Με τη δύναμη της μελωδίας και της αλήθειας

Συνέντευξη με την Μαργαρίτα Ζορμπαλά, με αφορμή τις εμφανίσεις της στο Θέατρο «Κάππα»

Από το ρωσικό ρομαντισμό, στα ελληνικά αρώματα και από το αργεντίνικο πάθος στον αισθησιακό κόσμο της Ιβηρικής Χερσονήσου, «ταξιδεύει» η Μαργαρίτα Ζορμπαλά, για μια ακόμη βραδιά - στις 5 Γενάρη (9.30 μ.μ.), στο Θέατρο «Κάππα», ολοκληρώνοντας τον κύκλο εμφανίσεών της με τίτλο «Στην άκρη ενός φιλιού». Το υπέροχο ρεσιτάλ, παραδομένο στη δύναμη της μελωδίας και της ερμηνείας, σημείωσε μεγάλη επιτυχία, η οποία και οδήγησε στην παράτασή του (την προηγούμενη και την επόμενη Τετάρτη). Με αφορμή τις εμφανίσεις της στην Αθήνα, έγινε και η κουβέντα μας με την Μαργαρίτα Ζορμπαλά.

• Δημιουργικές «εξερευνήσεις»

-- Το πρόγραμμα είναι μια μουσική διαδρομή μέσα από τις χώρες, τις γλώσσες και τις κουλτούρες που βιώσατε. Το βίωμα πόσο σημαντικό είναι στην ερμηνεία;

-- Καταρχήν, δεν έχω βιώσει όλες τις γλώσσες στις οποίες τραγουδάω. Πιο πολύ είναι τα ρώσικα και τα ελληνικά αλλά και σε ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό τα ισπανόφωνα, λόγω του ότι σπούδασα Ισπανική Φιλολογία. Από εκεί και πέρα εξερευνώ. Ακόμα και στα ελληνικά, που είναι πιο κοντά σε εμάς. Κάθε φορά που έρχεσαι αντιμέτωπος με ένα καινούργιο υλικό εξερευνάς. Πολύ περισσότερο, όταν εξερευνάς κάποιους χώρους και χώρες, γλώσσες και λαούς άλλους. Βεβαίως, αυτό σε βοηθάει ώστε ν' ανοίξουν οι ορίζοντές σου. Σε βοηθάει πολύ στο δημιουργικό κομμάτι, στο να φέρεις στη δική σου τη γλώσσα τη μητρική κάποια στοιχεία απ' αυτές τις γλώσσες, απ' αυτούς τους λαούς. Πραγματικά, αυτή είναι μια πολύ δημιουργική δουλειά.

-- Εχει και δυσκολίες αυτή η διαδικασία;

-- Βεβαίως έχει και δυσκολίες, αλλά είναι κάτι πολύ γοητευτικό. Γενικά, είμαι άνθρωπος που θέλει να μαθαίνει. Βαριέμαι να περπατάω συνέχεια στα πράγματα που ξέρω καλά. Θέλω να μαθαίνω. Και για να μαθαίνεις ανοίγεσαι σε καινούργιους δρόμους. Εξάλλου, και οι δυσκολίες, πιστεύω, ότι μας προχωράνε σαν καλλιτέχνες, σαν ανθρώπους...

-- Στις επιλογές σας ποιο είναι το κριτήριο;

-- Τα τελευταία 6-7 χρόνια, από τότε που έκανα στο θέατρο Τέχνης την παράσταση «Θέλω να σας πω» όπου για πρώτη φορά ασχολήθηκα τόσο εκτεταμένα με ένα ξένο ρεπερτόριο, αναρωτιόμουν ποιος θα είναι ο μπούσουλας για ένα πρόγραμμα με τραγούδια από διάφορες χώρες. Είχα ένα τεράστιο υλικό - πάνω από 100 τραγούδια - και έπρεπε να διαλέξω 20 - 22. Ο μπούσουλας που βρήκα τότε και τον οποίο κρατάω μέχρι σήμερα είναι ότι διαλέγω τραγούδια που εμένα με συγκινούν πάρα πολύ. Και δεν μου βγήκε σε κακό. Επειδή είναι τραγούδια που συγκινούν εμένα μπορώ να μεταδώσω τη συγκίνηση και στον κόσμο. Οταν σ' αρέσει κάτι πάρα πολύ, δεν βαριέσαι να ασχολείσαι μ' αυτό. Πολλές φορές στο παρελθόν έκανα κι εγώ προγράμματα με γνώμονα το να ξέρει ο κόσμος τα τραγούδια, να μπορεί να τραγουδήσει μαζί μου, να κρατήσει το ρυθμό, να τον ξεσηκώσουν. Τα τελευταία χρόνια, πάντως, βρήκα αυτόν τον διαφορετικό τρόπο τον οποίο και συνεχίζω και πιστεύω ότι μου βγήκε σε καλό.

