δισκογραφήθηκαν γραμμένα από συνθέτες που δεν έβλεπαν τους ηλικιωμένους σαν τον αδύναμο κρίκο.

Ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου στο άλμπουμ του 2000 Βραχνός Προφήτης, σαν σύγχρονος προφήτης τραγουδούσε: Καλή γριά μου, γίνε, γίνε κοριτσάκι και στα αγριολίβαδα τρέξε να κρυφτείς.

Ηλιος πυρπολητής κι ανάλαφρο αεράκι μαζί σου παίζουν το παιχνίδι της ζωής.

Αλλιώς τα περιμέναμε κι αλλιώς μας ήρθαν, λένε αναστενάζοντας στον τόπο μου οι γριές.

Αρκετά νωρίτερα, το 1986, στην επιτυχία του Για το καλό μου, ο Γιάννης Μηλιώκας ήταν ακόμα πιο σαφής:

Είδα να κόβουν την μπουκιά για την μπουκιά μου, ρούχα να φτιάχνουν απ' τα ρούχα τα παλιά μου, για το καλό μου.

Είδα τη μάνα μου να κλαίει απελπισμένα, είδα το γέρο μου να φεύγει για τα ξένα, για το καλό μου.

Από τους πιο γνωστούς γέρους στο ελληνικό τραγούδι Ο γερο-νέγρο Τζιμ του Μάνου Λοΐζου, σε στίχους του Γιάννη Νεγροπόντη, από τα Νέγρικα του 1975, με ερμηνεύτρια τη Μαρία Φαραντούρη:

Ο γερο-νέγρο Τζιμ σ' ολόκληρο το Χάρλεμ, ε... γερο-νέγρο Τζιμ, κορνέτα δεύτερη δεν είχε σαν εσένα.

Το τραγούδι Δύο παλικάρια απ' τ' Αϊβαλί γράφτηκε το 1972 από τον Απόστολο Καλδάρα, σε στίχους του Πυθαγόρα, και χάρισε μία μεγάλη επιτυχία στη Χαρούλα Αλεξίου:

Δυο παλικάρια απ' τ' Αϊβαλί μπήκαν στο στέκι του Μπαλή και δεν αφήσανε γυαλί στο ράφι.

Για τη ζημιά στο μαγαζί δώσαν στον γέρο τον Μπαλή έναν τουρβά ασήμι και χρυσάφι.

Ο Παύλος Σιδηρόπουλος, το 1971, τραγουδούσε για τον Γερο-Μαθιό, ως μέλος του ντουέτου Δάμων και Φιντίας, μαζί με τον Παντελή Δελληγιαννίδη: Ξαπλώνει η νυχτιά μες στ' άγρια βουνά κι ο γερο-Μαθιός καπνίζει σκυφτός.

Κοιτάει γελαστός το λίγο του βιος κι αράζει απαλά σιμά στη φωτιά.
Με πλούσια μαλλιά και γένια μακριά ο γερο-Μαθιός μοιάζει άγιος σωστός.
Ψηλά στα βουνά πάν' χρόνια πολλά που ζει μοναχός αυτός κι ο Θεός.

Το 1918 έγραψε ο Αττίκ Τα καημένα τα νιάτα. Τότε, ο γέρος χαμογελούσε, έστω και μελαγχολικά, σήμερα, το χαμόγελο είναι σπάνιο στις μεγάλες ηλικίες.

Το 2000 ο Θάνος Ανεστόπουλος έγραφε για τα Διάφανα Κρίνα ένα ακόμα τραγούδι με ποιητικές προεκτάσεις, Γράψαμε τραγούδια που μιλούσαν για τη θλίψη ο τίτλος του και στον στίχο αναφέρει:

Ενας γέρος που μένει, μοναχός να προσμένει.
Σ' έναν θάνατο αργό, να φανεί δυνατός.

Ενας, ένας που φεύγει, τι 'ναι αυτό που απομένει;
Ενας άθλιος σκοπός, ένας γελοίος ρυθμός.

Ο Πυθαγόρας έγραψε στίχους για το Ετσι είν' η ζωή παππούλη, του Γιώργου Κατσαρού, με ερμηνευτή τον Γιάννη Καλατζή:

Ενας γέρος περπατάει πικραμένος και βαρύς και στον ώμο του κρατάει το φορτίο της ζωής.
Κάθε πόνος και φασούλι και γεμίζει το σακούλι και το φορτωνόμαστ' ούλοι, οι αφέντες και οι δούλοι, έτσι είν' η ζωή, παππούλη.

Στην ελληνική ποπ της δεκαετίας του '70 ξεχώρισαν Τα παραμύθια της γιαγιάς (1972) από τους Νοστράδαμος και το Η γιαγιά (1970) του Γιώργου Ρωμανού. Στην ίδια περίοδο, οι Poll τραγουδούσαν για το χάσμα των γενεών στον Γέρο.

Αυτοί που εμπνεύστηκαν τα νέα όρια ηλικίας στις συντάξεις, προφανώς θα είναι οπαδοί του Ζαμπέτα και θα ξεχωρίζουν τον Πενηντάρη:

Οταν έφτανες πενήντα την παλιά την εποχή σε φωνάζαν όλοι γέρο, άντε και καλή ψυχή. Τώρα όμως στα πενήντα είσαι άπιαστο πουλί, έχεις πείρα στην αγάπη, έχεις τέχνη στο φιλί.
Ο πενηντάρης, ο πενηντάρης είναι ένας νέος της εποχής κυκλοφοράει σαν εικοσάρης, κι είναι ωραίος σαν εραστής.

45 χρόνια πριν, ο Roger Daltrey με το συγκρότημα των Who τραγουδούσε το My Generation του Pete Townshend εκφράζοντας την ελπίδα να πεθάνει πριν γεράσει. Δύο χρόνια αργότερα, το 1967, στο άλμπουμ των Beatles Sgt. Peppers Lonely Hearts Club Band ο Paul McCartney εξέφραζε τον προβληματισμό του αν θα τον ήθελε η αγαπημένη του όταν θα έφτανε τα 64.

Αντιθέτως, ο Frank Sinatra από πολύ νωρίς είχε συμφιλιωθεί με τα γεράματα, σύμφωνα με τραγούδια όπως τα September Of My Years, It Was Α Very Good Year, How Old Am Ι?, Last Night When We Were Young και September Song, όλα από το άλμπουμ τού 1965, χρονιά που ο Frank γινόταν 50 ετών, September Of My Years.

Το συγκλονιστικό τραγούδι των Παλιών εραστών (La Chanson Des Vieux Amants) του Jacques Brel είναι από τα σημαντικότερα τραγούδια τού μεγάλου βέλγου ποιητή και συνθέτη.

Ο Neil Young από νωρίς έκανε συστάσεις σε μικρούς και μεγάλους μέσα από τραγούδια του, όπως το Old Man.

Αλλα τραγούδια σχετικά με το θέμα: Old And Wise-Alan Parsons Project, Help The Aged-Pulp, Touch Of Grey-Grateful Dead και βέβαια το Τοο Old Το Rock Ν Roll, Τοο Young Το Die των Jethro Tull, που έγινε και στα ελληνικά με τον Διονύση Σαββόπουλο, με τίτλο Γέρος για ροκ, νέος για θάνατο.

Ελάχιστοι είναι οι καλλιτέχνες που τραγούδησαν ότι θέλουν να μεγαλώσουν, από τις λίγες εξαιρέσεις, οι Beach Boys με τα When Ι Grow Up (Το Be Α Man) και Wouldn't Be Nice.

Ο Tom Waits, από την άλλη πλευρά, είναι ξεκάθαρος, Ι Don't Wanna Grow Up· λογικό βέβαια για όποιον ζει στην Ελλάδα, όπου οι ηλικιωμένοι είναι σχεδόν καταδικασμένοι.

