Ευαισθήτως προσεγγίζοντας το λαϊκό

• Σε ήχο ελληνικό
• Του ΓΙΩΡΓΟΥ Ε. ΠΑΠΑΔΑΚΗ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2009

**ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ

Ο ΜΕΓΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟΣ ΔΡΑΚΟΣ

ΜΟΥΣΙΚΗ - ΣΤΙΧΟΙ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ: ΝΙΚΟΣ Γ. ΜΑΚΡΑΚΗΣ ΜΒΙ

Τραγούδια από την παράσταση του Δήμου Αβδελιώδη «Ο Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος δράκος». Εκ των 12 τραγουδιών, τα 10 εκτελεί ο Παντελής Θαλασσινός και από ένα η Μαρίνα Αργυρίδου κι ο σκηνοθέτης της παράστασης Δήμος Αβδελιώδης.

Δεν είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω την παράσταση ώστε να λάβω μια πιο αντιπροσωπευτική εικόνα της μουσικής της αφού μόνο εκεί φαίνεται στ'αλήθεια πόσο πολύ, ή λίγο, υπηρετεί τον σκοπό της και πετυχαίνει τον στόχο της. Το έργο του Δήμου Αβδελιώδη ήταν ένα σημαντικό καλλιτεχνικό γεγονός. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης τοποθετεί ψηλά τον πήχυ των καλλιτεχνικών του απαιτήσεων: «Το Θέατρο Σκιών εξακολουθεί να μας γοητεύει [...] και με τον δραματουργικό τρόπο του, που εκ των πραγμάτων οδηγούμαστε να τον αναζητήσουμε στον τρόπο του αρχαίου δράματος, δηλαδή της Τραγωδίας, της Κωμωδίας και του Σατυρικού δράματος. [...] Από τον στυλίστικο χαρακτήρα αυτών των θεατρικών ειδών μπορούμε να κατανοήσουμε πρακτικότερα τη λειτουργία του αρχαίου δράματος και ειδικότερα του σατυρικού δράματος...».

Ολα αυτά τα πολύ ενδιαφέροντα αποτελούν ισχυρή πηγή έμπνευσης για τον μουσικό και όπως φαίνεται, η προσπάθειά του είναι φιλότιμη, ανυπόκριτη και δεν της λείπει η έμπνευση. Η ηχητική φυσιογνωμία της μουσικής και η συνθετική προσέγγιση δεν παραπέμπουν, πάντως, ούτε στην παράδοση ούτε στον Καραγκιόζη, έτσι τουλάχιστον όπως τη διέσωσαν πολλοί γνωστοί και άγνωστοι καραγκιοζοπαίχτες κι άλλοι τόσοι τραγουδιστές και μουσικοί του μπερντέ (πολλοί θα θυμούνται τους περίφημους αδελφούς Θέμη και Σπύρο Καράμπαλη, ειδικούς μουσικούς και τραγουδιστές του θεάτρου σκιών, αλλά και τα ηχογραφημένα τεκμήρια των αρχών του 20ού αιώνα). Ωστόσο, αυτό δεν είναι απαραιτήτως κακό αφού η επιλογή του στιλ είναι δικαίωμα του δημιουργού και η δουλειά του Βαγγέλη Γιαννάκη, εδώ, είναι αρκετά επιμελημένη.