• «Δρόμοι Παλιοί» και πορεία μελωδική

-- Κάνοντας μια αναδρομή στην πορεία σας, ποιοι ήταν οι μεγαλύτεροι σταθμοί, τι σας σημάδεψε καλλιτεχνικά;

-- Σίγουρα η αρχή. Η αρχή, εξάλλου, είναι κάτι πολύ σημαντικό για κάθε τι, για κάθε πορεία, κάθε ταξίδι. Η δική μου αρχή ήταν η συνάντησή μου με τον Μίκη Θεοδωράκη και ο πρώτος δίσκος μου, οι «Μπαλάντες» και το τραγούδι «Δρόμοι Παλιοί». Αν έχω κάποια ταυτότητα να δείξω αυτή τη στιγμή είναι αυτό το τραγούδι. Αν πεις «Δρόμοι Παλιοί» νομίζω ότι αμέσως ο κόσμος θυμάται τη Ζορμπαλά. Αυτό δεν είναι απλά ένας σταθμός - ήταν η αφετηρία. ...Μετά ήταν η συνάντηση με πολύ μεγάλες προσωπικότητες. Η γνωριμία μου με τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Γιάννη Ρίτσο, τον Νίκο Γκάτσο. Δηλαδή, μια περίοδος πολύ δημιουργική και γεμάτη. Ενα σχολείο! Ημουνα πολύ μικρή και από αυτούς τους ανθρώπους έμαθα πολλά πράγματα. Επόμενος σταθμός - η συνάντησή μου με τον Κηλαηδόνη και τον Σαββόπουλο και οι δύο δίσκοι με τα παλιά ελαφρά τραγούδια, τα λεγόμενα «ρετρό». Μετά ξεκινάει μια πολύ μεγάλη περίοδος, όπου κολυμπάω πλέον μόνη μου. Με τα λάθη μου, με τα καλά μου, με κάποιες σιωπές κάποια εποχή. Και έφτασα σ' αυτό που κάνω τα τελευταία δέκα χρόνια: τα προγράμματα με τραγούδια απ' όλο τον κόσμο, χωρίς βεβαίως να ξεχνάω το ελληνικό ρεπερτόριο. Ανοίχτηκα και προς άλλες γλώσσες και άλλες μουσικές.

-- Αν μπορούσαμε σχηματικά να πούμε ότι υπάρχει ένα αόρατο «νήμα» που διαπερνάει αυτά τα τραγούδια του κόσμου που παρουσιάζετε, ποιο είναι αυτό; Τι τα συνδέει μεταξύ τους;

-- Είναι οι μεγάλες μελωδίες. Πάντα με συγκινούσαν οι μεγάλες μελωδίες.

-- Και η αλήθεια πιθανόν που κουβαλάνε;

-- Πάντα διάλεγα τραγούδια που με συγκινούσαν. Αν δεν είναι κάτι αληθινό, δεν μπορεί ούτε εμάς να συγκινήσει και με τη σειρά μας ούτε εμείς μπορούμε να συγκινήσουμε τους άλλους. Συχνά λέω ότι δεν με πειράζει να μου κάνουν κριτική, για το ότι για παράδειγμα δεν ήμουν πολύ καλή μουσικά, ή ότι κάτι δεν μου βγήκε, ή ότι η ενέργειά μου ήταν λίγο πεσμένη... Θα με πείραζε όμως πάρα πολύ να πούνε ότι έλεγα ψέματα πάνω στη σκηνή ότι ήμουνα ψεύτικη. Η προσπάθειά μου, σε όλες μου τις εμφανίσεις, είναι να είμαι αληθινή. Να μη λέω στον κόσμο ψέματα, να μην κάνω κάτι ψεύτικο.

Εχουν λιγοστέψει τα καλά τραγούδια...

-- Οσον αφορά στη σύγχρονη δημιουργία, εσείς ως ερμηνεύτρια, θεωρείτε ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα, κάποιο δημιουργικό έλλειμμα σε σχέση με το παρελθόν;

