ΚΟΑ: Εργα των Θωμά Μπακαλάκου, Johann Sebastian Bach και Wolfgang Amadeus Mozart στο Μουσείο Μπενάκη

ΚΡΑΤΙΚΗ ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΑΘΗΝΩΝ

9^η Συναυλία

Παρασκευή 19 Νοεμβρίου 2010, ώρα 20.30

Την Παρασκευή 19 Νοεμβρίου και ώρα 20.30 στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138) η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών υπό τη διεύθυνση του αρχιμουσικού Νίκου Χαλιάσα θα παρουσιάσει έργα των Θωμά Μπακαλάκου, Johann Sebastian Bach και Wolfgang Amadeus Mozart.

Η συναυλία θα ξεκινήσει με το έργο του Θωμά Μπακαλάκου «Ελένη» για σόλο τενόρο και ορχήστρα εγχόρδων (σε ποίηση Πάνου Κυπαρίσση). Σολίστ είναι ο διακεκριμένος Έλληνας τενόρος Ζάχος Τερζάκης.

           

Στη συνέχεια θα εκτελεστεί το Κοντσέρτο για δύο βιολιά και ορχήστρα εγχόρδων σε ρε ελάσσονα, BWV 1043 του Johann Sebastian Bach. Η σύνθεση του κοντσέρτου για δύο βιολιά ανάγεται στην ευτυχισμένη περίοδο διαβίωσης του Bach στο Köthen (1717 – 1723), κατά την οποία γράφτηκαν μεταξύ άλλων και τα περιβόητα “Βραδεμβούργια Κοντσέρτα”. Ήδη από τα νεανικά του χρόνια ο Bach υπήρξε θιασώτης του ιταλικού κοντσέρτου, όπως αυτό έφτασε στο απόγειό του με τον Antonio Vivaldi (1678 – 1741). Ο Vivaldi είχε ακολουθήσει -και τελειοποιήσει- τη μπαρόκ φόρμα κοντσέρτου, σύμφωνα με την οποία το έργο ήταν τριμερές (γρήγορο – αργό – γρήγορο) και η δομή των επιμέρους μερών βασιζόταν στην ιδέα του “ritornello”, ενός θέματος που παρουσιαζόταν κατά κανόνα από όλη την ορχήστρα και που περιοδικά επανεμφανιζόταν, ερχόμενο σε αντιδιαστολή με παρεμβαλλόμενα σολιστικά επεισόδια. Ανάλογης δομής είναι και το εξαιρετικά δημοφιλές Κοντσέρτο για δύο βιολιά. Σολίστ είναι οι βιολονίστες Παναγιώτης Φιλικόζης και Παναγιώτης Τζιώτης, και οι δύο μέλη της ΚΟΑ.

           

Η συναυλία θα κλείσει με τη Συμφωνία αρ. 40 σε σολ ελάσσονα, K.V. 550 του Wolfgang Amadeus Mozart. Μαζί με το κοντσέρτο για πιάνο σε ρε ελάσσονα, K.V. 466, η Συμφωνία αρ. 40 αποτελεί διαχρονικά ένα από τα δημοφιλέστερα έργα του Mozart, έχοντας διατηρήσει την απήχησή της ακόμα και κατά την περίοδο ακμής του ρομαντισμού του 19^ου αιώνα, οπότε και η φήμη του Mozart –παροδικά ασφαλώς- σημείωνε μία κάμψη. Η “μεγάλη συμφωνία σε σολ ελάσσονα ” (διακρινόμενη έτσι από την προγενέστερη συμφωνία αρ.25 στην ίδια τονικότητα) αποτυπώνει κατά πολλούς την ταραγμένη συναισθηματική κατάσταση, στην οποία βρισκόταν ο Mozart όταν την έγραψε, βιώνοντας μία πτώση της δημοτικότητας και αναγνώρισής του στη Βιέννη και μείζονες οικονομικές δυσχέρειες. Η γεμάτη αυθεντικό πάθος, τραγική δύναμη και συναισθηματική πολυπλοκότητα γραφή της δείχνει να προοιωνίζει την εποχή του ρομαντισμού, ενώ παράλληλα η εκπληκτική αρμονική και δομική της τελειότητα την καθιστά αναμφίβολα μία κορυφαία έκφανση του κλασικισμού. Ο Alfred Einstein χαρακτηρίζει το πρώτο και το τελευταίο μέρος της Συμφωνίας ως “καθόδους στην άβυσσο της ψυχής”, ενώ ο Charles Rosen την αποκαλεί ως μία από τις “κορυφαίες εκφράσεις πόνου και τρόμου” στο έργο του Mozart.