Ο μουσικός διαπνέεται από καλές προθέσεις και δεν του λείπουν οι ιδέες, η πρωτοτυπία και η χάρη. Το θέμα του ωστόσο, το έδαφος που επέλεξε να διαβεί είναι (εκτός από δύσβατο) και εξαιρετικά πρόσφορο για ιχνηλασία μουσικών ουσιών και πλουσίων σε συστατικά ζωμών και στοιχείων, αν όχι ακριβώς σαν εκείνα που αναζητεί στη θεωρία ο σκηνοθέτης (δηλαδή τον Καραγκιόζη και τον Χατζηαβάτη εντός των ομηρικών επών ή των αρχαίων σατυρικών δραμάτων), τουλάχιστον πιο απτά ευρήματα από τη δεξαμενή της λαϊκής κουλτούρας. Κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να απασχόλησε τον συνθέτη. Από τα εξής τρία διαφορετικά (γνωστά από την εποχή του Θεόφραστου Σακελλαρίδη), το «λαϊκό», το «λαϊκότροπο» και το «ευαισθήτως προσεγγίζον το λαϊκό», η μουσική αυτή, καθώς και οι στίχοι, ακολουθούν το τρίτο. Θα έλεγα πως είναι κάπως κρίμα, δεδομένου του ταλέντου του δημιουργού. Στην ελαφρά αυτή εκδοχή μουσικής του μπερντέ βρίσκεται σε ταιριαστή αρμονία και ο τραγουδιστής που επιφορτίστηκε να εκτελέσει τα τραγούδια. Συχνά μάλιστα υπερθεματίζοντας σε ελαφρότητα, σε πεποιημένη και καλλωπισμένη «χάρη», καθώς και σε άλλες ψευτιές που μας σερβίρουν ως «πάθος» διάφοροι μεγάλοι και μικροί «ερμηνευτές».

Ατυχής κατά τη γνώμη μου επιλογή, αλλά ίσως απαραίτητη προκειμένου να γίνει ο δίσκος. Δεν είναι, άλλωστε, ενδεικτικό και χαρακτηριστικό της ωμότητας των ΜΜΕ ο τίτλος του δίσκου; Τόση θεωρία, τόση καλλιτεχνία, τόσο σημαντικός και σοβαρός σκηνοθέτης, τόση εργασία του συνθέτη και η έκδοση φέρει ως τίτλο και πρωταγωνιστή τον τραγουδιστή απλώς φίρμα! Τραγωδία και σατυρικόν δράμα ταυτοχρόνως.

«Ο Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος δράκος» με τον Παντελή Θαλασσινό

Υπέροχα τραγούδια, «δεμένα» στην «ανέμη» ενός μαγικού, αλληγορικού παραμυθιού και ενός ιδανικού ερμηνευτή, του Παντελή Θαλασσινού, συνθέτουν το CD «Ο Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος δράκος», που περιλαμβάνει τη μουσική και τα τραγούδια που έγραψε ο Βαγγέλης Γιαννάκης για την ομότιτλη - πολύ πετυχημένη - θεατρική παράσταση του Δήμου Αβδελιώδη. Χτες, είχαμε την τύχη να «γευτούμε» ζωντανά τα διαλεχτά αυτά τραγούδια, μέσα από τις μελωδικές, γεμάτες εσωτερική δύναμη ερμηνείες του Παντελή Θαλασσινού και της μουσικής συντροφιάς του. Ο καταξιωμένος τραγουδοποιός είναι ο κεντρικός ερμηνευτής του δίσκου, στον οποίο συμμετέχουν ο Δήμος Αβδελιώδης και η Μαρίνα Αργυρίδου. Ερμηνείες βαθιές, ουσιαστικές δίνουν «φτερά» σε τραγούδια παραμυθένια και ανθρώπινα, που ξεχωρίζουν μουσικά και στιχουργικά, που «ζωγραφίζουν» τοπία του ονείρου μα και της ζωής, ξορκίζοντας φόβους, θλίψη, καχυποψίες. Δύο από αυτά τα τραγούδια του Βαγγέλη Γιαννάκη, όπως ανέφερε χτες ο Δ. Αβδελιώδης, ήταν η αφετηρία της παράστασης, που ξεκίνησε το «ταξίδι» της από τη Χίο. Οσο για τον Π. Θαλασσινό, η «συνάντησή» του με τα τραγούδια ήταν απόρροια της συγκίνησης που εισέπραξε από την παράσταση και τη μουσική της.

