Μητρόπουλος και Χρήστου μελοποιούν Καβάφη και Ελιοτ

Δύο κύκλοι τραγουδιών, που σημάδεψαν το ρεπερτόριο της ελληνικής και της παγκόσμιας μουσικής, παρουσιάζονται με αφορμή μια διπλή επέτειο: πενήντα χρόνων από τον θάνατο του αρχιμουσικού και συνθέτη Δημήτρη Μητρόπουλου (1896-1960) και σαράντα από εκείνον του πρόωρα χαμένου συνθέτη Γιάννη Χρήστου (1926-1970).

Δημήτρης Μητρόπουλος: 1896-1960

Η μεσόφωνος Αγγελική Καθαρίου και ο πιανίστας Θοδωρής Τζοβανάκης θα ερμηνεύσουν τις «14 Invezioni για φωνή και πιάνο σε ερωτικά ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη» του Μητρόπουλου και τα «6 τραγούδια σε ποίηση του Τ.S. Eliot» του Χρήστου. Ο κύκλος των τραγουδιών του Μητρόπουλου θα παρουσιαστεί στην πρωταρχική και πλήρη μορφή του και θα εκδοθεί από τον Γιάννη Σαμπροβαλάκη, στη σειρά «Μνημεία Νεοελληνικής Μουσικής» του Ιονίου Πανεπιστημίου.

Το ρεσιτάλ για φωνή και πιάνο θα δοθεί αύριο (8.30 μ.μ.), στην αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος» του Μεγάρου Μουσικής. Εντάσσεται στον κύκλο «Μουσικές του 20ού και 21ου αιώνα», με συνδιοργανωτή το Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου. Το πρόγραμμα θα ολοκληρωθεί με το «Πρελούδιο και φούγκα σε ρε για δύο πιάνα» του Γιάννη Χρήστου και το κομμάτι για πιάνο «Βεατρίκη» του Δημήτρη Μητρόπουλου, που ο συνθέτης το ενέταξε ως άρια στην ομώνυμη όπερά του. Εκτακτη συμμετοχή θα έχει ο πιανίστας Νίκος Κυριόσογλου. Η εκδήλωση γίνεται με τη συνδρομή της Γενναδείου Βιβλιοθήκης και της Σάντρας Χρήστου.

Ο Δημήτρης Μητρόπουλος, εκτός από διάσημος αρχιμουσικός, υπήρξε αξιόλογος συνθέτης κατά την πρώτη δημιουργική περίοδο της ζωής του. Μάλιστα, θεωρείται ο εισηγητής του μουσικού μοντερνισμού και του δωδεκαφθογγικού συστήματος στην Ελλάδα, πολύ πριν από τον Νίκο Σκαλκώτα. Οι «14 Invezioni» του, πάνω σε ισάριθμα ερωτικά ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη, γράφτηκαν τον χειμώνα του 1925, μετά την επιστροφή του από το Βερολίνο. Πρόκειται για τα «Ηδονή», «Για να 'ρθουν», «Μια νύχτα», «Η αρχή των», «Να μείνει», «Εν απογνώσει», «Γκρίζα», «Μέρες του 1903», «Το διπλανό τραπέζι», «Μακρυά», «Εν τη οδώ», «Ο ήλιος του απογεύματος», «Ετσι πολύ ατένισα», «Επήγα».

Σώζονται, μάλιστα, δύο επιστολές του Μητρόπουλου προς τον Καβάφη, με ημερομηνίες 15 Ιουλίου και 16 Αυγούστου 1926. Οι αρχικές φράσεις της πρώτης: «Θαυμαστέ μου κύριε Καβάφη! Λαβαίνω το θάρρος να σας γράψω, αν και δεν με γνωρίζετε, γιατί έχω τόσες καλές πληροφορίες για τη μεγάλη καλωσύνη, απλότητα και καταδεκτικότητα που δείχνετε προς τους νέους καλλιτέχνας που ατενίζουν σε σας με θαυμασμό!».

Ο Γιάννης Χρήστου ξεκίνησε να γράφει τα «Εξι τραγούδια» σε ποίηση Τ. Σ. Ελιοτ, το 1950. Το πρώτο ποίημα «Eyes that last Ι saw in tears» εντάχθηκε ενορχηστρωμένο στην «Πρώτη Συμφωνία» του. Ακολούθησαν άλλα πέντε, η σύνθεση των οποίων ολοκληρώθηκε το 1955. Ηταν τα «New Hampshire», «Death by water», «Melange adultere de tout», «The wind sprang up at four ο' clock», «Virginia». Η αλληλογραφία Χρήστου - Ελιοτ θα τυπωθεί στο επόμενο τεύχος του τετραμηνιαίου περιοδικού του Ιονίου Πανεπιστημίου, «Μουσικός Ελληνομνήμων».