-- Πιστεύω ότι υπάρχει έλλειμμα σε όλα τα επίπεδα. Βεβαίως, είναι μια διαφορετική εποχή. Ομως, έχουν λιγοστέψει τα καλά τραγούδια πάρα πολύ. Εχουν λιγοστέψει πάρα πολύ και οι δημιουργοί. Οι μεγάλοι συνθέτες είναι πλέον ελάχιστοι. Και όταν δεν υπάρχουν μεγάλοι συνθέτες, μεγάλοι στιχουργοί, που θα πάρουν τα νέα παιδιά από το χέρι και θα τους δώσουν τα νέα καλά τραγούδια, θα τους σπρώξουν προς τα πάνω, βεβαίως όλο το σύστημα βουλιάζει. Και, βεβαίως, αλλάζει όλη η δομή του πράγματος. Ο δίσκος, όπως τον ξέραμε, πεθαίνει, πάμε για άλλη εποχή, που δεν ξέρω πως θα μεταλλαχθεί. Είμαστε, πάντως, σε μια εποχή μετάλλαξης. Εμείς οι παλιότεροι δεν ξέρω αν θα μπορέσουμε να προσαρμοστούμε. Το τραγούδι, βεβαίως, δεν μπορεί να πεθάνει. Θα υπάρχει τραγούδι, αλλά με έναν άλλο τρόπο. Και κάθε γενιά βρίσκει τον τρόπο της, γιατί ο κόσμος εκφράζεται μέσα από τις μουσικές και τα τραγούδια. Είναι ο πιο άμεσος τρόπος. Σε όλες τις εκφράσεις της ζωής χρειαζόμαστε ένα τραγούδι. Οταν πηγαίνουμε στη διαδήλωση θέλουμε ένα τραγούδι, όταν ερωτευόμαστε ή στενοχωριόμαστε χρειαζόμαστε ένα τραγούδι κ.ο.κ. Πιστεύω ότι η νέα γενιά θα βρει τον τρόπο της και ελπίζω να βρει και τα καλά τραγούδια, τα οποία έχουν λιγοστέψει επικίνδυνα.

-- Τι φταίει γι' αυτό το δημιουργικό έλλειμμα;

-- Νομίζω ότι δεν υπάρχουν οι μεγάλες πνοές. Βλέπω να συρρικνώνονται οι ιδεολογίες, να συρρικνώνεται η ελπίδα της ανθρωπότητας. Ολα αυτά επηρεάζουν πάρα πολύ την ποίηση της ζωής μας. Δε βγαίνουν μεγάλης πνοής έργα. Για μένα όλα αλληλλοσυνδέονται. Δηλαδή, δεν μπορεί να είμαστε σε αυτήν την κατάσταση, οικονομική, ιδεολογική, να υπάρχει αυτή η έκπτωση των αξιών και να βγαίνουν και μεγάλα έργα. Η έμπνευση κάπου ξεγλιστράει ή δεν τη βλέπουμε, δε βλέπουμε νέους ανθρώπους να βγαίνουν προς τα έξω...

-- Κατά καιρούς ακούμε τους κυβερνώντες να λένε ότι ο πολιτισμός είναι το συγκριτικό μας πλεονέκτημα, ενώ στην πραγματικότητα δεν υπάρχει καμία βοήθεια προς τους καλλιτέχνες για να παράγουν έργο...

-- Δεν υπάρχει τίποτα, απολύτως τίποτα. Δεν τους ενδιαφέρει και δεν ασχολούνται. Θυμούνται τον πολιτισμό κάθε φορά που έχουμε κάποια εκδήλωση και έρχονται ξένοι. Τότε ξαφνικά θυμούνται ότι έχουμε έναν πολιτισμό τόσων χιλιάδων χρόνων. Τον άλλο καιρό το ξεχνάνε. Επίσης, ξεχνάμε ότι υπάρχει ένα πολύ αξιόλογο υπάρχον υλικό, το οποίο θα μπορούσαμε να εξάγουμε.

Να σημειώσουμε ότι το περασμένο φθινόπωρο η Μ. Ζορμπαλά τραγούδησε στη Μόσχα, συνοδευόμενη από την ορχήστρα «Οσιποφ», ενώ τον ερχόμενο Απρίλη θα εμφανισθεί στην Αγ. Πετρούπολη.

Ρουμπίνη ΣΟΥΛΗ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Παρασκευή 31 Δεκέμβρη 2010 - Κυριακή 2 Γενάρη 2011

Περιπλάνηση στις μουσικές του κόσμου

Από το ρώσικο ρομαντισμό στα ελληνικά «αρώματα» και από το αργεντίνικο πάθος στον αισθησιακό κόσμο της Ιβηρικής Χερσονήσου συνεχίζει να «ταξιδεύει» η Μαργαρίτα Ζορμπαλά, κάθε Δευτέρα (μέχρι τις 20/12, 9 μ.μ.), στο Θέατρο «Κάππα» (Κυψέλης 2, 210-8831.068). Καλλιτέχνης μεγάλων ερμηνευτικών και φωνητικών δυνατοτήτων, η Μ. Ζορμπαλά ξεδιπλώνει μια γοητευτική μουσική αναδρομή και διαδρομή μέσα από τις χώρες, τις γλώσσες και τις κουλτούρες που βίωσε. Εχοντας ξεχωρίσει με την πορεία της στο ελληνικό τραγούδι και τις συνεργασίες της με τους Μίκη Θεοδωράκη, Γιάννη Ρίτσο, Μάνο Χατζιδάκι, Λουκιανό Κηλαηδόνη, Λάκη Παπαδόπουλο, καθώς και με την ιδιαίτερη αισθαντικότητά της στο κλασικό ελαφρό τραγούδι (Κ. Γιαννίδη, Αττίκ κ.ά.), η Μ. Ζορμπαλά βρίσκεται σε μία διαρκή δημιουργική συνάφεια με τις μουσικές του κόσμου. Οι καλλιτεχνικές κινήσεις της είναι επιλεγμένες, είτε πρόκειται για προσωπικά ακουστικά προγράμματα είτε για συνεργασίες με μεγάλες ορχήστρες, όπως τον περασμένο μήνα με «Ossipov» στην Αγ. Πετρούπολη και Κύπρο ή παλαιότερα με τη Συμφωνική Αγ. Πετρούπολης.Οι διαρκείς μουσικές αναζητήσεις της την οδήγησαν σ' αυτό το μουσικό οδοιπορικό με τίτλο «Στην άκρη ενός φιλιού», δέκα χρόνια μετά την έκδοση του ομώνυμου άλμπουμ της - δισκογραφική περιπλάνηση στις μουσικές του κόσμου. Στο «ταξίδι» της πλαισιώνεται από τρεις σπουδαίους σολίστες μουσικούς, τους Θοδωρή Οικονόμου (επιμέλεια, ενορχήστρωση, διεύθυνση ορχήστρας), Κώστα Ράπτη (ακορντεόν) και Μιχάλη Πορφύρη (βιολοντσέλο).