Αγαπημένα και διαχρονικά... «Μόνο κόκκινο»

• «Μόνο κόκκινο», τιτλοφορείται η νέα δισκογραφική δουλειά με τη μουσική του Παντελή Θαλασσινού και τους στίχους του Θοδωρή Γκόνη και με τη μοναδική ερμηνεία της Μελίνας Κανά. Με αφορμή αυτήν τη δουλειά και τις πολύ πετυχημένες εμφανίσεις τους το χειμώνα που μας πέρασε, ο Παντελής Θαλασσινός και η Μελίνα Κανά πραγματοποιούν μια σειρά εμφανίσεων όπου πρωταγωνιστικό ρόλο θα έχει το πιο ουσιαστικό υλικό: Αγαπημένα τραγούδια που ξεχώρισαν, έγιναν μεγάλες επιτυχίες και βρήκαν ιδιαίτερη θέση στις καρδιές μας. Τραγούδια του Παντελή Θαλασσινού, αλλά και τραγούδια που έχουν συνδεθεί με τη φωνή της Μελίνας Κανά θα ακουστούν σε ένα πρόγραμμα που δίνει την ευκαιρία και για μια μουσική συνομιλία που κρύβει ενδιαφέρουσες εκπλήξεις, φέρνοντας στο φως απρόσμενες πλευρές τους. «Τα Σμυρναίικα τραγούδια», «Ανάθεμά σε», «Εισιτήριο στην τσέπη σου», «Καράβια Χιώτικα», «Γέλα ψυχή μου», «Να βάλω τα μεταξωτά», «Αερικό», «Απ' τα κρυμμένα να σωθείς» και πολλά ακόμα...

• Πρόγραμμα συναυλιών: Σήμερα στην Τρίπολη, 25/7 Λευκάδα, 1/8 Φλώρινα, 8/8 Νάξος, 14/8 Λίμνη Ευβοίας, 17/8 Λήμνος, 18/8 Μυτιλήνη, 22/8 Δίρφη Ευβοίας, 24/8 Θέρμη Θεσσαλονίκης, 27/8 Κάρπαθος, 29/8 Αλίαρτος, 30/8 Λευκωσία, 31/8 Γλυφάδα, 1/9 Κύθηρα, 4/9 Ξάνθη, 5/9 Νεάπολη Θεσσαλονίκης, 11/9 Θεσσαλονίκη (Φεστιβάλ ΚΝΕ).

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

8/6/2009

-- Τραγουδούν στη Θεσσαλονίκη

8/6/2009

-- Τραγουδούν στη Θεσσαλονίκη

1/7/2004

-- Συναυλιακό οδοιπορικό

21/7/2002

-- Θεατρική «χαρτογράφηση» ανά την Ελλάδα

30/7/2000

-- Μελωδικό οδοιπορικό

«Χημείες» λόγου, μουσικής, ερμηνείας

Ο Θάνος Μικρούτσικος επανειλημμένα έχει αποδείξει όχι μόνο τη μεγάλη αγάπη του για την ποίηση, αλλά και τη μαεστρία του να «ξεκλειδώνει» μουσικά τους κόσμους των ποιητών. Από τον μεγάλο του αγαπημένο Ρίτσο και τον Καββαδία μέχρι τον Μαγιακόφσκι, τον Χικμέτ και τόσους άλλους, «κολύμπησε» στις «θάλασσές» τους, αφουγκράστηκε τους «παλμούς» τους, σεβάστηκε το λόγο τους και τους άφησε να τον οδηγήσουν σε «ταξίδια» διαφορετικά, μα πάντα μοναδικά. Στο βιβλίο- cd «Ο Καβάφης του Θάνου Μικρούτσικου - Μουσική, Ποίηση, Ζωγραφική» (εκδόσεις «Ιανός») ο συνθέτης «συναντάται» με έναν ακόμη σπουδαίο της ποίησης, τον Κ. Π. Καβάφη. Για πρώτη φορά αποτυπώνονται ολοκληρωμένα οι μελοποιήσεις του πάνω στην ποίηση του μεγάλου Αλεξανδρινού, ενώ στις σελίδες του 96σέλιδου βιβλίου ο συνθέτης ανθολόγησε εκείνα τα ποιήματα του Καβάφη που αγάπησε περισσότερο και τον συντροφεύουν. Το CD που τιτλοφορείται «Επέστρεφε» - όπως και το συγκλονιστικό ομότιτλο τραγούδι με το οποίο ξεκινά η μουσική «διαδρομή» στη βαθιά ποίηση του Καβάφη - περιλαμβάνει ακόμη τα: «Σύγχυσις», «Ο Γενάρης του 1904», «Μονοτονία», «Για να 'ρθουν», «Επήγα», «Επιθυμίες», «Ο Δεκέμβρης του 1903», «105 χρόνια αργότερα», «Η πόλις». Εξαιρετικές οι ερμηνείες του Κώστα Θωμαΐδη στα περισσότερα τραγούδια. Συμμετέχουν επίσης η Γεωργία Συλλαίου και οι Θόδωρος Δημήτριεφ και Σάκης Μπουλάς (οι ερμηνείες τους από τις δεκαετίες του '70 και '80, αντίστοιχα). Το βιβλίο κοσμείται από επτά προσωπογραφίες του Καβάφη από τον Γιάννη Ψυχοπαίδη.

