Νάνα Μούσχουρη: «Ξαναγύρισα στην Ελλάδα για να πω αντίο...»

«Είναι μεγάλη ευτυχία για μένα η κυκλοφορία των δύο πιο σημαντικών συναυλιών που έχω δώσει στη χώρα μας» γράφει η Νάνα Μούσχουρη στο σημείωμα που περιλαμβάνει η κασετίνα με τα τέσσερα CD και δύο DVD από τις εμφανίσεις της στο Ηρώδειο το 1984 και το 2008

Hταν 23 Ιουλίου του 1984 όταν η Νάνα Μούσχουρη εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο Ηρώδειο, το οποίο άνοιξε τις πύλες του για πρώτη φορά σε συναυλία μη κλασικού ρεπερτορίου. Την ερμηνεύτρια προσκάλεσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής προκειμένου να δώσει δύο μεγάλες συναυλίες για τον εορτασμό των 10 χρόνων από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.

Εικοσιτέσσερα ολόκληρα χρόνια μετά, την ίδια ημερομηνία, στις 23 Ιουλίου του 2008 η Νάνα Μούσχουρη επέστρεψε στο Ηρώδειο προκειμένου να δώσει εκεί τις δύο τελευταίες συναυλίες της μεγαλειώδους καριέρας της. Η ίδια εξάλλου είχε εξομολογηθεί λίγα χρόνια πριν: «Η καριέρα μου θα τελειώσει στην Ελλάδα.

Σαν ένα χελιδόνι κι εγώ που έφυγε από το σπίτι του, άφησε τον ήλιο και τη θάλασσά του, ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο, είδε δάκρυα, χαρές, πολέμους, κουράστηκε κι αποφάσισε να ξαναγυρίσει στο κύμα που το έσπρωξε μακριά στο εξωτερικό...». Τις δύο αυτές θρυλικές συναυλίες της παγκόσμιας Ελληνίδας που σημάδεψαν ανεξίτηλα την καριέρα της, αλλά και τη μνήμη όσων τις παρακολούθησαν, προσφέρει στους αναγνώστες του το «ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ» από σήμερα.

Πρόκειται για μια μοναδική συλλογή η οποία αποτελείται από τέσσερα CD και δύο DVD με μουσικές αλλά και ζωντανά στιγμιότυπα από τις δύο μοναδικές αυτές βραδιές. Για τη συναυλία του 1984 θα δοθούν δύο CD και ένα DVD και για τη συναυλία του 2008 δύο ακυκλοφόρητα CD και ένα DVD. Αυτή την Κυριακή θα κυκλοφορήσει μαζί με την εφημερίδα η 6πλή κασετίνα και το 1ο ακυκλοφόρητο CD από την αποχαιρετιστήρια βραδιά του 2008.

Αναμνήσεις

Η Νάνα Μούσχουρη έχει φυλάξει καλά στη μνήμη και την ψυχή της πολλές αναμνήσεις από τις δύο αυτές εμφανίσεις της. Η ίδια θέλησε να μοιραστεί μαζί μας κάποιες από αυτές: «Οταν ήρθα στο Ηρώδειο, το 1984, είχα να εμφανιστώ μπροστά στο ελληνικό κοινό είκοσι ολόκληρα χρόνια. Παρότι είχα κάνει μια μεγάλη καριέρα στο εξωτερικό, είχα την αγωνία μιας πρωτοεμφανιζόμενης κοπέλας. Φοβόμουν μήπως οι Ελληνες δεν με θυμούνται...». Οσο για την περιβόητη στιγμή που κατέβηκε από τη σκηνή, πήγε μπροστά στον Κωνσταντίνο Καραμανλή, του τραγούδησε το «Κάπου υπάρχει η αγάπη μου» και του φίλησε το χέρι, εξομολογείται: «Ηταν μια κίνηση τελείως αυθόρμητη.

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής με είχε στηρίξει από τα πρώτα μου βήματα. Οταν κέρδισα στο Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού, το 1959, μου είχε στείλει ένα σημείωμα στο οποίο μου έγραφε: «Από δω και πέρα δεν έχεις να φοβάσαι παρά μόνον τον εαυτό σου». Κι όταν ερχόταν στο εξωτερικό να με ακούσει, πάντα του έλεγα αυτό το τραγούδι. Ηταν το τραγούδι του...». Θυμάται επίσης τη φράση του Κων/νου Καραμανλή: "Τελικά, Νάνα, μπορεί να είσαι πιο χρήσιμη στο εξωτερικό παρά στην Ελλάδα".