Γοητευτικό μουσικό οδοιπορικό με την Μαργαρίτα Ζορμπαλά

Μια μουσική αναδρομή και διαδρομή μέσα από τις χώρες, γλώσσες και κουλτούρες που βίωσε, παρουσιάζει η Μαργαρίτα Ζορμπαλά, κάθε Δευτέρα (29/11 και 5, 12, 20/12, 9 μ.μ.), στο Θέατρο «Κάππα» (Κυψέλης 2, 210- 8831068). Καλλιτέχνης μεγάλων ερμηνευτικών και φωνητικών δυνατοτήτων, η Μ. Ζορμπαλά «ταξιδεύει» από το ρώσικο ρομαντισμό στα ελληνικά «αρώματα» και από το αργεντίνικο πάθος στον αισθησιακό κόσμο της Ιβηρικής Χερσονήσου. Εχοντας ξεχωρίσει με την πορεία της στο ελληνικό τραγούδι και τις συνεργασίες της με τους Μίκη Θεοδωράκη, Γιάννη Ρίτσο, Μάνο Χατζιδάκι, Λουκιανό Κηλαηδόνη, Λάκη Παπαδόπουλο, καθώς και με την ιδιαίτερη αισθαντικότητά της στο κλασικό ελαφρό τραγούδι (Κ. Γιαννίδη, Αττίκ κ.ά.), η Μ. Ζορμπαλά βρίσκεται σε μία διαρκή δημιουργική συνάφεια με τις μουσικές του κόσμου. Οι καλλιτεχνικές κινήσεις της είναι επιλεγμένες, είτε πρόκειται για προσωπικά ακουστικά προγράμματα είτε για συνεργασίες με μεγάλες ορχήστρες, όπως τον περασμένο μήνα με «Ossipov» στην Αγ. Πετρούπολη και Κύπρο ή παλαιότερα με τη Συμφωνική Αγ. Πετρούπολης.

Οι διαρκείς μουσικές αναζητήσεις της την οδήγησαν στο γοητευτικό αυτό οδοιπορικό με τίτλο «Στην άκρη ενός φιλιού», δέκα χρόνια μετά την έκδοση του ομώνυμου άλμπουμ της - δισκογραφική περιπλάνηση στις μουσικές του κόσμου. Στο «ταξίδι» της πλαισιώνεται από τρεις σπουδαίους σολίστες μουσικούς, τους Θοδωρή Οικονόμου (επιμέλεια, ενορχήστρωση, διεύθυνση ορχήστρας), Κώστα Ράπτη (ακορντεόν) και Μιχάλη Πορφύρη (βιολοντσέλο).

Μπαλάντες, φάδος, ψυχή

Μία μαγική, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελωδική σύμπραξη πραγματοποιείται από τις 8 έως τις 14 του Γενάρη στο «Half Note» (Τριβωνιανού 17, Μετς, 210-9213310), όπου η Μαργαρίτα Zορμπαλά συναντά επί σκηνής τον εξαίρετο τραγουδιστή των φάδος Helder Moutinho. H τραγουδίστρια με τη μαγευτική φωνή ετοιμάζει ειδικά για το «Half Note» μια μουσική αναδρομή και διαδρομή μέσα από τις χώρες, τις γλώσσες και τις κουλτούρες που βίωσε - Μόσχα, Λισσαβόνα, Αθήνα. Μπαλάντες και φάδος, από τη Μόσχα ...στην Alfama, περιλαμβάνει η ξεχωριστή, ατμοσφαιρική συνάντησή της με τον Πορτογάλο τραγουδιστή.