Τα φιλιά φέρνουν επιτυχίες...

Από τον Κώστα Ζουγρή

Από τα αγαπημένα θέματα ποιητών και στιχουργών σε όλο τον πλανήτη, τα φιλιά έχουν ίσως τη συχνότερη παρουσία από κάθε άλλη κοινωνική και ερωτική συμπεριφορά της ζωής μας.

Ενα φιλί είναι ένδειξη αλληλοσεβασμού, πρώτο σημάδι του έρωτα, εκδήλωση συμπαράστασης για μια δύσκολη στιγμή και εκδήλωση αγάπης προς τον συνάνθρωπό μας.

Οι ιστορικοί αναφέρουν ως πρώτες χώρες όπου εμφανίστηκε το φιλί, την Ελλάδα, την Ασσυρία και την Ινδία, μερικές εκατοντάδες χρόνια πριν από την εμφάνιση του Ιησού και το διαφορετικό είδος φιλιού από τον Ιούδα στον Χριστό.

Σε ιδιαίτερα δύσκολες στιγμές μας χρησιμοποιούμε τη φράση τού έδωσε το φιλί της ζωής, θέλοντας να προσδιορίσουμε τη σημασία που έχει ένα φιλί στη ζωή μας και το πόσο ακόμα και ένα απλό φιλί μπορεί να αλλάξει, όχι μόνο τη διάθεσή μας, αλλά και όλη μας τη ζωή.

Στο άκουσμα μιας πολύ ευχάριστης είδησης η άμεση αντίδρασή μας είναι η φράση Να σε φιλήσω. Για σκεφτείτε, αλήθεια, πόση σημασία είχε στη ζωή μας το πρώτο μας ερωτικό φιλί, πόσες σχέσεις άρχισαν με ένα φιλί, αλλά και πόσα τραγούδια αναφέρονται σε φιλιά κι έπαιξε το άκουσμά τους κάποιο ρόλο στη ζωή μας.

Πρέπει να θυμάστε αυτό. Ενα φιλί είναι απλά ένα φιλί, ένας στεναγμός είναι απλώς ένα στεναγμός. Τα θεμελιώδη πράγματα ισχύουν όσο περνάει ο καιρός. Από την ταινία Casablanca και το τραγούδι As Time Goes By.

Το πιο διάσημο τραγούδι από τη διεθνή μουσική είναι σίγουρα το Besame Mucho (Φίλα με πολύ), που γράφτηκε το 1940 από τη νεαρή τότε Μεξικάνα Consuelo Velasquez, η οποία όταν το έγραψε δεν είχε ακόμα φιλήσει κάποιον.

Το πιο πρόσφατο φιλί που προκάλεσε συζητήσεις ήταν αρκετά διαφορετικό, η Katy Perry με το Ι kissed a girl προκάλεσε όσο ήταν απαραίτητο, για να γνωρίσει μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες το 2008.

Αλλα πετυχημένα τραγούδια για τα φιλιά, που δεν θα μπορούσαν να λείψουν από αυτή την αναφορά, είναι το Kiss (1986) του Prince, το Kiss Of Fire (1953), που είναι διασκευή στο γνωστό ταγκό Το φιλί της φωτιάς από την Georgia Gibbs, το Sealed with a kiss (1962) του Bryan Hyland, που κι αυτό ήταν διασκευή σε παλαιότερο τραγούδι, το Kiss on my list (1980) των Hall and Oates, το Kiss me (1997) των Sixpence non the richer, το Then he kissed me (1963) με τις Crystals και το Prelude to a kiss του Duke Ellington (1938).

100 χρόνια πριν, ο Henry Burr, που ήταν ο δημοφιλέστερος τραγουδιστής στην Αμερική για την περίοδο 1893-1930, τραγουδούσε εκφράζοντας μία απορία η οποία σίγουρα, έστω και πρόσκαιρα, έχει απασχολήσει πολλούς: Ι wonder who's kissing her now (Αναρωτιέμαι ποιος τη φιλάει τώρα).

Στο ιταλικό τραγούδι ξεχωρίζει βέβαια το 24.000 baci, που ήταν μία από τις πρώτες επιτυχίες του Adriano Celentano το 1961.

Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος έγραψε τους στίχους στη μουσική του Χρήστου Νικολόπουλου για το τραγούδι Με το στόμα γεμάτο φιλιά (1987): Με το στόμα γεμάτο φιλιά, ανεβαίνεις δυο δυο τα σκαλιά, ανεμίζεις τα μαύρα μαλλιά και μεθάω. Με το στόμα γεμάτο φιλιά, με τυλίγεις με μοσχοβολιά και σε πίνω γουλιά τη γουλιά και πετάω.

Το Οση γλύκα έχουνε τα χείλη σου (1964), του Απόστολου Καλδάρα, ήταν μία από τις λίγες φορές που ο Στέλιος Καζαντζίδης ερμήνευε ένα τραγούδι σε δεύτερη εκτέλεση, η οποία εδώ ανήκε στον Θόδωρο Σιναΐδη: Ομως δεν είν' αμαρτία να σ' αγαπώ με λατρεία και ν' αντικρίζω κακία κρυμμένη μες στα φιλιά. Οση γλύκα έχουνε τα χείλη σου και η ματιά σου τόση πίκρα έχει η σκληρή σου η καρδιά.

Του Απ. Καλδάρα ήταν και το Μην τα φιλάς τα μάτια μου:...το χωρισμό φοβάμαι, στα χείλια φίλα μ' όσο θες, δική σου πάντα να 'μαι. Γιατί απ' τα χρόνια τα παλιά στα μάτια, λένε, χωρισμός είν' τα φιλιά, επιτυχία της Βίκυς Μοσχολιού από το 1967.

Ο όρκος αγάπης είναι η αιτία που γράφτηκε το Αν μ' αγαπάς φίλα σταυρό του Γιώργου Χατζηνάσιου, σε στίχους Γιάννη Λογοθέτη (1973, Δήμητρα Γαλάνη).

Απόψε είσαι για φιλί και Απόψε φίλα με ήταν δύο μεγάλες επιτυχίες της δεκαετίας του '50.

Δεν είμαι εγώ ο Γιώργος σου, τραγούδι του Γιώργου Μητσάκη από το 1953, αλλά και συχνή ερώτηση των Γιώργηδων, που απορούν για τις αλλαγές συναισθημάτων: Δεν είμαι ο Γιώργος π' αγαπούσες μια φορά και στο στόμα με φιλούσες τόσο τρυφερά.

Ενα ακόμα σημαντικό λαϊκό τραγούδι ήταν το Κοίτα με στα μάτια, γραμμένο από τον Ακη Πάνου για τη Μαρινέλλα το 1970: Για κοίτα με στα μάτια λοιπόν κι εξηγήσου πού είναι το ζεστό το γλυκό το φιλί σου, δεν είχες μυστικά από μένα θυμήσου, για κοίτα με στα μάτια λοιπόν.

Υστερα από έξι χρόνια αποχής, ο ποιητής Δημήτρης Χριστοδούλου επέστρεψε στη δισκογραφία για το άλμπουμ Για μια σταγόνα αλάτι (1973), στο οποίο υπάρχει το Κράτα το φιλί, σε μουσική Μίμη Πλέσσα και με ερμηνευτές την Πετρή Σαλπέα και τον Αντώνη Καλογιάννη.

Με το αλάτι έχει σχέση και η Μαυρομαλλούσα κοπελιά, που και εδώ ερμηνεύει ντουέτο, η Καίτη Χωματά και ο Μιχάλης Βιολάρης, μουσική Γιάννης Σπανός, στίχοι Κώστας Κωτούλας: Μαυρομαλλούσα κοπελιά το φιλί σου στο νερό να μην πέσει τ' αλμυρό. Θα γίνει η θάλασσα γλυκιά, το φιλί σου το γλυκό θα μ' αφήσει νηστικό.