Παρασκευή, 19 Νοεμβρίου 2010 ώρα 20.30

Μουσείο Μπενάκη – Πειραιώς 138

ΘΩΜΑΣ ΜΠΑΚΑΛΑΚΟΣ

«Ελένη» για σόλο τενόρο και ορχήστρα εγχόρδων σε ποίηση Πάνου Κυπαρίσση

JOHANN SEBASTIAN BACH

Κοντσέρτο για δύο βιολιά και ορχήστρα εγχόρδων σε ρε ελάσσονα, BWV 1043

WOLFGANG AMADEUS MOZART

Συμφωνία αρ.40 σε σολ ελάσσονα KV 550

Σολίστ  Ζάχος Τερζάκης, τενόρος

    Παναγιώτης Φιλικόζης, βιολί

  Παναγιώτης Τζιώτης, βιολί

Διεύθυνση ορχήστρας: Νίκος Χαλιάσας

• Τιμές εισιτηρίων:   € 10.00, 5.00 (φοιτητικό)
• Πληροφορίες: Κ.Ο.Α., τηλ: 2107257601

Η αγνότητα του Μπαχ σε ελεύθερη κίνηση

Το πέρασμα του χρόνου. Και το ταξίδι του στις ζωές των ανθρώπων που «φτιάχνουν δεσμούς, ζευγαρώνουν, απομακρύνονται, αποξενώνονται». Ετσι προσέλαβε τις αριστουργηματικές Παραλλαγές Goldberg του Μπαχ κι έτσι τις μετέφρασε χορογραφικά ο Ελβετός Χάιντς Σπέρλι.

«Δυσκολεύτηκα γιατί δεν έβρισκα δρόμο να αποδώσω ό,τι ήθελε ο Μπαχ. Αργότερα βρήκα τον στόχο μου με την ελευθερία της κίνησης και το δέσιμο του χορού με το πιάνο» εξήγησε ο Σπέρλι Οι τριάντα Παραλλαγές, αφιερωμένες από τον Μπαχ το 1741 στον μαθητή του Γιόχαν Γκόλντμπεργκ και χορογραφημένες το 1993 από τον Σπέρλι, ως ένα διάσημο πλέον μπαλέτο ενταγμένο στο ρεπερτόριο του Μπαλέτου της Οπερας της Ζυρίχης, ανοίγουν απόψε τον φετινό Κύκλο Χορού του Μεγάρου Μουσικής. Οι παραστάσεις, με σολίστ τον πιανίστα Αλεξέι Μποτβίνοφ, επαναλαμβάνονται αύριο καθώς και το Σαββατοκύριακο.

«Ηθελα αρχικά να αποδώσω ό,τι ήθελε ο Μπαχ. Δυσκολεύτηκα γιατί δεν έβρισκα δρόμο. Αργότερα, βρήκα τον στόχο μου με την ελευθερία της κίνησης και το δέσιμο χορού και πιάνου», εξήγησε χθες ο 69χρονος Σπέρλι, για τη χορογραφία του, που θεωρείται η κορυφαία ίσως στιγμή της καριέρας του.

Γεννημένος το 1940 στη Βασιλεία, σπούδασε χορό εκεί κι αργότερα στο Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη. Αρχισε να χορογραφεί από το 1967, ενώ ήταν ακόμα χορευτής και μέχρι το 1973 έγινε βασικός χορογράφος και διευθυντής του Μπαλέτου της Βασιλείας. Εκτοτε συνεργάστηκε με τα μεγαλύτερα μπαλέτα του κόσμου.

Καλλιτεχνικός διευθυντής του Μπαλέτου της Ζυρίχης από το 1996, ο Σπέρλι δίδαξε τους 40 χορευτές του (που προέρχονται από κάθε γωνιά της γης) πώς να απογειώσουν τη χορογραφία σε διάφορους συνδυασμούς κι αλληλοσυνδέσεις, καταλήγοντας σε μια ομαδική συγκέντρωση, που έχει την έννοια της δοξολογίας για το ανθρώπινο πνεύμα. Ο Σπέρλι, με χορογραφική γλώσσα που θεωρείται κατεξοχήν ανθρωποκεντρική, έχει άλλωστε ιδιαίτερη σχέση με την μπαρόκ μουσική και ειδικά με τον Μπαχ, έχοντας χορογραφήσει και τις σουίτες του για τσέλο. Η αρχιτεκτονική του μπαλέτου του είναι ακριβής, διαυγής και, μέσα από τους συνδυασμούς των σωμάτων, ξεκάθαρα αφηγηματική. Η άβυσσος της ύπαρξης και το «εφήμερο που μας περιβάλλει» περιγράφονται με ρέουσες κινήσεις κι αρμονικές γραμμές, που αναδεικνύουν τα ταλέντα των χορευτών του κλασικού μπαλέτου. Εξ ου και η επισήμανση της χορεύτριας Σάρα-Τζέιν Μπρόντεκ: «Είναι απόλαυση», είπε, «να χορεύουμε ένα τέτοιο αριστούργημα. Πρόκειται για ένα πολύ όμορφο έργο γεμάτο αγνότητα και αριστοτεχνική ομορφιά».