Εχοντας ξεχωρίσει με την πορεία της στο σύγχρονο ελληνικό τραγούδι και τις συνεργασίες της με Μίκη Θεοδωράκη, Γιάννη Ρίτσο, Μάνο Χατζιδάκι, Λουκιανό Κηλαηδόνη, Andreas Vollenweider, Λάκη Παπαδόπουλο κ.ά., καθώς και με την ιδιαίτερη ερμηνεία της στο κλασικό «ελαφρό» τραγούδι (Κ. Γιαννίδης, Αττίκ κ.ά.), η Μαργαρίτα Ζορμπαλά βρίσκεται σε μια διαρκή δημιουργική συνάφεια με τις μουσικές του κόσμου. Μοναδικές εξάλλου παραμένουν οι ερμηνείες της στα ρώσικα τραγούδια. Επιμένοντας σε επιλεγμένες και επιλεκτικές καλλιτεχνικές κινήσεις, η Μαργαρίτα Ζορμπαλά συνεργάζεται σε ένα ειδικό πρόγραμμα με έναν από τους ξεχωριστούς άνδρες τραγουδιστές των φάδος στην Πορτογαλία. Με ισχυρή ερμηνευτική δύναμη και συναισθηματικό βάθος στη φωνή του, ο Helder Moutinho βρίσκεται σε διαρκή καλλιτεχνική εξέλιξη. Τη μεγάλη του στόφα, άλλωστε, είχε την ευκαιρία να την αποδείξει στις εμφανίσεις του πριν κάποια χρόνια με την Celeste Rodriguez. Η πορεία του είναι γεμάτη διακρίσεις και η καλλιτεχνική του σύμπραξη με την Μαργαρίτα Ζορμπαλά στην αθηναϊκή τζαζ σκηνή αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες πολιτιστικές προτάσεις των ημερών. Τους δύο τραγουδιστές θα συνοδεύσουν οι: Ricardo Parreira: πορτουγκέζικη κιθάρα, Pedro Pinhal: κλασική κιθάρα, Κώστας Ράπτης: μπαγιάν, Μιχάλης Πορφύρης: βιολοντσέλο, Θοδωρής Οικονόμου: πιάνο, επιμέλεια, ενορχήστρωση, διεύθυνση ορχήστρας. Παραστάσεις: Δευτέρα - Σάββατο (10.30 μ.μ.), Κυριακή (9 μ.μ.).

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

19/11/2006

-- Δημιουργικές φωνές ... χωρίς καρμπόν

1/4/2004

-- Τάνγκο και «γυναικείες φωνές»

7/3/2004

-- Δισκογραφικές συναντήσεις

6/10/2000

-- Συναυλίες στην Κύπρο

Μαργαρίτα Ζορμπαλά: Δεν είμαι μακριά, γύρω και μαζί σας είμαι

• Στα 17 της τραγούδησε Μίκη Θεοδωράκη, στα 22 της Μάνο Χατζιδάκι κι έκτοτε έκανε μερικές ακόμα επιλεκτικές συνεργασίες. Μέχρι που αποφάσισε να τα παρατήσει όλα και να φύγει στην Κύπρο, όπου ζει μόνιμα με την οικογένειά της. Τώρα πια η Μαργαρίτα Ζορμπαλά...

«Παρ' όλο που εμφανίζομαι τόσο σπάνια και για λίγο παίρνω πάρα πολλή αγάπη κι εκτίμηση από τον κόσμο - ίσως μάλιστα δυσανάλογα πολλή σε σχέση με ό,τι του 'χω δώσει. Κι αυτό κάθε φορά με ξαφνιάζει», λέει η Μαργαρίτα Ζορμπαλά

• Εμφανίζεστε αραιά και πού. Οταν το αποφασίζετε τι ψάχνετε;

«Είναι λίγο μεταφυσικό. Δεν ξέρω. Ούτε το αποφασίζω ακριβώς. Φτάνει μια στιγμή, σαν να 'χει ωριμάσει κάτι κι ακριβώς τότε έρχεται και μια ενδιαφέρουσα πρόταση. Σαν να "συνωμοτούν" όλα αρμονικά».

• Δεν σας λείπει το τραγούδι;

«Καθόλου. Περνάω περιόδους που δεν τραγουδάω καθόλου. Μπορεί, όμως, ένα πρωί να ξυπνήσω και να αρχίσω, σαν τα πουλάκια όταν έρχεται η άνοιξη, να τραγουδάω λίγο, ύστερα περισσότερο και τελικά να φτάσω στο σημείο να θέλω να ξανατραγουδήσω μπροστά σε κόσμο. Αλλά επειδή μεσολαβούν μεγάλες σιωπές, κάθε φορά που τραγουδάω δεν ξέρω αν θα είναι κι η τελευταία. Αυτό, όμως, έχει μια γοητεία. Με κάνει να τραγουδάω με την ψυχή μου».

• Πώς πήρατε την απόφαση να απομακρυνθείτε;

«Δεν το έκανα επίτηδες. Ούτε υπάρχει κάτι ηρωικό στη στάση μου. Απλώς δεν μπορούσα να συνεχίσω έτσι. Ξεκίνησα να τραγουδάω λατρεύοντας ό,τι κάνω, αλλά είχα φτάσει στο σημείο να το μισώ ή να βαριέμαι αφόρητα. Τότε χτύπησε το καμπανάκι. "Δεν υπάρχει πια εντιμότητα σ' ό,τι κάνω", είπα. "Πρέπει να σταματήσω"».