Μ' αίμα χτισμένο, κάθε πέτρα και καημός, κάθε καρφί του πίκρα και λυγμός. Μα όταν γυρίζαμε το βράδυ απ' τη δουλειά εγώ και εκείνη όνειρα, φιλιά, από τη Δραπετσώνα του Μίκη Θεοδωράκη, σε στίχους Τάσου Λειβαδίτη, σε μία από τις καλύτερες στιγμές του ελληνικού τραγουδιού.

Ο Μεγάλος ερωτικός, όπως είναι λογικό, έχει τη δικιά του συμμετοχή με δύο τραγούδια, Με την πρώτη σταγόνα της βροχής, σε ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη: Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι. Μουσκέψανε τα λόγια που είχανε γεννήσει αστροφεγγιές. Ολα τα λόγια που είχανε μοναδικό τους προορισμόν εσένα! Πριν απ' τα μάτια μου ήσουν φως, πριν απ' τον έρωτα έρωτας. Κι όταν σε πήρε το φιλί γυναίκα. Το άλλο τραγούδι είναι το Πέρα στο θολό ποτάμι, σε ποίηση Νίκου Γκάτσου: Πέρα στο θολό ποτάμι έσκυψε η νύχτα να λουστεί. Ετσι και η όμορφη Μπελίσα μ' ένα φιλί θα δροσιστεί.

Οι ίδιοι έχουν συνεργαστεί στο Μίλησέ μου: Μίλησε μου, μίλησε μου, δεν σε φίλησα ποτέ μου, μίλησε μου, μίλησε μου, πώς να σε ξεχάσω πες μου. μίλησε μου, μίλησε μου, δεν σε φίλησα ποτέ μου, μίλησε μου, μίλησε μου, μόνο στ' όνειρο μου σε φιλώ, που τραγούδησε ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.

Ο Πλούταρχος Ρεμπούτσικας έγραψε για τη Γλυκερία, σε στίχους του Ηλία Κατσούλη, το τραγούδι για την τηλεοπτική σειρά Ο Ιούδας φιλούσε υπέροχα, που ήταν η τηλεοπτική μεταφορά του μυθιστορήματος της Μάιρας Παπαθανασοπούλου: Γράφω την απουσία, την προδοσία, δυο φονικά. Λίγο πριν μετανιώσω, και μάθει πόσο φιλάει γλυκά. Μα αυτός κοιτάει αγέρωχα, και πουλάει φτηνά τον έρωτα. Σαν Ιούδας φιλά υπέροχα, μα δε με γελά, δε με ξεγελά.

Το Φίλησα δυο ξένα χείλη ήταν η δεύτερη επιτυχία για τον Θόδωρο Σιναΐδη. Αλλα τραγούδια για τα φιλιά: Φιλί φιλί σ' ανάστησα, Φιλιά μεθυσμένα-Κώστας Μακεδόνας, Τα φιλιά μου θα στα 'δινα-Αλκίνοος Ιωαννίδης, Φίλα με ξανά-Νίκος Γούναρης, Κόκκινα χείλη φίλησα-Δυνάμεις Του Αιγαίου, Κόκκινο φιλί-Μπλε, Φιλί ματωμένο-Διονύσης Τσακνής, Το πρωί με ξυπνάς με φιλιά-Σοφία Βέμπο, κάτι που αρέσει σε μικρούς και μεγάλους, και θα κλείσω με Απόστολο Καλδάρα και Στέλιο Καζαντζίδη, Ας πάν' στην ευχή τα παλιά (1970): Κι αν αλλάξαμε λόγια βαριά, γύρνα πίσω και ξέχασ' τα πια, θα σου κλείσω το στόμα με χίλια φιλιά και ας πάν' στην ευχή τα παλιά.

Βιβλιοθήκη, Παρασκευή 21 Μαΐου 2010

Τα σύννεφα φέρνουν τραγούδια

• Από τον Κώστα Ζουγρή

Η λέξη σύννεφο ανήκει σε μια μεγάλη κατηγορία λέξεων που επιδέχονται πολλές ερμηνείες. Πέφτω απ' τα σύννεφα, έκφραση που χρησιμοποιούμε για να δηλώσουμε την έκπληξή μας για κάτι· υπάρχουν σύννεφα στις σχέσεις μας λέμε όταν θέλουμε να δηλώσουμε ότι κάτι δεν πάει καλά· με ανέβασε στα σύννεφα, που σημαίνει ότι την/τον έκανε να αισθάνεται ψυχολογικά ανεβασμένος/η. Υπάρχει βέβαια και η συχνότερη χρήση της λέξης στη Μετεωρολογία.

Στην ελληνική μουσική τα σύννεφα έχουν σημαντική παρουσία, ειδικά στον χώρο του λαϊκού μας τραγουδιού, όπου συνθέτες όπως ο Γιώργος Μητσάκης τα έχουν χρησιμοποιήσει ως λέξη-κλειδί για πολλές από τις επιτυχίες τους:

Στον Πειραιά συννέφιασε, μεγάλη επιτυχία του 1959 για τους Γρηγόρη Μπιθικώτση και Νίκο Γιουλάκη: Στον Πειραιά συννέφιασε και στην Αθήνα βρέχει, άλλος αγάπη έχασε κι άλλος αγάπη έχει. Ψιλή Βροχούλα, με την Ιωάννα Γεωργακοπούλου και τον ίδιο τον Μητσάκη από το 1946: Συννέφιασε, συννέφιασε, συννέφιασε ο ουρανός, ο ουρανός συννέφιασε, ψιλή βροχούλα έπιασε. Συννεφιές, με τη Λίτσα Διαμάντη και τον Γιώργο Χατζηαντωνίου από το 1969: Συννεφιές, συννεφιές, όταν δεν σε βλέπω έχω ακεφιές. Τι πιοτό, τι πιοτό μ' έχεις κεράσει και το κέφι μου έχω χάσει. Σαββατόβραδο συννεφιασμένο τραγουδούσε ο Πάνος Μιχαλόπουλος, Αν Μιλούσανε τα σύννεφα η Πόλυ Πάνου, με τον Αντώνη Ρεπάνη, και τα τραγούδια του Μητσάκη με αναφορά στα σύννεφα κλείνουν με το Σούρουπο με συννεφιά, που τραγούδησε ο Γιάννης Τατασόπουλος: Σούρουπο με συννεφιά κι άρχισε η ψιλή βροχή κι εγώ που ήρθα να σ'ανταμώσω βρήκα την πόρτα σου κλειστή... ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

• Βιβλιοθήκη, Παρασκευή 29 Ιανουαρίου 2010

Τραγούδια που περιγράφουν ιστορίες

• Από τον Κώστα Ζουγρή

Πολλά τραγούδια γράφτηκαν έχοντας οι δημιουργοί τους στο μυαλό τους πραγματικά περιστατικά. Ετσι αποτέλεσαν μικρές ιστορίες, έστω και αν πολλά από αυτά δεν ξεπερνούν σε χρονική διάρκεια τα 3'. Στη συνέχεια, όχι τυχαία, αρκετά από αυτά έγιναν πετυχημένες κινηματογραφικές ταινίες, αφού η «δυνατή ιστορία τους» βοηθούσε τους σεναριογράφους να την αναπτύξουν και από ένα απλό τρίλεπτο τραγούδι να καταφέρουν να δημιουργήσουν μία ολοκληρωμένη ταινία.

Μερικά από αυτά τα τραγούδια αναφέρονται σε υπαρκτά πρόσωπα ή σε ανθρώπινους χαρακτήρες που έγιναν γνωστοί μέσα από κάποιο βιβλίο.