***

Μια «Νεροποντή» ήχων και φωνών αποτελεί η νέα δισκογραφική δουλειά του Αλκίνοου Ιωαννίδη, ο οποίος έξι χρόνια μετά τις «Περιπέτειες ενός προσκυνητή» επιστρέφει στη δισκογραφία μ' ένα άλμπουμ που χαρακτηρίζεται από μουσική πολυμορφία. Η «Νεροποντή», όπως τιτλοφορείται ο δίσκος, ξαφνιάζει ευχάριστα, καθώς γίνεται ο δημιουργικός τόπος συνάντησης διαφορετικών μεν ως προς τη φόρμα μουσικών, τις οποίες όμως διαπερνάει μια κοινή αισθητική άποψη, που έχει να κάνει με την άποψη του τραγουδοποιού για τη βαθύτερη λειτουργία του τραγουδιού. Μπαλάντες που φέρουν το γνώριμο ύφος του Α. Ιωαννίδη «συγκατοικούν» με συμφωνικά και χορωδιακά ακούσματα, σ' ένα δίσκο - χωνευτήρι κρουστών, πνευστών κι εγχόρδων γεμάτο αντηχήσεις και απρόσμενες «εικόνες». Μέσα από μια ευρύτατη εκφραστική γκάμα, ο τραγουδοποιός που ενορχηστρωτικά κινείται μεταξύ συμφωνικής ορχήστρας, τεσσάρων χορωδιών και ακουστικής κιθάρας, ξεδιπλώνει δεκαπέντε κομμάτια, που χαρακτηρίζονται από μελωδίες, αλλά και από «πειραματική» διάθεση, ενώ στο στίχο υπάρχει έντονο το προσωπικό - αυτοβιογραφικό στοιχείο (π.χ. «Πατρίδα», «Ηταν ανάγκη;»). Ξεχωριστό το υπέροχο ντουέτο του με την σοπράνο Σόνια Θεοδωρίδου! Στο δίσκο συμμετέχει η αφρόκρεμα των Ελλήνων μουσικών, καθώς και η Συμφωνική Ορχήστρα της Βουλγαρικής Εθνικής Ραδιοφωνίας υπό τη διεύθυνση του Naiden Todorov, το φωνητικό σύνολο «Εν Φωναίς» και η παιδική χορωδία του Ωδείου «Ηχογένεση».