• Γιατί συνέβη αυτό;

«Ηταν επειδή ξεκίνησα πολύ μικρή; Επειδή έκανα πράγματα που δεν ήθελα; Είχαν αρχίσει να αλλάζουν και τα μουσικά πράγματα στην Ελλάδα. Δεν μπόρεσα να προσαρμοστώ; Μάλλον όλα μαζί».

• Τι σας ενοχλεί στα μουσικά πράγματα της Ελλάδας;

«Η κακογουστιά. Κι επίσης όταν βλέπω ανθρώπους "από τη δική μας την πλευρά" να κάνουν υπολογισμένα βήματα. Για να βγάλουν γρήγορα λεφτά; Για να είναι σ' όλα τα έντυπα; Δεν ξέρω. Μ' ενοχλεί πάντως πολύ. Συχνά μάλιστα εκτιμώ περισσότερο τους ανθρώπους της εμπορικής σκηνής γιατί είναι ξεκάθαροι στις προθέσεις τους - κι ας μη μου αρέσουν όσα κάνουν. Εκείνοι, τουλάχιστον, λένε "σ' όποιον αρέσουμε". Ενώ οι δικοί μας: "Δεν γίνεται να μη σου αρέσουμε". Κι όμως γίνεται».

• Στα 17 σας συνεργαστήκατε με τον Θεοδωράκη. Με τέτοια αρχή μπορεί κάποιος να καεί;

«Κάποια στιγμή έτσι νόμιζα. Ενιωσα σαν να αδειάζω, σαν να είμαι μόνη και να μην υπάρχει τίποτα γύρω. Μακροπρόθεσμα, όμως, μόνο βοήθεια ήταν τα δώρα που μου δόθηκαν».

• Πόσο σας επηρέασε το γεγονός ότι γαλουχηθήκατε δίπλα σε μεγάλες προσωπικότητες;

«Οταν μικρός βρίσκεσαι δίπλα σε τέτοιους ανθρώπους, μαθαίνεις πολλά, γίνεσαι, όμως, και λίγο ψηλομύτης. Μετά απαιτείς να είναι όλοι Μίκης, Μάνος ή Γκάτσος. Ηρεμείς μεγαλώνοντας. Γίνεσαι σοφότερος και καταλαβαίνεις ότι όλοι κάτι έχουν να σου δώσουν. Εγώ έτσι είδα τη διαδρομή μου. Απ' όλους κάτι έμαθα, αλλά και σε όλους πιστεύω ότι κάτι έδωσα».

• Αντίστοιχα εκλεκτικό περιβάλλον ήταν και το οικογενειακό σας. Η μητέρα σας, ηθοποιός και τραγουδίστρια. Ο πατέρας σας, μορφή της Αριστεράς και συγγραφέας...

«Από τη μητέρα μου πήρα το ταλέντο και την αγάπη για τις τέχνες. Κι από τον πατέρα μου, την αγάπη για τα βιβλία και τη γνώση, αλλά και την πολύ μεγάλη καλοσύνη που είχε. Χάρη σ' αυτόν πίστεψα ότι οι αριστεροί πρέπει να είναι καλοί και γενναιόδωροι άνθρωποι. Αργότερα είδα ότι δεν ήταν όλοι έτσι. Δεν έπαψα, όμως, να πιστεύω ότι θα 'πρεπε να είναι».

• Από τη Ρωσία τι κρατάτε;

«Καλές σπουδές, καλό πανεπιστήμιο (αν και δεν πρόλαβα να το τελειώσω) και πολύ χαρούμενα παιδικά χρόνια».

• Επιστρέψατε έκτοτε;

«Πριν από 6 χρόνια, για μια συναυλία στην αίθουσα Τσαϊκόφσκι, την ίδια όπου στα 7 μου χρόνια είχα δει για πρώτη φορά τον Μίκη Θεοδωράκη να διευθύνει την ορχήστρα του με τη Φαραντούρη και τον Καλογιάννη. Η συναυλία ήταν πολύ συγκινητική. Η Ρωσία όμως είχε αλλάξει αρκετά: ο τρόπος ζωής και οι άνθρωποι. Βρέθηκαν στα χέρια λίγων πολλά λεφτά κι ανήλθε μια κοινωνική "τάξη", που πριν δεν την ξέραμε. Ομολογώ ότι αυτό μ' ενοχλεί πάρα πολύ».

• Η καρδιά σας είναι στην Κύπρο, στην Ελλάδα ή στη Ρωσία;

«Στην Ελλάδα. Εκεί που μου έμαθαν οι γονείς μου, όταν μας έλεγαν πως αυτή είναι η πατρίδα μας κι εκεί θα γυρίσουμε κάποτε».