Τα αμερικανικά μπλουζ έχουν βέβαια κυρίαρχη θέση σ' αυτή την κατηγορία τραγουδιών, αφού συνήθως στηρίζονται σε προσωπικά βιώματα των ερμηνευτών τους ή σε περιγραφή πραγματικών γεγονότων.

Ο Johnny Cash ήταν ένας ερμηνευτής που πολλά τραγούδια του θύμιζαν μικρές ιστορίες. Το Legend Of John Henry's Hammer είναι η ιστορία ενός αμερικανού μαύρου εργάτη που κατάφερε να νικήσει ένα μηχανικά κατασκευασμένο σφυρί, πετυχαίνοντας με τα χέρια του καλύτερες επιδόσεις και διαφυλάττοντας έτσι τη δουλειά πολλών εργατών που κινδύνευαν να χάσουν από τις μηχανές τη δουλειά τους στην κατασκευή των σιδηροδρομικών γραμμών. Το Α Boy Named Sue ήταν ακόμα μεγαλύτερη επιτυχία για τον ίδιο τραγουδιστή και βασιζόταν σε ποίημα του Shel Silverstein που περιγράφει τις επιπτώσεις που είχε σε ένα νεαρό αγόρι η ιδέα των γονιών του να τον βαπτίσουν με ένα γυναικείο όνομα, όπως το Sue.

Ηταν 3 το πρωί, όταν ξύπνησε η Bobbie Gentry και σκέφτηκε να γράψει το Ode Το Billie Joe, εμπνευσμένη από την είδηση που είχε διαβάσει σε εφημερίδα της προηγούμενης μέρας, ότι ο Billie Joe McAllister έχασε τη ζωή του πέφτοντας από τη γέφυρα του ποταμού Tallahatchee στο Μισισσίπι. Για πολλά χρόνια οι κάτοικοι της τοπικής κοινωνίας, αλλά και σε άλλα μέρη της Αμερικής είχαν απορία για το ποιος ήταν ο λόγος γι' αυτή την αυτοκτονία. Το 1976 έγινε η ιστορία και κινηματογραφική ταινία, με πρωταγωνιστές τους Robby Benson και Glynnis Ο'Connor.

Το Gypsys, Tramps And Thieves ήταν μία μεγάλη επιτυχία για τη Cher το 1971, στην οποία η 16χρονη ηρωίδα του τραγουδιού περιγράφει τη ζωή της, τραγουδώντας ότι γεννήθηκε σε ένα βαγόνι ενός περιοδεύοντος θιάσου, στον οποίο η μητέρα της χόρευε και ο πατέρας της έκανε ό,τι μπορούσε, πουλώντας μπουκάλια με γιατροσόφια ή κάνοντας τον ιερωμένο. Η ίδια θα γνωρίσει έναν νεαρό 21 ετών στην περιοχή του Mobile, στον Κόλπο του Μεξικού, και θα τον κάνει μέλος του θιάσου. Ο πατέρας της, όμως, δεν ήξερε ότι είχε και σχέσεις μαζί του, διαφορετικά, σύμφωνα με το τραγούδι, ήταν ικανός να τον σκοτώσει.

Μερικά χρόνια αργότερα η Cher θα επιστρέψει στα τραγούδια-ιστορίες, με το Dark Lady, στο οποίο ένα μέντιουμ θα της πει «ότι κάποιο κοντινό σου πρόσωπο σε κοροϊδεύει». Επιστρέφοντας στο σπίτι της ξαφνικά συνειδητοποιεί ότι μυρίζει το ίδιο άρωμα που μύριζε και ο χώρος στον οποίο είχε επισκεφθεί το μέντιουμ. Αμέσως μεταβαίνει εκεί και ανοίγοντας την πόρτα βλέπει τον αγαπημένο της αγκαλιά με το μέντιουμ και βγάζοντας το όπλο που είχε μαζί της, πυροβολεί και σκοτώνει και τους δύο.

Το Billy Don't Be Α Hero κυκλοφόρησε και αυτό το 1974 -όπως το Dark Lady-, σε μια χρονική περίοδο που ο πόλεμος στο Βιετνάμ μόλις είχε τελειώσει, αλλά ήταν ακόμη στην επικαιρότητα. Πολλοί πίστεψαν ότι σ'αυτόν τον πόλεμο αναφέρεται το τραγούδι στο οποίο μια νεαρή γυναίκα ζητάει από τον αγαπημένο της να αφήσει τους ηρωισμούς και να επιστρέψει σπίτι τους, αλλά μάλλον ο αμερικανικός εμφύλιος ήταν ο πόλεμος που αναφέρεται στο τραγούδι. Ο Billy δεν άκουσε τις παρακλήσεις της και αυτή έλαβε τελικά ένα γράμμα στο οποίο οι αρχές την πληροφορούν για τον θάνατό του.

Στην εταιρία Motown συνήθιζαν να διασκευάζουν αρκετές φορές τραγούδια που είχαν ήδη κυκλοφορήσει από άλλους καλλιτέχνες της, χωρίς να γνωρίσουν την αναμενόμενη επιτυχία. Ενα από αυτά ήταν το Papa Was Α Rolling Stone, που αρχικά κυκλοφόρησε με τους Undisputed Truth γνωρίζοντας μέτρια επιτυχία και τέσσερις μήνες αργότερα με τους Temptations, των οποίων η ερμηνεία έγινε μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της δεκαετίας του '70. Στο τραγούδι αναφέρεται ως ημερομηνία θανάτου του πατέρα τού αφηγητή η 3η Σεπτεμβρίου· από σύμπτωση, αυτή ήταν η ημερομηνία που πέθανε και ο πατέρας του τραγουδιστή του συγκροτήματος Dennis Edwards, γι' αυτό για πολλές μέρες αρνούνταν να το τραγουδήσει, γιατί δεν ήθελε να ταυτίσει ο κόσμος τον πατέρα του με τον ήρωα του τραγουδιού.

Το In The Ghetto γράφτηκε από τον Mac Davis κι έγινε μεγάλη επιτυχία από τον Elvis Presley, ο οποίος κάνοντας μια στροφή στην καριέρα του μας τραγουδά για το δράμα μιας γυναίκας η οποία, σε απροσδιόριστη συνοικία στο Σικάγο, γεννά ένα παιδί που δεν έχει τη δυνατότητα να το αναθρέψει, με επακόλουθο αυτό το παιδί, που μεγαλώνει μέσα στη στέρηση, να γίνει ακόμη ένας οργισμένος απέναντι στην κοινωνία νέος.

Αν κάποιος ρωτήσει 10 άτομα που ήταν μεγαλύτεροι από 18 ετών το 1978 για το όνομα της ηρωίδας του τραγουδιού τού Barry Manilow Copacabana, σίγουρα οι περισσότεροι θα θυμηθούν ότι ήταν Lola. Η τραγική ιστορία της Lola και του Tony θα γίνει μιούζικαλ κι ένα από τα πιο γνωστά τραγούδια του αμερικανού τραγουδιστή.

Από τα πιο πρόσφατα τραγούδια - ιστορίες, είναι το Stan του Eminem, στο οποίο περιγράφεται η αποστολή μια σειράς επιστολών από έναν θαυμαστή στον δημοφιλή τραγουδιστή, ο οποίος αρνείται να απαντήσει τηλεφωνικώς ή με επιστολή, με συνέπεια ο απελπισμένος θαυμαστής να ρίξει μεθυσμένος το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαιναν αυτός και η έγκυος φίλη του από μια γέφυρα σε ποτάμι και να ευαισθητοποιήσει, λίγο αργά βέβαια, τον τραγουδιστή.