Οσο για τα συναισθήματά της για εκείνη τη βραδιά; «Ενιωθα τόσο γεμάτη που είπα στον κόσμο πως αν έπρεπε να τελειώσω την καριέρα μου θα έπρεπε να την τελειώσω εκείνη ακριβώς τη στιγμή». Και η αποχαιρετιστήρια συναυλία του 2008 όμως ήταν εξίσου σημαδιακή για εκείνη. «Οταν αποφάσισα να πραγματοποιήσω μια τελευταία, αποχαιρετιστήρια, παγκόσμια περιοδεία, είπα από την αρχή πως θα τελειώσω στο Ηρώδειο. Ολο αυτό το ταλέντο και όλη αυτή η καριέρα έπρεπε να επιστρέψει εκεί που ανήκει: στην Ελλάδα. Ξαναγύρισα λοιπόν στην Ελλάδα για να πω αντίο στο εξωτερικό»... ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Κοντά στη Νάνα Μούσχουρη, στο Ηρώδειο, που βρήκε την αγάπη του...

Η αγάπη μας για τη Νάνα απόψε στο Ηρώδειο. «Κι όταν τη βρω, σ’ τ’ ορκίζομαι, πως θα ντυθώ στα άσπρα».

Ο Μάνος Χατζιδάκις με την Ορχήστρα των Χρωμάτων σε ακριτική μουσική αποστολή στο Καστελλόριζο, Αύγουστος 1992, με πανσέληνο και πουνέντε. Η Νάνα Μούσχουρη στο «Χάρτινο Φεγγαράκι» του Νίκου Γκάτσου. Φόντο, σαν μαγεμένα, τα τοπόσπιτα στο Κορδόνι.

Ευρωβουλευτής η Νάνα Μούσχουρη, με τον πρόεδρο της Επιτροπής για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην έκθεση που διοργάνωσε στο Στρασβούργο «Πέτρες χωρίς αξία – Μνημεία των Θεών».

Tης Eλενης Mπιστικα, Η Καθημερινή, 23/07/2008

Αρνούμαι να χαρακτηρίσω την αποψινή και την αυριανή συναυλία της Νάνας Μούσχουρη «αποχαιρετιστήρια». Και δεν θα είμαι η μόνη. Είναι πολλοί εκείνοι που δεν μπορούν να φανταστούν ότι «το κορίτσι με τα μαύρα λαμπερά μαλλιά και τα γυαλιά», που έδωσε σκοπό στη ζωή μας με το «Κάπου υπάρχει η αγάπη μου, μα εγώ δεν ξέρω ποια ’ναι», πρώτο βραβείο του Ελληνικού Φεστιβάλ Τραγουδιού 1959, σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι, στίχους Νίκου Γκάτσου, θα τραγουδήσει το «αντίο» της και θα εξαφανισθεί, θα χαθεί από τη ζωή μας! Τι κι αν δεν έχει τη φωνή που είχε και γέμιζε θέατρα, όπως το «Ολυμπιά» του Παρισιού και το «Αλμπερτ Χολ» του Λονδίνου και το Ηρώδειο στην τιμητική συναυλία του Ιουλίου 1984 για τα δεκάχρονα της επετείου από την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, με τον Πρόεδρο Κωνσταντίνο Καραμανλή στον θώκο, ντυμένο στα άσπρα. «Μα σαν τη βρω, σ’ τ’ ορκίζομαι, πως θα ντυθώ, πως θα ντυθώ στα άσπρα»...