• «Πού ήσουν τόσα χρόνια Μαργαρίτα;», σας ρωτούσαν οι ηθοποιοί στο Θέατρο Τέχνης πριν από 4 χρόνια...

«Δεν είμαι πουθενά μακριά, παιδιά. Γύρω και μαζί σας είμαι. Είμαι ένας κανονικός άνθρωπος. Απλώς τυχαίνει να μη βρισκόμαστε τόσο συχνά».

• Μεγαλώσατε;

«Μερικές φορές νιώθω ακόμα πολύ μικρή και σκανδαλιάρα. Μου αρέσει όμως που μεγάλωσα. Οταν έκανα τα 50χρονά μου, μάζεψα μερικούς φίλους που περίμεναν πως κι εγώ θα κλαίω - όπως κάνουν οι περισσότεροι σ' αυτή την ηλικία. "Είμαι πολύ χαρούμενη. Εζησα πολύ ωραία μέχρι σήμερα", τους είπα. Εμειναν άφωνοι...». *

• Της ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 30 Δεκεμβρίου 2009

Μαργαρίτα Ζορμπαλά: «Δεν μπορούμε όλοι να τραγουδάμε τα πάντα»

«Βλέπω πολύ θετικά το Ίντερνετ, αν και πρόσφατα μυήθηκα. Όλα σου προσφέρονται. Και τα τραγούδια και η εικόνα- όλα», λέει η Μαργαρίτα Ζορμπαλά, η οποία επιστρέφει με ένα πρόγραμμα πολυεθνικό που είναι το φόρτε της. Άλλωστε πιστεύει πως «οι τραγουδιστές δεν μπορούμε όλοι να τραγουδάμε όλα τα είδη»...

Γεννήθηκε στη Ρωσία, ζει στην Κύπρο και επιστρέφει στα live με ένα πολυεθνικό πρόγραμμα (μαζί με τον τραγουδιστή των φάντος Χέλντερ Μουτίνιο). Η Μαργαρίτα Ζορμπαλά «επικυρώνει» ξανά την κοσμοπολίτικη σφραγίδα της

Δεκαπέντε παιδάκια από διάφορες χώρες (Ιαπωνία, Ιρλανδία, Αραβία, Λιθουανία, Λίβανος, Αφρική και αλλού) πιασμένα χέρι χέρι περπατούν σε ρωσικό λιβάδι. Ανάμεσά τους η τραγουδίστρια Μαργαρίτα Ζορμπαλά. Η παλιά φωτογραφία αποτυπώνει το δικό της κοσμοπολίτικο «παρών» σε τέχνη και ζωή. «Γεννήθηκα στην Τασκένδη και μεγάλωσα στη Μόσχα. Στο κοινόβιο του Πανεπιστημίου της Μόσχας (όπου ο πατέρας μου τότε έκανε τα μεταπτυχιακά του), κάναμε παρέα 15 παιδάκια απ΄ όλες τις φυλές της Γης. Όλοι μιλούσαμε διαφορετικές γλώσσες» θυμάται η τραγουδίστρια που τα τελευταία χρόνια ζει στην Κύπρο και πραγματοποιεί πολύ σπάνια εμφανίσεις. Σήμερα, κάνει εντατικές πρόβες για το Ηalf Νote Jazz Club όπου θα συμπράξει με τον Πορτογάλο τραγουδιστή και συνθέτη Χέλντερ Μουτίνιο (Ηelder Μoutinho)- αδελφό τού σούπερ σταρ των φάντος Καμανέ (Camane)- και μουσικούς υπό τον Θοδωρή Οικονόμου.

«Θα είναι ένα πολυεθνικό πρόγραμμα με βάση τις δύο αγάπες μου: τη Ρωσία (όπου γεννήθηκα) και την Ισπανία (που αγάπησα αφού σπούδασα και Ισπανική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας). Θα ερμηνεύσω εφτά ρώσικα τραγούδια, αρκετά ισπανόφωνα, δύο πορτογαλικά, ένα γερμανικό, ένα αγγλικό, μερικά ελληνικά κι ένα ντουέτο με τον Ηelder σε τραγούδι από την Αγκόλα στα πορτογαλικά».

Η τόσο μακρινή απουσία της πάντως διακόπτεται με «όχημα» τα fados. Μήπως είναι σε μελαγχολική διάθεση; «Δεν νομίζω. Με αγγίζει η απλωτή μελωδία που έχουν τα ρώσικα και τα πορτογαλικά τραγούδια».

