ΜΙΝΩΣ ΜΑΤΣΑΣ: «Πολιτικό είναι το τραγούδι που λέει στους πολιτικούς να πάνε σπίτι τους»

• Μουσική για τους «Όρνιθες» της Επιδαύρου γράφει ο Μίνως Μάτσας από το Λος Άντζελες όπου δουλεύει- εγχείρημα δύσκολο, όπως λέει. «Έτσι κι αλλιώς, δεν μ΄ αρέσει να βολεύομαι στα εύκολα»

• Στο άκουσμα του ονόματός του οποιοσδήποτε θα μπορούσε να σκεφτεί ότι ως παιδί τού μπαμπά του (του Μάκη Μάτσα της ΕΜΙ), ο Μίνως Μάτσας έχει μια προδιαγεγραμμένη, γιατί όχι και στρωμένη, εκ των προτέρων πορεία στη μουσική. Εκείνος έχει άλλη οπτική: «Δεν μ΄ αρέσει η πολλή ευκολία». Στα 18 του έφυγε για να συνεχίσει τις σπουδές του στη Νέα Υόρκη. Πήγε στο Juilliard και - όπως θυμάται- ήταν για εκείνον μια περίοδος με άγχος εξαιτίας του φόβου ότι «θα βρεθώ να κολυμπάω στα βαθιά, ανάμεσα σε πολύ ταλαντούχους συνθέτες. Τελικά, οι ανασφάλειές μου αποδείχτηκαν υπερβολικές. Χάρη στον δάσκαλό μου, τον Χρήστο Ζερμπίνο, σπάνιο άνθρωπο και συνθέτη. Με έμαθε ν΄ ακούω και να πιστεύω στον εαυτό μου».

• Από τη Νέα Υόρκη «πετάχτηκε» για επαγγελματικά ραντεβού στο Λος Άντζελες και φαίνεται να ρίζωσε- ή μήπως όχι;- συνθέτοντας μουσικές για ταινίες κυρίως και για θέατρο. Αυτή την περίοδο ετοιμάζεται, ύστερα από την ολοκλήρωση CD και με διασκευές παλαιών τραγουδιών (με τη συμμετοχή της Ανδριάνας Μπάμπαλη), να γράψει μουσική για τους αριστοφανικούς «Όρνιθες» που θα παρουσιαστούν στην Επίδαυρο σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη.

Είναι το ίδιο να γράφετε μουσική για τον κινηματογράφο και για το θέατρο;

• Όταν κάνω μουσική για το θέατρο (σ.σ.: τελευταία για τα έργα «Ο Δον Ζουάν στο Σόχο» και «Festen») πάλι κινηματογραφικά σκέφτομαι. Στο θέατρο οι εικόνες και τα συναισθήματα ξεδιπλώνονται τη συγκεκριμένη στιγμή, μπροστά σου, εξελίσσεται με τις πρόβες και συνήθως ολοκληρώνεται πριν από την πρεμιέρα! Και ενώ μπορώ να είμαι οπουδήποτε και να δουλεύω για μια ταινία αφού τη βλέπω στον υπολογιστή μου, με το θέατρο πρέπει να είμαι παρών. Γι΄ αυτό και με τους «Όρνιθες» θα περάσω σχεδόν τρεις μήνες στην Ελλάδα.

Ο συνθέτης με τη μουσική του δημιουργεί εικόνες. Δεν περιορίζεται η δημιουργικότητά του όταν πρέπει να «πατήσει» πάνω σε έτοιμες εικόνες;

• Στον κινηματογράφο έχω την ελευθερία να δουλεύω σε μεγαλύτερες μουσικές φόρμες και να χρησιμοποιώ για παράδειγμα μια συμφωνική ορχήστρα, πράγμα που δεν μπορώ να κάνω με ένα τραγούδι. Το τραγούδι είναι τέχνη υψηλή, όμως. Εν αρχή ην ο Λόγος.