Περισσότερα από 30 χρόνια έχουν περάσει από τότε που ακούστηκε για πρώτη φορά η ιστορία του Hotel California από το συγκρότημα των Eagles και ακόμη δεν έχει αποσαφηνισθεί σε τι αναφέρεται, αν και οι περισσότερες απόψεις συγκλίνουν στο ότι πηγή έμπνευσης ήταν το ξενοδοχείο «Beverly Hills» στο Χόλιγουντ.

Στο Leader Of The Pack των Shangri-Las ο ήρωας του τραγουδιού σκοτώνεται όταν τρακάρει με τη μοτοσυκλέτα του γιατί μαθαίνει ότι οι γονείς της αγαπημένης του τής ζητάνε να τον χωρίσει.

Μερικά ακόμη σημαντικά τραγούδια που αφηγούνται ιστορίες είναι τα Mack The Knife-Bobby Darin, The Gambler-Kenny Rodgers, Cat's In The Cradle-Harry Chapin, Rocket Man-Elton John, Year Of The Cat-Al Stewart, Vincent-Don McLean, το οποίο αναφέρεται στον ολλανδό ζωγράφο Van Gong, Sloop John Β.-Beach Boys, Hurricane-Bob Dylan για τον πυγμάχο Rubin Carter (ο Dylan έχει γράψει άπειρα τραγούδια - ιστορίες), The River-Bruce Springsteen, Tie Α Yellow Ribbon 'Round The Ole Oak Tree-Dawn, Angie Baby-Helen Reddy, Lola-Kinks, Ι Heard It Through The Grapevine-Marvin Gaye, Cortez The Killer-Neil Young, The Last Time Ι Saw Richard-Joni Mitchell και αρκετά άλλα.

Στο ελληνικό τραγούδι αξίζει να αναφερθούν τα τραγούδια Ο Μπάμπης ο Φλου-Παύλος Σιδηρόπουλος και Σπυριδούλα, Η θανάσιμη Μοναξιά του Αλέξη Ασλάνη-Διονύσης Σαββόπουλος. Ο Σαββόπουλος έχει γράψει αρκετά ακόμα τραγούδια που αποτελούν αυτόνομες ιστορίες, όπως το Μακρύ ζεϊμπέκικο για τον Νίκο, γραμμένο για τον Νίκο Κοεμτζή, μικροκακοποιό, που σκοτώνει τρεις ανθρώπους και τραυματίζει έξι σε αθηναϊκό κέντρο και καταδικάζεται τρις εις θάνατον. Ο Κουταλιανός του Μάνου Λοΐζου, σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, αναφέρεται στον φημισμένο παλαιστή Παναγή Κουταλιανό (1847-1916). Από τις καλύτερες στιγμές του Στέλιου Καζαντζίδη, το τραγούδι Στα βράχια της Πειραϊκής, που περιγράφει το δράμα του Στέλιου που κοιμάται και ονειρεύεται πως την αυγή παντρεύεται με αυτήν που τον κατέστρεψε. Η θάλασσα έχει εμπνεύσει πολλά ελληνικά τραγούδια με ιστορίες. Από τα πιο σημαντικά, το Ταγκό της ψαροπούλας, που τραγούδησε το 1939 η Σοφία Βέμπο (Χ. Χαιρόπουλος, Αλ. Σακελλάριος, Χρ. Γιαννακόπουλος). Η ιστορία του Φάνη των αδελφών Κατσιμίχα και του Αχιλλέα από το Κάιρο του Κώστα Τουρνά κλείνουν αυτή την ατελείωτη παράθεση τραγουδιών που αποτελούν ιστορίες.

• ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, Βιβλιοθήκη, Παρασκευή 4 Δεκεμβρίου 2009

Κάθε μέρα έχει τα τραγούδια της...

Από τον Κώστα Ζουγρή

Σχετικά πρόσφατα διαβάσαμε μια έρευνα για το ποια από τις μέρες της εβδομάδας θεωρούν οι άνθρωποι τη χειρότερη στον εβδομαδιαίο αυτό κύκλο, ο οποίος δημιουργήθηκε καθαρά για να οριοθετεί τον χρόνο, και ουσιαστικά οι διαφορές που υπάρχουν στην κάθε μέρα, έχουν σχέση με τις καθημερινές ασχολίες του καθενός από εμάς.

Από μικρός πίστευα ότι η Κυριακή συγκέντρωνε τις προτιμήσεις μου για την καλύτερη, αλλά και για τη χειρότερη μέρα. Αυτό βέβαια συνέβαινε για καθαρά προσωπικούς λόγους. Ως την καλύτερη χρονική περίοδο αυτής της ξεχωριστής, για πολλούς λόγους, ημέρας της εβδομάδας θα επέλεγα όλη τη διάρκεια της μέρας μέχρι αργά το απόγευμα. Οταν όμως έπεφτε η νύχτα θυμάμαι ότι μια ανεξήγητη μελαγχολία τριγύριζε χωρίς λόγο στην ατμόσφαιρα, ίσως γιατί πλησίαζε η Δευτέρα και τελείωναν οι ανέμελες ώρες του Σαββατοκύριακου.

Στα τραγούδια η Κυριακή μαζί με το Σάββατο κρατάνε σταθερά την πρώτη θέση, γιατί ο ελεύθερος χρόνος που υπάρχει σ' αυτό το 48ωρο δίνει τη δυνατότητα στον συνθέτη να δημιουργήσει διαφορετικές ιστορίες, κάτι που μάλλον δεν το επιτρέπουν οι υπόλοιπες μέρες της εβδομάδας, λόγω εργασίας ή σπουδών.

Ο Kris Kristofferson εύστοχα περιγράφει αυτό το συναίσθημα της μοναξιάς που νιώθει κανείς στους άδειους δρόμους ενός κυριακάτικου πρωινού, με το Sunday Morning Comin'Down, που έκανε πιο γνωστό με την ερμηνεία του ο Johnny Cash.

Το Gloomy Sunday είναι ένα άλλο απαισιόδοξο τραγούδι που η ιστορία του βασίζεται σε ένα ουγγρικό ποίημα της δεκαετίας του '30 και η ερμηνεία της Billie Holiday από το 1941 είναι ίσως η πιο γνωστή. Στη δεκαετία του '40 η μετάδοση του τραγουδιού είχε απαγορευθεί από το ραδιόφωνο, γιατί το τραγούδι είχε οδηγήσει σε πολλές αυτοκτονίες πολλούς από τους απογοητευμένους ερωτικά νέους της εποχής.

Για την Κυριακή δεν έχει τα καλύτερα συναισθήματα και ο Morrissey, όπως φαίνεται από τους στίχους τού Everyday Is Like Sunday, από το άλμπουμ Viva Hate.

Κακές αναμνήσεις από την Κυριακή έχουν και οι U2, που μας τις περιγράφουν στο Sunday Bloody Sunday, που αναφέρεται στις ταραχές που ξέσπασαν κάποια Κυριακή στην Ιρλανδία, όπου βρετανοί στρατιώτες σκότωσαν ιρλανδούς διαδηλωτές στην πόλη Derry.

Το συγκρότημα των Spanky and Our Gang με το Sunday Will Never Be The Same περιγράφει την άποψή του ότι η Κυριακή δεν μπορεί να είναι η ίδια ύστερα από μια ερωτική απογοήτευση, αφού δεν είσαι πια με αυτόν-ή που αγαπάς.

Για τον ίδιο λόγο δεν είναι αισιόδοξο και το Sunday Girl των Blondie, που ήταν από τις πρώτες μεγάλες επιτυχίες του συγκροτήματος.

Στα αισιόδοξα τραγούδια για την Κυριακή περιλαμβάνονται το Easy των Commodores και το Lazy Sunday των Small Faces.

Για τους φίλους του γαλλικού τραγουδιού, ο Enrico Macias τραγουδούσε το 1967 το Les Millionnaires Du Dimanche και στην Ιταλία την ίδια δεκαετία η νεαρή Rita Pavone τραγουδούσε το La Partita De Ballone, με αναφορά στα ποδοσφαιρικά παιχνίδια της Κυριακής.