Σ΄ ένα θαμπό φόντο με οικονομική κρίση και πανδημία της γρίπης, τι προσδοκίες έχει μια τραγουδίστρια σήμερα; «Δεν περιμένω τίποτε. Θέλω βέβαια να έχει πολύ κόσμο. Και να ευχαριστηθεί. Δεν περιμένω να μου ανοίξουν πόρτες με τις νέες μου εμφανίσεις. Μόνο να εκφραστεί η αγάπη μου γι΄ αυτό που κάνω και να τη μοιραστώ με το κοινό». Ένα κοινό που «κατεβάζει» τραγούδια από το Ιnternet, μοιράζεται ringtones και δεν κρατάει πια βινύλια. «Βλέπω πολύ θετικά το Ίντερνετ, αν και πρόσφατα μυήθηκα. Η εποχή αλλάζει, η τεχνολογία αλλάζει. Πάντως, το Διαδίκτυο με βοήθησε πολύ στη νέα μου δουλειά. Έψαξα, βρήκα επανεκτελέσεις των τραγουδιών που θα ερμηνεύσω στο Ηalf Νote Jazz Club. Βρήκα εικόνα και στίχους. Κι αυτό είναι ωραίο. Όλα σου προσφέρονται». Χαμογελάει σαν ηρωίδα του Τσέχωφ, σαν παλιά αριστοκράτισσα της Ρωσίας που όμως δεν βρήκε τίποτε στρωμένο.

Γεννήθηκε από γονείς πολιτικούς πρόσφυγες. Η μητέρα της, ηθοποιός και καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Μόσχας και ο πατέρας της (που «έφυγε» πριν από δέκα χρόνια), συγγραφέας και αριστερός διανοητής. Ανάμεσα στους δύο γονείς- πόλους (Τέχνη και Επιστήμη), η μικρή Μαργαρίτα είχε πρώτη αγάπη το μπαλέτο, δεύτερη το θέατρο και τρίτη το τραγούδι. Και έφτασε 17 ετών να ερμηνεύσει τις «Μπαλάντες» του Μίκη Θεοδωράκη. «Ο Μίκης ήλθε σπίτι μας, αφού ήταν φίλος με τους γονείς μου. Ερμήνευσα ένα τραγούδι μπροστά του και μου ζήτησε να πω έναν κύκλο τραγουδιών όταν θα επιστρέφαμε στην Ελλάδα. Έτσι κι έγινε».

Ακολούθησαν το 1977 τα «Ρούσικα λαϊκά τραγούδια» (σε μετάφραση της μητέρας της Κατερίνας και ελεύθερη απόδοση του Γιάννη Ρίτσου). Και μετά η συνεργασία της με τον Μάνο Χατζιδάκι στο «Μεθυσμένο κορίτσι».

Ποια η διαφορά του Μίκη και του Μάνου όμως; «Ο Χατζιδάκις είχε εμμονή με τη λεπτομέρεια και έμοιαζε ταγμένος στη μουσική. Αν ήταν ζωγράφος θα κρατούσε ένα πινελάκι και θα ήταν σχολαστικός. Ο Μίκης, πάλι, θα τραβούσε γερές γραμμές στην ακουαρέλα μονομιάς. Οι... πίνακες και των δύο όμως είναι το ίδιο εξαιρετικοί. Γι΄ αυτό σου λέω πως ήμουν τυχερή».

Η Μαργαρίτα Ζορμπαλά πέρασε απ΄ όλες τις όχθες του τραγουδιού. Ερμήνευσε ρώσικα, έντεχνα, ελαφρά, συνεργάστηκε με Κηλαηδόνη, Σαββόπουλο, Λάκη Παπαδόπουλο. Θεωρεί δε πως κομβικός σταθμός στη ζωή της ήταν ο παραγωγός Αλέκος Πατσιφάς και πολλά χρόνια μετά οι εμφανίσεις της με τη ρωσική Ορχήστρα Λαϊκών Οργάνων Οssipov στην Κύπρο (και στο αρχαίο θέατρο Κούριο).

Έχει δοκιμαστεί όμως στο αμιγώς λαϊκό; «Οι τραγουδιστές δεν μπορούμε να λέμε τα πάντα. Σ΄ αυτό είμαι πολύ αυστηρή» υπογραμμίζει, αν και τις παλιές ηρωικές εποχές έκανε το πέρασμά της από λαϊκά κέντρα όπως το «Ρlayboy» με Ζαμπέτα, Κόκοτα, Βελή και Στέλιο Ζαφειρίου σ΄ ένα αλλόκοτο πρόγραμμα που έλεγε το «Λίγα λουλούδια αν θέλεις στείλε μου» μπροστά σε σπασμένα πιάτα και λουλούδια!

Με θητεία και στην ηθοποιία (στο Θέατρο Τέχνης και στο σίριαλ «Κίτρινος φάκελος»), σπούδασε στη Σχολή του Εθνικού Θεάτρου με υποτροφία, αν και δεν σκέφτεται να ασχοληθεί πάλι με το θέατρο. «Θα είχα μεγάλη ανασφάλεια, θα ήμουν πάλι σαν μαθήτρια. Με τόσους άνεργους ηθοποιούς δεν νομίζω να δεχόμουν καμία πρόταση».

• 
  
• Του Δημήτρη Ν. Μανιάτη, ΤΑ ΝΕΑ, 29/12/2009