Κάνατε ένα CD με διασκευές Αττίκ, Πλέσσα, Μουζάκη, Μωράκη, Γούναρη. Ποιος ευθύνεται, πιστεύετε, για το ότι δεν υπάρχουν διαχρονικά τραγούδια στις μέρες μας;

• Αυτό οφείλεται στον καταιγισμό των πληροφοριών από παντού, στη μεγάλη ταχύτητα και τις άπειρες προσλαμβάνουσες. Το «ακριβό» τραγούδι για να επιβιώσει θέλει προσοχή και, πού και πού, σιωπή. Γράφονται πολύ ωραία τραγούδια παγκοσμίως αλλά και πολλές σαχλαμάρες. Έχει κανείς τον χρόνο να ξεχωρίσει το ένα από το άλλο;

Η απαξίωση της πολιτικής μπορεί να δώσει αφορμή για μουσική/ τραγούδια;

• Δεν πιστεύω στο πολιτικό τραγούδι. Τουλάχιστον σήμερα. Τις δεκαετίες του ΄60 και του ΄70 τα κινήματα είχαν και έναν ρομαντισμό, μια ιδεολογία αν θέλετε. Σήμερα, οτιδήποτε έχει σχέση με την πολιτική μού προκαλεί απέχθεια. Το μόνο τραγούδι που για μένα θα έστεκε θα ήταν αυτό που θα έλεγε σε όλους τους πολιτικούς να πάνε στα σπίτια τους. Ανήκουστα πράγματα συμβαίνουν στην Ελλάδα, γενικά στην υφήλιο και πιστεύω ότι μας αξίζει κάτι καλύτερο. Ακόμα και τα πρόσφατα γεγονότα που παρακολούθησα με ιδιαίτερη αγωνία, μάλλον εκτόνωση φανέρωσαν (ή μήπως απόγνωση;). Ποιο τραγούδι, ας πούμε, να εκφράσει τον ξεσηκωμό των μαθητών όταν είναι τόσο συγκεχυμένη η εικόνα που εκπέμπουν;

«"Με τα παραστρατήματα και την ψηλή σου μύτη/ εσύ βρε με κατάντησες και νταβατζή κι αλήτη" είναι οι στίχοι που με αντιπροσωπεύουν»

• Μια γερή σφαλιάρα στο «εγώ»

Λογικά θα έλεγε κάποιος ότι στην Ελλάδα όλες οι πόρτες είναι ανοιχτές για εσάς. Γιατί φύγατε στο Χόλιγουντ;

• Προτιμώ να είμαι μικρό ψάρι σε μεγάλη γυάλα παρά το αντίθετο. Είμαι από τη φύση μου άνθρωπος που δεν κάθεται στ΄ αυγά του. Δεν μ΄ αρέσει η πολλή ευκολία και πάντα βάζω μεγαλύτερους στόχους. Στο Λος Άντζελες αποφάσισα να μετακομίσω, νομίζοντας ότι σε μερικούς μήνες θα δούλευα κανονικά, σαν να ήμουν πίσω στην Ελλάδα! Αυτή η πόλη μου έμαθε πολλά. Το πρώτο ήταν μια γερή σφαλιάρα στο «εγώ» μου, όταν άρχισα από το μηδέν κάνοντας πτυχιακές μικρού μήκους ταινίες. Το δεύτερο ήταν όταν παρακολούθησα την ηχογράφηση του σάουντρακ «Τhe Day Αfter Τomorrow» και είδα τον συνθέτη να είναι ευέλικτος όταν ο σκηνοθέτης τού ζητούσε ν΄ αλλάξει τη μουσική μπροστά σε 120 άτομα ορχήστρα.