***

Τρεις άνθρωποι που με ταλέντο, μεράκι, ψυχή υπηρετούν το καλό ελληνικό τραγούδι, ο Παντελής Θαλασσινός, ο Κώστας Φασουλάς και ο Μανώλης Λιδάκης συναντώνται στη δισκογραφική δουλειά «Μη μου γκρεμίζεις τ' όνειρο» - καρπός πολύμηνης δημιουργικής συνεργασίας τους και κυρίως ειλικρινούς διάθεσής τους. Η μουσική του Π. Θαλασσινού και οι στίχοι του Κ. Φασουλά έπλασαν έντεκα τραγούδια, που ερμηνεύει με το δικό του, ξεχωριστό τρόπο ο Μ. Λιδάκης (είναι η πρώτη φορά που ο αξιόλογος ερμηνευτής ηχογράφησε τραγούδια ενός συνθέτη κι ενός στιχουργού). «Εντεκα τραγούδια, της αλήθειας μας δρόμοι... Εντεκα χειρολαβές, του δικού μας αιθερικού τρένου», όπως αναφέρουν οι δημιουργοί. Από τα πιο όμορφα κομμάτια τα: «Δεν είναι ο κόσμος μάταιος», «Αν θες να δεις τα θαύματα», «Δείξε μου το δρόμο», «Η πιο θλιμμένη Κυριακή» - το τελευταίο αφιερωμένο στη μνήμη του φίλου τους στιχουργού Ηλία Κατσούλη. Την ενορχήστρωση των τραγουδιών έκανε ο Σωτήρης Λεμονίδης.

***

• Ερμηνείες υπέροχες, εκφραστικές, μοναδικές καταθέτουν οι αδελφές Ελένη και Σουζάνα Βουγιουκλή, στο πρώτο τους προσωπικό άλμπουμ με τίτλο τ' όνομά τους. Δυο εξαιρετικές φωνές, που «ταξιδεύουν» στο χρόνο και στον τόπο, αναδεικνύοντας την αλήθεια, την ουσία, την ομορφιά ψηφίδων του μουσικού πολιτισμού ελληνικού και παγκόσμιου. Παρά το νεαρό της ηλικίας τους, οι δύο τραγουδίστριες έχουν ήδη αποδείξει με τον καλύτερο τρόπο την ικανότητά τους να πειραματίζονται με τις δυνατότητες που μπορεί να προσφέρει η ανθρώπινη φωνή ως εγγενές μουσικό όργανο. Ιδιαίτερη είναι η προτίμησή τους στην α-καπέλα ερμηνεία τραγουδιών παραδοσιακών - αφηγηματικών. Το ρεπερτόριό τους, όμως, είναι ευρύτατο, καθώς εκτός από ελληνικά ρεμπέτικα και παραδοσιακά (σε όλες τις διαλέκτους συμπεριλαμβανομένων ελληνόφωνων της Κ. Ιταλίας) περιλαμβάνει και πορτογαλέζικα φάδος, ισπανόφωνα, γαλλικά, ιταλικά, ρουμάνικα, τούρκικα, αραβικά, τσιγγάνικα, σέρβικα, αμερικάνικο μπλουζ και τζαζ, αρμένικα, σεφαραδείτικα, πομάκικα, βουλγάρικα (συνολικά τραγουδάνε σε πάνω από είκοσι γλώσσες και διαλέκτους, τις περισσότερες από τις οποίες κατανοούν αρκετά καλά). Να σημειώσουμε, επίσης, τις σημαντικές συνεργασίες τους με καλλιτέχνες όπως οι Μαρία Φαραντούρη, Λουδοβίκος των Ανωγείων, «Αβατον», Θανάσης Γκαϊφίλλιας, Ψαραντώνης, Μανώλης Μητσιάς, Βασίλης Λέκκας. Στο δίσκο τους ερμηνεύουν θρακιώτικα, ηπειρώτικα, μακεδονίτικα και ποντιακά τραγούδια, παραδοσιακά της Κ. Ιταλίας, έναν ύμνο της Μ. Παρασκευής από το Λίβανο, το γιουγκοσλάβικο «Ederlezi», αλλά και τραγούδια των Τσιτσάνη, Λεοντή, Χατζιδάκι. Συμμετέχουν: ο Χρήστος Θηβαίος και οι μουσικοί Γιάννης Σπάθας, Τάσος Καρακατσάνης και Μανώλης Ανδρουλιδάκης. [ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 12/04/2009]
  

Ρ.Σ.

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

7/9/2008

-- Του δίσκου τα γυρίσματα

16/12/2007

-- Του δίσκου τα γυρίσματα...