Τι σημασία έχει αν δεν έχει πια ψηλές ή χαμηλές νότες. Το πάθος είναι εκεί, καίει στο κάρβουνο των ματιών της, πίσω από τα γυαλιά – σήμα κατατεθέν. Η γλυκύτητα είναι εκεί, πάντα και γύρω στο χαμογελαστό της στόμα και τα χέρια της, απλωμένα, αγκαλιάζουν όλο το κατάμεστο Ηρώδειο. Γιατί η Νάνα είναι η αγάπη μας. Είναι το κορίτσι της γειτονιάς στο Κουκάκι που έμαθε από τον μηχανικό προβολής πατέρα της, τον μακενίστα, πώς τραγουδούσε η Νταϊάνα Ντάρμπιν, η Τζούντι Γκάρλαντ, η Νταϊάνα Σορ, όλες εκείνες οι πανέμορφες «ενζενί» του αμερικανικού τραγουδιού της μεταπολεμικής εποχής. Εβλεπε κάθε βράδυ τις ταινίες τους, άκουγε μουσική, και το ’χει πει η ίδια, πως εκεί, στο συνοικιακό σινεμά, πήρε τα πρώτα μαθήματα τραγουδιού...

Με το κλείσιμο (άσχημη λέξη, σαν να είναι «ρολό» η καριέρα της) των 50 χρόνων και αφού γύρισε, τραγούδησε σε όλο τον κόσμο, γνώρισε τον Μισέλ Λεγκράν και τον Χάρι Μπελαφόντε και τον Κουίνσι Τζόουνς (η Νάνα όταν τραγουδά τζαζ είναι το κάτι άλλο!) τώρα, αφού «αποχαιρέτισε» τις σκηνές της Ευρώπης και της Αμερικής, «αποχαιρετά» απόψε και το ελληνικό κοινό της κι αύριο επίσης, γιατί εξαντλήθηκαν αμέσως τα εισιτήρια της πρώτης «αποχαιρετιστήριας». Και τρίτη και τέταρτη βραδιά να μπορούσε να της δώσει ο διευθυντής του Ελληνικού Φεστιβάλ Γιώργος Λούκος, πάλι τα εισιτήρια θα είχαν εξαντληθεί, και ας είναι καιρός διακοπών και οι δρόμοι αδειάζουν.

Το Ηρώδειο θα γέμιζε γιατί η Νάνα Μούσχουρη είναι ο δικός μας άνθρωπος. Είναι η «σταρ» της Ελλάδας - οικογένειας. Τραγούδησε πάντα Ελλάδα και η φωνή της ήταν το ιδανικό όργανο για τον Μάνο Χατζιδάκι, που χάρις στη φωνή και την καλοσυνάτη παρουσία της πάνω στη σκηνή πέρασε το έντεχνο τραγούδι, την ποίηση του Νίκου Γκάτσου, στον ευρύ κόσμο. Μας μπόλιασε η φωνή της και σαν μαγνητισμένοι τρέχαμε να τη συναντήσουμε, όπου και αν τραγουδούσε. Και οι δίσκοι της ήταν η συντροφιά μας. Αυτές τις μέρες –προς μεγάλη χαρά της δισκογραφικής της εταιρείας, που έβγαλε και αφιερωματικό δίσκο, «Η ιστορία μιας φωνής», με 50 χρυσά τραγούδια– όλοι γράφουν για τη Μούσχουρη, κάνουν συνεντεύξεις, θυμούνται. Σ’ αυτό το τελευταίο, συμφωνούμε.

Ολοι έχουμε κάτι να θυμηθούμε, προσωπικό, που να μας δένει με τη Νάνα, την άγνωστη, τη φθασμένη, την πρέσβειρα της UNICEF, την ευρωβουλευτή που στο Στρασβούργο έκανε σταυροφορία και διοργάνωσε έκθεση για την Επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, με τον τίτλο «Πέτρες χωρίς αξία», την πρόθυμη να συνεισφέρει με το τραγούδι της στις μεγάλες φιλανθρωπικές εκδηλώσεις. Αυτή είναι η Νάνα, που πήγε με τον Μάνο Χατζιδάκι και τους μουσικούς του, και τον Ηλία Λιούγκο, και τραγούδησαν τον Αύγουστο του 1992, με πανσέληνο, στο Καστελλόριζο, για τη στρατιωτική φρουρά του ακριτικού νησιού, «εκεί όπου αρχίζει και τελειώνει η Ευρώπη».