Γιατί η εξαγώγιμη ελληνική μουσική σταματά στους Σκαλκώτα, Χατζιδάκι, Θεοδωράκη, Παπαθανασίου, Ξενάκη;

• Μα, αν δεν κάνω λάθος οι Σκαλκώτας, Ξενάκης και Παπαθανασίου έγραψαν το μεγαλύτερο μέρος του έργου τους στο εξωτερικό. Μόνο για τον Χατζιδάκι- αν και αυτός έγραψε τόσα πράγματα όντας στην Αμερική- και τον Θεοδωράκη μιλάμε για μουσική που αμιγώς ταξίδεψε από την Ελλάδα στον υπόλοιπο κόσμο. Ίσως η ελληνική μουσική ως εξαγώγιμο προϊόν να σταματά σε αυτούς που αναφέρετε γιατί μπορεί να εξευρωπαϊστήκαμε πολύ. Οπότε ποιος ο λόγος για εξαγωγή...

• Του Χρήστου Ν.Ε. Ιερείδη, TA NEA: Τρίτη 9 Ιουνίου 2009

Μίνως Μάτσας, εγγονός

• Στο Λος Αντζελες, όπου ζει μόνιμα, έμαθε για τη βράβευση της μουσικής του στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Τώρα, οι καλύτερες κινηματογραφικές συνθέσεις του κυκλοφορούν σε άλμπουμ. Από μωρό κυκλοφορούσε στην πηγή της μουσικής: στα στούντιο, στα γραφεία της εταιρείας, στις παρέες με τους σημαντικότερους έλληνες καλλιτέχνες.

• Στα 15 του περνούσε τα καλοκαίρια φακελώνοντας δίσκους για χαρτζιλίκι. Επειτα δούλεψε σαν παραγωγός. «Και μετά αποφάσισα ν' ασχοληθώ με τον εαυτό μου. Η μουσική είναι ωκεανός. Οσο πιο βαθιά μπαίνεις, καταλαβαίνεις πως δεν σου φτάνει μια ζωή για να τη γνωρίσεις. Εγινα μουσικός, αλλά δεν ασχολούμαι με την Μίνος - ΕΜΙ. Δεν μπορούσα να παίζω κι από τις δύο μεριές του γηπέδου. Ευτυχώς, με έσωσε η αδερφή μου». Ο Μίνως Μάτσας, παρ' όλο που στην Ελλάδα το ονοματεπώνυμο είναι συνώνυμο του τραγουδιού, βρίσκεται εδώ και καιρό στην άλλη όχθη του Ατλαντικού. Αφού σπούδασε στη φημισμένη σχολή Τζούλιαρντ της Νέας Υόρκης, δοκιμάζει τις δυνάμεις του στα στούντιο του Λος Αντζελες.

Η νότα που κάνει τη διαφορά

• Ωστόσο, στα ελληνικά δισκοπωλεία κυκλοφορεί τις τελευταίες ημέρες ένα άλμπουμ με τίτλο «Music for films» με κινηματογραφικές του συνθέσεις αλλά και τραγούδια από τη θεατρική παράσταση «Ο Δον Ζουάν στο Σόχο» - ερμηνευτές οι Χάρις Αλεξίου, Γιώργος Νταλάρας, Χρήστος Θηβαίος. Βραβευμένος πρόσφατα -δεύτερη φορά- στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, για το σάουντρακ της ταινίας «Σκλάβοι στα δεσμά τους», ο Μ. Μάτσας δεν κρύβει την αδυναμία που έχει στον κινηματογράφο. «Σε μια εποχή που τα πάντα υπάρχουν σε αφθονία στο Ιντερνετ, ο κινηματογράφος είναι από τα λίγα πράγματα που δεν έχουν χάσει τη μαγεία τους», παρατηρεί.

• «Η εμπειρία της σκοτεινής αίθουσας μου ασκεί ακόμη μεγάλη γοητεία. Οι συνθέτες ερχόμαστε συνήθως στο τέλος της ταινίας να εκφράσουμε συναισθήματα, καταστάσεις, γενικότερα να μεταφράσουμε μουσικά το όραμα του σκηνοθέτη. Η μουσική στις ταινίες μπορεί να κάνει μια αργή σκηνή να φανεί γρήγορη, μια συναισθηματικά φορτισμένη να τη φτάσει στα άκρα, να κάνει τον θεατή να πεταχτεί από την καρέκλα του. Γι αυτό και οι ισορροπίες είναι πολύ λεπτές. Καμιά φορά και μια νότα παραπάνω μπορεί να κάνει τη διαφορά».