Τη λυρικότητα του Σπέρλι εξήρε και ο μόνιμος συνεργάτης του μπαλέτου, πιανίστας Αλεξέι Μποτβίνοφ, που έχει ερμηνεύσει τις Παραλλαγές «πάνω από 150 φορές, πάντα με εξαιρετική ευχαρίστηση». Ο ίδιος ηχογράφησε τις «Παραλλαγές» το 1996 και ο δίσκος του έφτασε στο νούμερο 2 του καταλόγου επιτυχιών της κλασικής μουσικής.

* Τα εισιτήρια για τις παραστάσεις του Μπαλέτου της Οπερας της Ζυρίχης στοιχίζουν 72, 53, 36, 20 ευρώ και 11,5 ευρώ (φοιτητικά).

• Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 3 Δεκεμβρίου 2009

Αναδομώντας τη μορφή του Μπαχ

Γνωρίζουμε τόσα για τη μουσική του αλλά εικόνα του δεν έχουμε. Γιατί μπορεί να έχουμε δει τον Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ σε όλα τα εξώφυλλα των άλμπουμ, των βιβλίων, των βιογραφιών, αλλά αν το καλοσκεφτείτε η εικόνα που έχουμε σχηματίσει είναι πολύ συγκεκριμένη. Κάπως έτσι σκέφτηκαν και οι «ειδικοί» από το πανεπιστήμιο του Νταντί της Σκωτίας που αποφάσισαν να αναδομήσουν το πρόσωπο του Γερμανού συνθέτη, 250 χρόνια μετά τον θάνατό του.

Εχει σωθεί μόλις ένα πορτρέτο του Μπαχ. Αρχικά χρησιμοποίησαν ένα μπρούτζινο καλούπι του κρανίου του, μαζί με έγγραφα της εποχής. Τον επόμενο μήνα το «νέο πρόσωπο» του Μπαχ θα εκτεθεί στο Σπίτι του Μπαχ στη γενέτειρά του, το Αϊζεναχ. Η δρ Κάρολαϊν Γουίλκινσον, από το Κέντρο Ιατροδικαστικής και Ιατρικής Τέχνης, λέει: «Σκανάραμε το κρανίο με λέιζερ, κάτι που μας επέτρεψε να αναδομήσουμε τους μυς και το δέρμα του προσώπου». Τα προβλήματα της όρασης είχαν σαν αποτέλεσμα να είναι πρησμένα τα βλέφαρά του. Ο διευθυντής του Bachhaus Eisenach, Γιοργκ Χάνσεν, λέει: «Είναι πάντα αυτός ο γέρος άνθρωπος με την περούκα. Εχει ενδιαφέρον να δούμε πώς ήταν σαν αληθινός άνθρωπος».

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΜΙΑ ΑΥΘΕΝΤΙΑ...

ΦΩΤΟ της ΗΜΕΡΑΣ

Διακόσια πενήντα οκτώ χρόνια μετά το θάνατο του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, επιστήμονες ανακατασκεύασαν το πρόσωπο του μεγάλου συνθέτη, χρησιμοποιώντας το αυθεντικό κρανίο του. Ο Μπαχ γεννήθηκε στο Αϊζεναχ, στις 21 Μαρτίου του 1685, και πέθανε στη Λιψία, στις 28 Ιουλίου του 1750. Η «αυθεντική» προτομή, που θα είναι ακριβέστερη από κάθε άγαλμα και πίνακα που τον απεικονίζει, θα αποτελέσει κεντρικό έκθεμα έκθεσης αφιερωμένης στον Μπαχ, που ξεκινά στις 21 Μαρτίου (ημερομηνία των 323ων γενεθλίων του) στο ομώνυμο μουσείο του Αϊζεναχ. Το πρόσωπο ανέλαβε να ανακατασκευάσει η ανθρωπολόγος Καρολάιν Γουίλκινσον, που με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή αναπαρήγαγε τη μορφή του Μπαχ, τη στιγμή του θανάτου του. [Πηγή - φωτ.: Reuter, Ελευθεροτυπία, 29/2/2008]