Και ήμουν εκεί, και φύσαγε πουνέντες και έπαιρνε τα φύλλα της παρτιτούρας και τις φωνές κατά την Αντίφελλο, στην τουρκική ακτή. Και είπε ο Χατζιδάκις το εκπληκτικό «ας επιστρέψουν τουλάχιστον τα τραγούδια μας, η μουσική μας, εκεί...». Αυτήν τη Νάνα που έπλασε ο Μάνος Χατζιδάκις, και έχει πάντα επάνω της κάτι που τον θυμίζει –τον σεβασμό του προς το κοινό, και οι δύο ντύνονταν με τα καλά τους για να εμφανιστούν– δεν θα την αποχαιρετήσουμε. Θα τη χειροκροτήσουμε, θα τη θέλουμε να τραγουδά για μας, και να ακούει το ένστικτό της. «Αυτός ο κόσμος σε αγαπά και σε χρειάζεται».... Θα ’μαστε εκεί, και θα φοράμε άσπρα, για τη Νάνα, που είναι η αγάπη μας, που τη βρήκαμε.

«Κοντά στο τζάκι», στην Τρίπολη, «Σινέ Αελλώ»...

Ο Μάνος Χατζιδάκις παρουσιάζει τη Νάνα Μούσχουρη και τους μουσικούς τους στην Τρίπολη, στη σκηνή του «Σινέ Αελλώ». Πίσω στα ντραμς ο Νίκος Λαβράνος, κέντρο ο Κώστας Σεϊτανίδης, κοντραμπάσο, Οκτώβριος 1960 (από το λεύκωμα οικογενείας Δ. και Μ. Σ.).

Στην Τρίπολη η avant premiere για το «Τζάκι» – Χάρτινο το Φεγγαράκι σε πρώτη εκτέλεση.

Ενα τηλεφώνημα μας άνοιξε το βιβλίο των προσωπικών αναμνήσεων μιας οικογένειας που τότε έμενε στην Τρίπολη, στη σελίδα του Οκτωβρίου 1960. Τότε που ο Μάνος Χατζιδάκις με τη Νάνα Μούσχουρη, μια εβδομάδα πριν από την εμφάνισή τους στο κοσμικό «Τζάκι» της οδού Μουρούζη, επέλεξαν να κάνουν «αβάν πρεμιέρ» στην Τρίπολη, στον χειμερινό κινηματογράφο «Αελλώ». Κι έφερε μαζί την ντροπαλή, μαυροφορεμένη Νάνα και τους εκλεκτούς μουσικούς του, Τίτο Καλλίρη, κιθάρα, Κώστα Σεϊτανίδη, κοντραμπάσο, και Νίκο Λαβράνο, ντραμς. Ο Μάνος στο πιάνο. Και η Τρίπολη αισθάνθηκε για λίγο Μπρόντγουεϊ, με μια τέτοια μουσική παράσταση, ενώ μόνο σαντέζες και περιοδεύοντες θίασοι έρχονταν τότε. Αυτά, ως πρόγευση μιας εξαιρετικής ιστορίας που μας είπε και εικονογράφησε, η οικογένεια με καλλιτεχνική φλέβα. Ονόματα, γεγονότα, μυστήρια, η συνέχεια την Κυριακή 2/8 στα ΕΛΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΑ, στο «Κ» της κυριακάτικης «Καθημερινής».

ΝΑΝΑ ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ: Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ

Στην Αθήνα κλείνει η αποχαιρετιστήρια περιοδεία της απόψε και αύριο [23 και 24/07]

Πριν από τέσσερα χρόνια ξεκίνησε την παγκόσμια αποχαιρετιστήρια περιοδεία της από την Αθήνα και το Ηρώδειο, όπου και επιστρέφει αύριο και μεθαύριο, για να ρίξει την αυλαία, όχι μόνο της Farewell Tour, αλλά και της καριέρας της.

Μόνο ένα μικρό «παραθυράκι» αφήνει για να ανέβει και πάλι στη σκηνή η Νάνα Μούσχουρη: «αν μου ζητήσουν να εμφανισθώ για φιλανθρωπικό σκοπό, ίσως να μην μπορώ να αρνηθώ», λέει στον ΕΤ, αλλά είναι κάθετη σε όλες τις άλλες τραγουδιστικές ασχολίες της: «δεν θα ηχογραφήσω ξανά, καθώς δεν με ενδιαφέρει η δισκογραφία. Εχω ηχογραφήσει 1.600 τραγούδια και είμαι υπερήφανη γι’ αυτό.