- Πόσο διαφορετική είναι για έναν μουσικό η ζωή στο Λος Αντζελες;

• «Στην Αμερική υπάρχει μεγάλος σεβασμός στους μουσικούς. Οταν λες σε κάποιον ότι είσαι «composer», η αντίδραση είναι αμέσως πολύ διαφορετική από αυτή των Ελλήνων. Το Λος Αντζελες είναι ένα κέντρο όπου έχουν μαζευτεί οι καλύτεροι μουσικοί από όλον τον κόσμο. Υπάρχει μια διαρκής κινητικότητα γύρω από τις τέχνες αλλά και τεράστιος ανταγωνισμός: την ίδια στιγμή που ο ατζέντης σου σε προτείνει για ένα φιλμ, προτείνει και άλλους 20. Συγχρόνως υπάρχουν ατζέντηδες από άλλες εταιρείες που επίσης διεκδικούν μια θέση για τους δικούς τους συνθέτες. Φαντάζεστε, λοιπόν, μεταξύ πόσων συνθετών έχει ένας σκηνοθέτης να επιλέξει».

- Ποια πράγματα σας λείπουν από την Ελλάδα και ποια θέλατε να αποφύγετε φεύγοντας;

• «Υπάρχουν στιγμές που μου λείπει η αναρχία της Ελλάδας. Επίσης, μου λείπει συχνά η ζεστασιά και η παρορμητικότητα που έχουμε ως μεσογειακοί άνθρωποι. Εχω μια ρομαντική σχέση με την πατρίδα. Οπως μια σχέση με μια γυναίκα: όταν απομακρύνεσαι, θυμάσαι μόνο τις καλές στιγμές και επιθυμείς να ξαναβρεθεί κοντά της. Μ' ενοχλεί η προχειρότητα, τα μεγάλα λόγια, ο συντηρητισμός, ο εγωισμός, η έλλειψη επαγγελματικής συνείδησης. Κι από την άλλη έχει μια γλύκα και μια ομορφιά που δεν τη βρίσκεις πουθενά».

Με έμπνευση τον Μάνο

- Δεν θα ήταν πιο εύκολα τα πράγματα αν μένατε στην Ελλάδα;

• «Η έννοια του «εύκολου» είναι σχετική. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα: όταν στην Ελλάδα κυκλοφορεί ένας δίσκος διαβάζουμε κριτική για τις ενορχηστρώσεις, τους στίχους, τις ερμηνείες, κ.λπ. Οταν εγώ κυκλοφορώ μια σειρά τραγουδιών, αντί να κρίνουν τη δουλειά μου, κρίνουν εμένα. Επειδή ο παππούς μου ξεκίνησε την εταιρεία και ο πατέρας μου τη μεγάλωσε, δεν έχω δικαίωμα να ασχοληθώ με τη μουσική; Ημουν 24 χρόνων και στενοχωριόμουν. Μου φαινόταν αδιανόητο. Από αυτή την άποψη, νιώθω πολύ πιο άνετα εδώ όπου όταν παίζω σε κάποιον τη μουσική μου ακούω σχόλια επί της ουσίας».

- Ποιος μουσικός από όλους εκείνους στο περιβάλλον σας σας ενέπνεε;

• «Ο Μάνος Χατζιδάκις. Οχι μόνο με τη μουσική του, αλλά και με τα γραπτά, τη στάση του, την προσωπικότητά του. Μου έφτανε να τον βλέπω στο στούντιο να διευθύνει τους μουσικούς. Ή να λέει ανέκδοτα... Στη συνέχεια διαβάζοντας τα βιβλία του και μπαίνοντας βαθύτερα στη σκέψη και τη μουσική του, άνοιξε ένας ολόκληρος κόσμος μέσα μου. Και κυρίως εκτιμώ που είχε στάση πολιτική. Ελεγε πάντα τα πράγματα με τ' όνομά τους». *
  