Στον χώρο του ελληνικού τραγουδιού η Κυριακή έχει, μαζί με το Σάββατο, όπως και σε όλη τη διεθνή δισκογραφία, τη μεγαλύτερη παρουσία.

Στα τέλη της δεκαετίας του '50, ο Τζίμης Μακούλης έκανε επιτυχία το τραγούδι του Γεράσιμου Λαβράνου Τ' απόγευμα της Κυριακής:

Τ' απόγευμα της Κυριακής δεν ήξερα τι κάνω, δεν ήθελα ούτε να ζω, ούτε και να πεθάνω.

Ο Γιάννης Πουλόπουλος γνώρισε μία από τις μεγάλες επιτυχίες του με το Ξημερώνει Κυριακή των Μ. Πλέσσα - Λ. Παπαδόπουλου, από το άλμπουμ Ο Δρόμος. Για το ξημέρωμα της Κυριακής τραγουδούσαν στις αρχές της δεκαετίας του '60 και η Ρένα Βλαχοπούλου με τον Ντίνο Ηλιόπουλο στην ταινία Μερικοί το προτιμούν κρύο (Σαν ξημερώνει Κυριακή).

Ο Γιάννης Σπανός είναι ο συνθέτης του τραγουδιού Οι Κυριακές στην Κατερίνη, στίχοι Λ. Παπαδόπουλου και ερμηνεία από τη Χάρις Αλεξίου (1977). Οι ίδιοι έχουν γράψει και το Μια Κυριακή, για το ομώνυμο άλμπουμ του 1969.

Η Κυριακή, με την Αλίκη Βουγιουκλάκη, από την ταινία του 1966 Η κόρη μου η σοσιαλίστρια, σε μουσική Γ. Ζαμπέτα και στίχους Α. Σακελλάριου, ήταν ακόμη ένα πετυχημένο τραγούδι από τον χώρο του κινηματογράφου με αναφορά στη μέρα της εβδομάδας που προκαλεί τις περισσότερες προσδοκίες.

Κυριακή Απόγευμα, του Χρήστου Κυριαζή, από τα τραγούδια που έδωσαν κύρος στο Φεστιβάλ της Κέρκυρας το 1981.

Η Συννεφιασμένη Κυριακή του Βασίλη Τσιτσάνη είναι για το λαϊκό μας τραγούδι μία από τις κορυφαίες στιγμές του.

Τέλος, Τα παιδιά του Πειραιά του Μάνου Χατζιδάκι έκαναν διεθνή καριέρα σαν τραγούδι μέσω της ομώνυμης ταινίας του Ντασσέν με τον αγγλικό τίτλο Never On Sunday.

Το ότι η Δευτέρα δεν έχει την καλύτερη φήμη από τις ημέρες της εβδομάδας είναι γνωστό, και αυτό φαίνεται και από τα διάφορα τραγούδια που γράφτηκαν γι' αυτήν: Stormy Monday Blues-Muddy Water, Ι Don't Like Mondays-Boomtown Rats, Blue Monday-New Order, τον ίδιο τίτλο έχει και το τραγούδι τού Fats Domino, Rainy Days And Mondays-Carpenters, Manic Monday-Bangles. Αντιθέτως, αισιόδοξα είναι τα New Moon On Monday-Duran Duran, Monday, Monday-Mamas and The Papas.

Από την Τρίτη ξεχωρίζουν τα Ruby Tuesday-Rolling Stones, Tuesday Afternoon-Moody Blues, Love You Till Tuesday-David Bowie και Everything's Tuesday με τους Chairmen Of The Board.

Η Τετάρτη δεν είναι ιδιαίτερα αγαπημένη για τους μουσικοσυνθέτες, ξεχώρισαν μόνο τα Wednesday Week των Undertones και Wednesday Morning 3 Α.Μ. των Simon And Garfunkel. Τετάρτη πρωί είναι βέβαια και για το She's Leaving Home των Beatles.

Για την Πέμπτη έχουν γραφτεί μερικά τραγούδια, χωρίς όμως να ξεχωρίσει κάποιο ιδιαίτερα, εκτός ίσως από το Thursdays Child του David Bowie.

Προχωρώντας προς το τέλος της εβδομάδας, οι στροφές ανεβαίνουν και η Παρασκευή είναι αισιόδοξη μέρα, αλλά όχι για όλους, με πρώτον τον ήρωα του τραγουδιού Την Παρασκευή το βράδυ (Στέλιος Καζαντζίδης), που περνάει δύσκολες στιγμές, σύμφωνα με την έμπνευση του στιχουργού Πυθαγόρα.

Black Friday-Steely Dan, Friday Ι'm In Love-Cure, Just Got Paid (Friday Nite)-Johnny Kemp και πάνω απ' όλα το Friday On My Mind των Αυστραλών Easybeats είναι οι μεγαλύτερες επιτυχίες για μια μέρα που μας προετοιμάζει για το Σάββατο, που είναι η πιο χαρούμενη μέρα της εβδομάδας, τουλάχιστον σύμφωνα με τα τραγούδια.

Το Σάββατο είναι βέβαια η πιο τραγουδισμένη μέρα, με δεκάδες τραγούδια, συνήθως με αισιόδοξο περιεχόμενο, που στην πλειονότητά τους αναφέρονται στο βράδυ του Σαββάτου. 1Ο:15 Saturday Night-Cure, Almost Saturday Night-John Fogerty, Saturday Night's Allright For Fighting-Elton John, Another Saturday Night-Sam Cooke, (Looking For) The Heart Of Saturday Night-Tom Waits, Same Old Saturday Night-Frank Sinatra, Saturday Nite-Earth, Wind and Fire, Saturday Night at The Movies-Drifters, Saturday Night Special-Lynyrd Skynyrd. Αλλα τραγούδια για το Σάββατο είναι τα Ι Love Saturday-Erasure, Drive-In-Saturday-David Bowie, Saturday In The Park-Chicago, Saturday Love-Cherelle και Alexander Ο'Neal κι ένα ολόκληρο άλμπουμ με αφορμή την ταινία Saturday Night Fever.

Sabato Sera-Bruno Filippini, Sabato Pomeriggio-Claudio Baglioni και Sabato Triste-Adriano Celentano ξεχωρίζουν στο ιταλικό τραγούδι.

Το Σάββατο έχει σημαντική συνεισφορά και στο δικό μας τραγούδι, με πιο γνωστά ίσως τα: Σαββατόβραδο του Μίκη Θεοδωράκη σε στίχους του Τάσου Λειβαδίτη και Σαββατόβραδο στην Καισαριανή του Σταύρου Ξαρχάκου σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου· το τελευταίο ερμηνεύει ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης και το πρώτο ο Στέλιος Καζαντζίδης, όπως και το Μωρό μου σε μουσική του Β. Βασιλειάδη και στίχους του Πυθαγόρα: Σαββάτο σήμερα, μα σε καλό μου γιατί δεν φάνηκε το μωρό μου, κι απ' τα νεύρα μου θα σκάσω και δεν ξέρω πού θα φτάσω.

Λευτέρης Παπαδόπουλος και Μίκης έχουν συνεργαστεί στα Πικροσάββατα, με τραγουδιστή τον Δ. Μητροπάνο.

Υπάρχουν και μερικά τραγούδια που αναφέρονται σε όλες τις μέρες της εβδομάδας, όπως τα Seven Days του Graig David και πρόσφατα το Ι Gotta Feeling των Black Eyed Peas.

• ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, Βιβλιοθήκη, Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2009

ΧΩΡΙΣΜΟΣ... Ιδανική κατάσταση για τραγούδια

• Από τον Κώστα Ζουγρή

Αν προσπαθήσει να κατατάξει κανείς θεματολογικά το περιεχόμενο των στίχων των τραγουδιών που ακούμε, σίγουρα ένα σημαντικό ποσοστό, αν όχι το μεγαλύτερο, θα αφορά τραγούδια που περιγράφουν τα συναισθήματα αυτών που βιώνουν τον χωρισμό στις ερωτικές σχέσεις τους.

Αυτά τα τραγούδια συνήθως γίνονται και οι μεγαλύτερες επιτυχίες σε όλο το μουσικό φάσμα και καλύπτουν κλασική, λαϊκή, χιπ χοπ και ροκ μουσική.

Τα τραγούδια αυτά έχουν όμορφη μελωδία, αξιομνημόνευτους συγκινητικούς και ποιητικούς στίχους και πάνω από όλα πρέπει να αναφέρονται σε μια χαμένη αγάπη, προδομένη ή αγάπη χωρίς ανταπόκριση. Τα πιο λυπηρά απ' όλα είναι βέβαια είναι αυτά που μιλούν για χωρισμό που οφείλεται σε δύσκολες καταστάσεις, όπως ο θάνατος, ή συγκεκριμένες περιστάσεις που οδηγούν στο να θυσιάσει ο ένας από τους δύο τον έρωτά του.

Ο καθένας από εμάς σίγουρα θα έχει τη δικιά του λίστα με τα αγαπημένα του τραγούδια χωρισμού, που ειδικά στους νεότερους θα αποτελούν συχνά σημείο αναφοράς. Τα τραγούδια που ακολουθούν, θα βοηθήσουν ίσως στο να βάλετε σε μια σειρά και τις δικιές σας προτιμήσεις:

Ι Will Always Love You, το τραγούδι της Dolly Parton, που το έκανε ακόμα μεγαλύτερη επιτυχία η Whitney Houston χάρη στην ερμηνεία της στην ταινία Bodyguard. Είναι μία απλή ειλικρινής μπαλάντα που εκφράζει την υπέρτατη θυσία μιας γυναίκας που ποτέ δεν θα πάψει να αγαπά, αλλά έχει συνειδητοποιήσει ότι δεν είναι αυτή που του αξίζει, έτσι αποσύρεται από τη ζωή του.

Love Hurts, γράφτηκε από το ζευγάρι Felice και Boudleaux Bryant, που έχει γράψει αρκετές επιτυχίες για το ντουέτο των Everly Brothers. Εκτός από τα δύο αδέλφια, το διασκεύασαν με επιτυχία και οι Roy Orbison, Nazareth και ο Gram Parsons με την Emmylou Harris.

Ι Will Survive, η κορυφαία στιγμή της καριέρας τής Gloria Gaynor. Φύγε τώρα, γύρισε την πλάτη σου και βγες από την πόρτα, δεν είσαι πια ευπρόσδεκτος σ' αυτό το σπίτι.

Ι't's Τοο Late, από την Carole King και το άλμπουμ Tapestry. Είναι πολύ αργά, μωρό μου, παρ' όλο που και οι δυο μας προσπαθήσαμε, κάτι έχει πεθάνει μέσα μου και δεν μπορώ να κρύψω αυτό το συναίσθημα και δεν μπορώ πια να προσποιούμαι.

Only The Lonely από τον Roy Orbison, ο οποίος με τα τραγούδια του συχνά εκφράζει περισσότερο από κάθε άλλον τον ανθρώπινο πόνο από την ερωτική απογοήτευση.

Μόνο όσοι ζούνε μόνοι τους μπορούν να καταλάβουν το πώς νιώθω απόψε, μόνον οι μοναχικές καρδιές μπορούν να καταλάβουν πόσο άδικο είναι το να ζεις μόνος σου χωρίς την αγάπη σου. Ο ίδιος έχει τραγουδήσει πολλά ακόμη τραγούδια στο ίδιο ύφος, Cryin', Ι'm Hurtin', Blue Bayou, Blue Angel, It's Over.

All Ι Have Το Do Is Dream από τους Everly Brothers σε ένα από τα πιο αθώα και αγνά σε συναισθήματα τραγούδια που περιγράφουν ένα νεανικό έρωτα. Τα φωνητικά του ντουέτου επηρέασαν δεκάδες ονόματα, όπως αυτά των Simon and Garfunkel, Eagles, Crosby, Stills and Nash, The Byrds κ.ά.

Ι Fall Το Pieces, το απόλυτο τραγούδι για χωρισμό, είχε ήδη απορριφθεί από τρεις άνδρες τραγουδιστές ως πολύ φεμινιστικό. Η Patsy Cline, που αρχικά αρνήθηκε να είναι η τέταρτη επιλογή, το ηχογράφησε μια κι έξω σε λιγότερο από μία ώρα, όταν ήταν 8 μηνών έγκυος, χωρίς να προσδοκά να γίνει επιτυχία, και όμως έγινε το δημοφιλέστερο τραγούδι της.

Κάθε φορά που σε ξαναβλέπω, γίνομαι κομμάτια.

Πώς μπορώ να είμαι μόνο φίλη σου;

The Last Goodbye, από τις καλύτερες στιγμές του Jeff Buckley, ο οποίος αναπάντεχα χάθηκε σε νεαρή ηλικία. Τραγική σύμπτωση, ο χαμός του συνέπεσε με τον επίσης πρόωρο χαμό του πατέρα του, Tim. Αλλο ένα τραγούδι που περιγράφει την αδυναμία του ερωτικά πληγωμένου να καταλάβει το τι έφταιξε για τον χωρισμό.

Missing με τους Everything But The Girl, το οποίο όταν το ακούει κανείς αναρωτιέται αν αυτά που λέει ο πρωταγωνιστής της ιστορίας είναι όνειρο ή πραγματικότητα.

Τα χρόνια που πέρασαν από τότε που έφυγες έδειξαν ότι τίποτα δεν μπορώ να κάνω χωρίς εσένα. Σ' αναζητώ, όπως η έρημος αναζητά την βροχή.

Ι Know It's Over με τον Morrissey και τους υπόλοιπους των Smiths στις καλύτερες στιγμές τους: Αφού είσαι τόσο χαρούμενος, γιατί κοιμάσαι μόνος σου απόψε, αφού είσαι τόσο έξυπνος, γιατί κοιμάσαι μόνος σου απόψε; Αφού είσαι τόσο όμορφος, γιατί κοιμάσαι μόνος σου απόψε; Ξέρω... επειδή για σένα απόψε είναι μια νύχτα όπως όλες οι άλλες και ζεις στον κόσμο σου με τους θριάμβους να αγκαλιάζουν τη γοητεία σου.

Alone Again Or, το τραγούδι των Love που δεν γράφτηκε από τον Arthur Lee, αλλά από τον Bryan McLean και είναι ένα πάντρεμα του ήχου των Byrds με αυτό του Ennio Morricone. Ακουσα κάτι αστείο, κάποιος μου είπε/ Ξέρεις θα μπορούσα να ερωτευτώ οποιαδήποτε/ Αλλά το αστείο είναι, ότι πάλι είμαι μόνος μου απόψε, γλυκιά μου.

Ι Just Don't Know What Το Do With My Self. Στην εκδοχή της ερμηνείας του από την Dusty Springfield, που για ακόμη μία φορά τραγουδά σύνθεση των Bacharach/ David, που ήδη είχε ερμηνεύσει η Dionne Warwick. Το να πηγαίνω στο σινεμά με κάνει να αισθάνομαι λύπη, όπως και το να πηγαίνω σε διάφορα πάρτι/ όταν δεν είμαι μαζί σου, δεν ξέρω τι να κάνω.