Δεν νομίζω ότι θα βρω κάτι καλύτερο από αυτά που ήδη έχω κάνει. Οπότε δεν έχει νόημα για μένα να μπω σ’ αυτή τη διαδικασία. Σέβομαι το κοινό που με τίμησε με την υποστήριξή του εδώ και πέντε δεκαετίες, αλλά και το ίδιο το τραγούδι, το οποίο εξακολουθώ να αγαπώ».

Ακούγεται συγκινημένη και γεμάτη. Η περιοδεία της πέρασε από 128 πόλεις, 32 χώρες και 4 ηπείρους. Τον τελευταίο καιρό η Νάνα Μούσχουρη εμφανίσθηκε και σε διάφορες ελληνικές πόλεις. Οπου κι αν πήγε οι χώροι ήταν γεμάτοι και το κοινό την αποθέωνε. Και τώρα η Νάνα Μούσχουρη θα βρεθεί για ύστατη φορά στο Ηρώδειο, σε δύο επίσης sold out συναυλίες:«όσο πλησιάζει η ώρα έχω αγωνία, θα είναι δύο πολύ φορτισμένες βραδιές. Είχαμε πει να δώσουμε μόνο μία συναυλία, αλλά ήταν τόσο μεγάλη η προσέλευση του κοινού, που τα εισιτήρια εξαντλήθηκαν πολύ γρήγορα, οπότε το Ελληνικό Φεστιβάλ και ο Δήμος Αθηναίων αποφάσισαν να δοθεί μια ακόμα συναυλία».

Δεν θέλει να ανοίξει εντελώς τα χαρτιά της για τα τραγούδια που θα παρουσιάσει σ’ αυτές τις δύο μαγικές βραδιές: «στη σκηνή του Ηρωδείου θα διηγηθώ την ιστορία της ζωής μου μέσα από τα τραγούδια μου.

Θα σταθώ στους μεγάλους σταθμούς της καριέρας μου. Κατά κύριο λόγο θα τραγουδήσω ελληνικά τραγούδια και πολύ λίγα ξενόγλωσσα, τα οποία έχουν λόγο να ακουστούν σ’ αυτές τις βραδιές».

Η σχέση της με το κοινό στις πέντε δεκαετίες της πορείας της είναι κάτι μοναδικό. Οπου κι αν πήγε την αγάπησαν και τραγούδησαν τα τραγούδια της. Αλλά κι εκείνη ηχογράφησε τραγούδια σε οκτώ γλώσσες. Την αποκάλεσαν δίκαια «οικουμενική καλλιτέχνη». Και τώρα που ρίχνει την αυλαία της καριέρας της στέλνει ένα μήνυμα στο ελληνικό κοινό: «Ο,τι πιο σημαντικό είναι να έχεις μια πατρίδα και να την αγαπάς. Ημουν πολύ υπερήφανη για τη χώρα μου πάντα. Ο κόσμος με έχει αγαπήσει γι’ αυτή την εικόνα της Ελλάδας που μετέφερα. Ολοι έχουμε ανάγκη από μια πατρίδα. Γι’ αυτό τη ζωγραφίζουμε με τον καλύτερο τρόπο».

Info
Νάνα Μούσχουρη
■ Συναυλία Ηρώδειο 23 και 24 Ιουλίου.
Ωρα έναρξης 9.00 μ.μ.

ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ, Ελεύθερος Τύπος, 22/07/2008

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
«Πρέπει να μάθω να μη ζω μόνο πάνω στη σκηνή»

ΜΙΣΟΣ ΑΙΩΝΑΣ ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ

Η μία βραδιά δεν μπορούσε να χωρέσει τους φίλους και τους θαυμαστές της Νάνας Μούσχουρη κι έτσι έγιναν δύο οι αποχαιρετιστήριες συναυλίες της δημοφιλούς Ελληνίδας τραγουδίστριας στο Ηρώδειο. Στις 23 και στις 24 Ιουλίου. Στον ίδιο χώρο απ’ όπου ξεκίνησε το 1958 τη μεγάλη της διαδρομή στις μουσικές σκηνές του κόσμου. Ο απολογισμός μισού αιώνα σε δύο βραδιές στο πιο εμβληματικό ωδείο της Αθήνας, κάτω από τη σκιά της Ακρόπολης. Θ’ ακούσουμε τραγούδια που αγάπησε και μας έκανε να τ’ αγαπήσουμε.