27/10/2007

-- Δισκογραφικό «ψηφιδωτό»

21/12/2003

-- Δισκογραφικές «διαδρομές»

29/12/2002

-- Του δίσκου τα γυρίσματα...

ΜΟΥΣΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ...

Ο βετεράνος της μπλουζ Johnny Winter, από τους σημαντικότερους τραγουδιστές και κιθαρίστες του ροκ, βασικός σύνδεσμος ανάμεσα στο βρετανικό μπλουζ - ροκ και το ροκ του αμερικανικού νότου, εμφανίζεται για πρώτη φορά, σήμερα στη Θεσσαλονίκη («Principal club theatre») και αύριο στην Αθήνα (στο «Gagarin», Λιοσίων 205, 9.30 μ.μ.). Από την αρχή της 30χρονης καριέρας του συνδυάζει την παράδοση και το νεοτερισμό στην μπλουζ σκηνή, ενθουσιάζοντας χιλιάδες μουσικόφιλους που τον θεωρούν ισάξιο με τους κορυφαίους του είδους.

Τραγούδια του καμπαρέ και του μιούζικαλ παρουσιάζει η Γιούλη Τσίρου (19/5, 9 μ.μ.), στον «Ιανό» (Σταδίου 24). Ενα «ταξίδι» από τον «Γαλάζιο άγγελο» της Μάρλεν Ντίτριχ, τη «Λιλή Μαρλέν», σε τραγούδια της Εντίθ Πιάφ, της Λίζα Μινέλι, της Σοφίας Βέμπο, του Μπρεχτ και σε γνωστά τραγούδια του μουσικού θεάτρου. Μια παράσταση σε πέντε γλώσσες, με ένα πιάνο (Παναγιώτης Παπαγεωργίου) και μια φωνή.

«Χορεύουμε γιατί χανόμαστε» τιτλοφορείται το πρόγραμμα που θα παρουσιάζουν ο Πάνος Μουζουράκης και οι Τζένη Χατζοπούλου, Στέφανος Λιγκοβανλής, Ιωάννα Μόρφη και Ανδρέας Σίκκης, από σήμερα (11μμ), στην «Ακτή Πειραιώς» (Πειραιώς και Λαμίας 4, 2103418020). Πέντε νέοι ερμηνευτές συμπράττουν σε ένα πρόγραμμα που φιλοδοξεί να καταργήσει μουσικές ταμπέλες. Συνδυάζοντας το ελληνικό και ξένο ροκ με τη funk, reggae, disco και latin μουσική, χωρίς να λείπουν και αναφορές σε ακόμη πιο απρόσμενα μουσικά είδη, στοχεύει στην ανάδειξη αγαπημένων τραγουδιών και μουσικών. Καλλιτεχνική διεύθυνση Κώστα Μαδεμλή. Πρόγραμμα, κάθε Παρασκευή και Σάββατο.

O Παντελής Θαλασσινός και η Γιώτα Νέγκα, θα συνταξιδέψουν το καλοκαίρι στην Ελλάδα, δίνοντας συναυλίες γεμάτες από αγαπημένα τραγούδια. Στις 25/5 (8.30μμ), εμφανίζονται στο θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης» στο Δήμο Ρέντη (Νάξου και Σταυράκη), στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Πρόσωπα του ελληνικού τραγουδιού». Είσοδος ελεύθερη. Ο Π. Θαλασσινός διαλέγει αγαπημένα τραγούδια δίσκων του, δοκιμάζει ακυκλοφόρητα τραγούδια για πρώτη φορά στη σκηνή, αλλά και επιλέγει τραγούδια άλλων δημιουργών, καθώς και παλαιότερα λαϊκά και παραδοσιακά. Φωνή που χρωματίζει μοναδικά κάθε τραγούδι, η Γ. Νέγκα έχει αφήσει κάλλιστες εντυπώσεις με την ερμηνεία της σε δίσκους, αλλά και συναυλίες με τραγούδια μεγάλων δημιουργών.