Ο αντιπρύτανης του Ιονίου Πανεπιστημίου Χάρης Ξανθουδάκης, κρίνοντας μουσικολογικά τους δύο κύκλους τραγουδιών, υποστηρίζει: «Οι καβαφικές μελοποιήσεις ακολουθούν αυστηρές αντιστικτικές μορφές, ενώ η εμμονή στη στενή συνάφεια της μελωδίας με τη μετρική, την προσωδία και το περιεχόμενο του μελοποιημένου στίχου διακρίνει, με μεγαλύτερη ευρηματικότητα και ποικιλία μέσων, τις μελοποιήσεις των στίχων του Ελιοτ».

Info: Εισιτήρια προς 20 (α' ζώνη), 12 (β' ζώνη) και 5 ευρώ (φοιτ.).

• Του ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑ, Ελευθεροτυπία, Τρίτη 23 Φεβρουαρίου 2010

«Ιδανικές φωνές κι αγαπημένες...». Ο Θάνος Μικρούτσικος μελοποιεί και ανθολογεί Καβάφη

• ΜΕΛΟΠΟΙΗΣΗ. Είναι ο πλέον μεταφρασμένος, αλλά και ο πλέον μελοποιημένος Ελληνας ποιητής. Ο μουσικολόγος Γιώργος Μονεμβασίτης μέτρησε 160 συνθέσεις λόγιας μουσικής που έντυσαν ποιήματα του Κωνσταντίνου Π. Καβάφη, χωρίς να συμπεριλάβει σ’ αυτή την καταγραφή τους Ελληνες συνθέτες της διασποράς. Την αρχή έκανε ο Δημήτρης Μητρόπουλος το 1924 και ακολούθησαν πολλοί άλλοι (Θεοδωράκης, Χατζιδάκις, Μούτσης, Δ. Παπαδημητρίου, κ.λπ.). Χθες ήταν η σειρά του συνθέτη Θάνου Μικρούτσικου να παρουσιάσει τη δική του μουσική με την οποία έντυσε δέκα ποιήματα του «Γέρου της Αλεξάνδρειας». Δεν πρόκειται απλώς για ένα cd με κάποια μελοποιημένα ποιήματα, αλλά για μια καλαίσθητη έκδοση (από τον «Ιανό») που περιλαμβάνει ανθολογημένα ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη, κείμενο του Γιώργου Μονεμβασίτη και επτά προσωπογραφίες του Αλεξανδρινού ποιητή από τον Γιάννη Ψυχοπαίδη.

• Ο Θάνος Μικρούτσικος ελπίζει ότι θα εγκαινιάσει μια νέα σειρά, που θα συνδέει την ποίηση με τη μουσική, και ίσως να είναι μια λύση, αφού «εδώ και τρία χρόνια θρηνούμε το θάνατο της δισκογραφίας».

• Κι όσοι βρέθηκαν χθες το μεσημέρι στον «Ιανό» είχαν τη σπάνια ευκαιρία να ζήσουν μια διαφορετική συνέντευξη Τύπου. Που είχε πληροφορίες, εξομολογήσεις, διαπιστώσεις, πολλή ποίηση, αλλά και πάρα πολλή μουσική, η οποία συνομιλούσε με τους στίχους του Αλεξανδρινού ποιητή, έτσι που «να φωτίζονται κάποιες κρυφές πλευρές τους». Ο Θάνος Μικρούτσικος έχει συνδεθεί με τη μελοποιημένη ποίηση. Εχει μελοποιήσει Μαγιακόφσκι, Αναγνωστάκη, Σεφέρη, Ρίτσο, Λιοντάκη, Καββαδία. «Το να μπορέσει κάποιος να μελοποιήσει Καβάφη είναι τρόπαιο», είπε ο διευθυντής του «Μελωδία», Οδυσσέας Ιωάννου και θύμισε σε όλους ότι το μουσικό σήμα του «Μελωδία», εδώ και 18 χρόνια, είναι η μελοποίηση του ποιήματος «Επέστρεφε» του Καβάφη από τον Θ. Μικρούτσικο.

• Και μόλις τελείωσαν οι ομιλίες και οι παρουσιάσεις, γευτήκαμε όλοι στίχους και μουσικές, απ’ τη φωνή του Κώστα Θωμαΐδη, που έχει επωμιστεί το μεγαλύτερο μέρος της απόδοσης των ποιημάτων. Συμμετέχουν οι Γεωργία Συλλαίου, Θόδωρος Δημήτριεφ και Σάκης Μπουλάς. Το παρατεταμένο χειροκρότημα και τα «μπράβο», ήταν η απόδειξη για την επιτυχία του εγχειρήματος.

• Της Ολγας Σελλα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 31/03/2009