• Της ΜΑΤΟΥΛΑΣ ΚΟΥΣΤΕΝΗ, Επτά, Κυριακή 29 Μαρτίου 2009

Μίνως Μάτσας: Ο άνθρωπος που μυριζόταν τα σουξέ

«Αν δεν υπήρχε ο Μίνως Μάτσας δεν θα υπήρχε λαϊκό τραγούδι», αναφέρει ο Τάκης Μπίνης στη βιογραφία του. Σε χρόνια που το λαϊκό τραγούδι ήταν κατατρεγμένο ο Μίνως Μάτσας έδωσε στους καλλιτέχνες και στους δημιουργούς του χώρου προστασία, στήριξη, καθοδήγηση. «Είδε τη λαϊκή μουσική όχι ως επιχειρηματίας, αλλά πρωτίστως ως αποστολή», επισημαίνει ο Στάμος Ζούλας στον πρόλογο της πολυσέλιδης έκδοσης «Ο αινιγματικός κ. Μίνως -από τη φιλαρμονική της Πρέβεζας στην κορυφή της ελληνικής δισκογραφίας», που υπογράφει ο ερευνητής της ελληνικής μουσικής Παναγιώτης Κουνάδης (εκδόσεις «Κατάρτι»)... [Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 2/3/2008]

Μίνως Μάτσας και...

«Ο αινιγματικός κος Μίνως».Το πορτρέτο του Μίνωα Μάτσα σε ένα πολυσέλιδο βιβλίο του Παναγιώτη Κουνάδη. Είχε τρομερή ικανότητα να διαλέγει τα ταλέντα, να μυρίζεται τα σουξέ, να προβλέπει τη μελλοντική πορεία σημαντικών προσώπων που χάραξαν ιστορία στη μουσική ζωή του τόπου. Σε μια εποχή που για το λαϊκό τραγούδι τίποτε δεν ήταν ρόδινο. Ο Μίνως Μάτσας δεν ήταν ο επιχειρηματίας του τραγουδιού. Ισως γιατί ήταν μέρος του. Αφοσιώθηκε σε αυτό με τον δικό του τρόπο, τόλμησε να ρισκάρει σε άγνωστους καλλιτέχνες, σε είδη με τα οποία οι mainstream μουσικοί της εποχής του, τη δεκαετία του ’30, ανατρίχιαζαν. Η ευθύτητα του Τάκη Μπίνη ήταν γνωστή και τα λόγια του μετρημένα. Για τον Μάτσα ωστόσο πάντα είχε πολλά να πει. «Αν δεν υπήρχε αυτός δεν θα υπήρχε το λαϊκό τραγούδι». Οπως και ο Γιάννης Παπαϊωάννου, ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο Γιώργος Ζαμπέώτας: «με έκανε εμένα τραγουδιστή, αυτός μ’ έβγαλε στη γραμμοφωνία»… [Της Γιωτας Συκκά, Η Καθημερινή, 23/2/2008].

ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ:

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ. Μίνως. Ο «βασιλιάς» της ελληνικής δισκογραφίας. Πώς το τελευταίο παιδί μιας οικογένειας ρωμανιωτών εβραίων της Πρέβεζας δημιούργησε το σύγχρονο λαϊκό τραγούδι. [ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΚΗΣ, Το Βήμα, 17/02/2008]

Μυριζόταν το σουξέ από χιλιόμετρα... Γνωστοί αλλά και άγνωστοι σταθμοί του ελληνικού τραγουδιού φωτίζονται στις σελίδες του βιβλίου-αφιερώματος στον Μίνω Μάτσα με τίτλο «Ο αινιγματικός κος Μίνως», που έγραψε ο Παναγιώτης Κουνάδης και θα κυκλοφορήσει σύντομα από τις εκδόσεις «Κατάρτι»... [Αναστασία Κουκά, Έθνος, 23/2/2008].