The Tracks Of My Tears από τον σύγχρονο αμερικανό ποιητή και συνθέτη Smokey Robinson. Ολοι μου λένε ότι είμαι η «ψυχή» του πάρτι, επειδή γελάω και λέω αστεία/ όμως το χαμόγελο είναι η μάσκα που φοράω για να κρύψω τα συναισθήματά που νιώθω από τότε που σε έχασα.

Knowing Me, Knowing You, από τους Abba και όχι, όπως θα περίμενε κανείς λόγω των στίχων, από ένα όνομα όπως οι Radiohead, ο Jeff Buckley ή κάποιος άλλος καλλιτέχνης από τον χώρο του ροκ. Οχι πια προσποιητά χαμόγελα, μόνο σιωπή.

You've Lost That Lovin' Feelin' με τους Righteous Brothers σε μία από τις καλύτερες εισαγωγές τραγουδιού για χωρισμό, Δεν κλείνεις πια τα μάτια σου όταν φιλώ τα χείλη σου και λίγο αργότερα, μωρό μου, γονατίζω μπροστά σου, αχ ας μπορούσες να μ'αγαπήσεις ξανά όπως πριν.

Ι'm Α Fool Το Want You από τον Frank Sinatra, σε ένα από τα ελάχιστα τραγούδια στα οποία ο μεγάλος τραγουδιστής είχε συμμετοχή στη σύνθεση και γράφτηκε μάλλον για τη σχέση του με την Ava Gardner. Η απελπισμένη φωνή ενός άνδρα που αγαπά υπερβολικά μια γυναίκα που τον κατέστρεψε.

Τα ερωτικά τραγούδια για χωρισμό είναι ανεξάντλητα, θα μπορούσε κανείς να προσθέσει, μεταξύ άλλων, τα: Against All Odds-Phil Collins, Don't Speak-Νο Doubt, Without You-Nilsson, Diamonds And Rust-Joan Baez, All Alone Am Ι-Brenda Lee, Are You Lonesome Tonight?-Elvis Presley, Back Το Black-Amy Winehouse, Blue On Blue-Bobby Vinton, One-U2, It Must Have Been Love-Roxette, Ι (Who Have Nothing)-Shirley Bassey, Nothing Compares 2 U-Sinead Ο'Connor και εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες άλλα.

Ατελείωτη είναι η λίστα και στον χώρο του ελληνικού τραγουδιού, με το Χωρίσαμε ένα Δειλινό του Βασίλη Τσιτσάνη να τα λέει όλα:

Χωρίσαμε ένα δειλινό, με δάκρυα στα μάτια,/ η αγάπη μας ήταν γραφτό, να γίνει δυο κομμάτια.

Συγνώμη που σ'αγάπησα πολύ,/ δεν ξέρω ν'αγαπώ όμως πιο λίγο... μουσική του Γιώργου Χατζηνάσιου, σε στίχους του Γιώργου Κανελλόπουλου.

Ολα σε θυμίζουν, από τις καλύτερες στιγμές του Μάνου Λοΐζου σε στίχους του Μανώλη Ρασούλη και ερμηνεία από τη Χ. Αλεξίου, που περιγράφει ίσως περισσότερο από κάθε άλλο τραγούδι την ιστορία του καθενός:

Ολη μας η αγάπη την κάμαρα γεμίζει/ σαν ένα τραγούδι που λέγαμε κι οι δυο/ πρόσωπα και λόγια και τ' όνειρο που τρίζει/ σαν θα ξημερώσει τι θα 'ν' αληθινό.

Από το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι, οι ερμηνείες του Νότη Σφακιανάκη είναι ίσως αυτές που καλύπτουν σε πολλά από τα τραγούδια του το θέμα μας. Αλλωστε το λαϊκό μας τραγούδι είναι ανεξάντλητο σε θέματα χωρισμού.

apotis4stis6@yahoo.gr

Πιστεύω ειλικρινά ότι δύο μόνο γυναίκες υπήρξαν πραγματικά ευτυχισμένες στη Θουριγγία: η Μαρία Μπάρμπαρα Μπαχ, ξαδέλφη και πρώτη γυναίκα του Σεμπάστιαν, κι εγώ, η δεύτερη. Μας αγαπούσε και τις δύο, αν και νομίζω ότι ένιωθε μεγαλύτερη αγάπη για μένα. Ή, τουλάχιστον, χάρη στη μεγαλοσύνη του Κυρίου, μ' αγαπούσε για περισσότερο καιρό, αφού με τη Μαρία Μπάρμπαρα έζησε παντρεμένος μόνο δεκατρία χρόνια. Η δύστυχη πέθανε όταν εκείνος έλειπε σε κάποιο ταξίδι με τον Πρίγκιπα Λεοπόλδο του Ανχαλτ-Καίτεν. Ο γιος του Εμάνουελ, αν και ήταν πολύ μικρός τότε, δεν μπόρεσε ποτέ να ξεχάσει τον πόνο του πατέρα του, όταν γυρίζοντας στο Καίτεν βρήκε τα παιδιά του ορφανά. Η γυναίκα του, που την είχε αποχαιρετήσει ευτυχισμένη κι υγιέστατη, ήταν κιόλας θαμμένη βαθιά στη γη. Φτωχή Μαρία Μπάρμπαρα Μπαχ, πέθανες δίχως ένα αντίο, δίχως να τον κοιτάξεις για τελευταία φορά!

* * * *

Ενα από τα πράγματα που εντυπωσίασαν περισσότερο τον πατέρα μου στο παίξιμο του κ. Μπαχ ήταν η ηρεμία κι η άνεσή του. Ακόμη κι όταν τα πόδια του, λες κι είχαν φτερά, πετούσαν πάνω - κάτω στα ποδόπληκτρα, το σώμα του έμοιαζε να μην κάνει την παραμικρή κίνηση. Δεν έγερνε από δω κι από κει όπως κάνουν οι περισσότεροι οργανίστες. Το παίξιμό του ήταν η τελειότητα προσωποποιημένη, μια τελειότητα, όμως, που έμοιαζε εύκολη και δεν πρόδιδε καμιά προσπάθεια.

Αννα Μαγκνταλένα Μπαχ

«Το μικρό χρονικό της Αννας Μαγκνταλένα Μπαχ», μτφρ. Τατιάννα Κωνσταντινίδη © Εκδόσεις Νεφέλη

• ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, Βιβλιοθήκη, Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2009

Γιάννης Κότσιρας και... κόντρα τραγούδια

[Της Χρυσούλας Παπαϊωάννου, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 16/3/2008]. Ολα αυτά τα χρόνια είχε ένα μπλοκάκι και σημείωνε κομμάτια που θα ήθελε να πει. Συμπτωματικά ήταν «γυναικεία». Τραγούδια της Αλεξίου, της Τσανακλίδου, της Αρβανιτάκη, της Πρωτοψάλτη, κ.ά.

Το πλήρωμα του χρόνου ήρθε φέτος. Δεν είναι όμως τα μόνα που θα ακούσουμε από τον Γιάννη Κότσιρα από την Παρασκευή (για δέκα βραδιές) στο «Ζουμ». Σε μια λιτή παράσταση, βαφτισμένη «κόντραcanto», παρέα με τρεις μουσικούς (Ντίνο Γεωργούντζο, Αντώνη Μιτζέλο, Τάσο Παπαστάμου) ξανασυστήνει παλιές του επιτυχίες και κυρίως τα «κρυμμένα» των δίσκων του, αυτά που μπορεί να περνάνε σε δεύτερη μοίρα στο κοινό, αλλά στο προσωπικό του τοπ-τεν είναι στην κορυφή. Εδώ και λίγες μέρες μπήκε και στο στούντιο για να ηχογραφήσει έναν καινούριο δίσκο, «πιο ροκ απ' οτιδήποτε έχω κάνει έως τώρα», όπως λέει, ο οποίος θα κυκλοφορήσει μετά το καλοκαίρι.