Μητροπάνος «Στη διαπασών»

Στη φωνή του ενώθηκαν δεκαέξι δημιουργοί. Κι ο ίδιος ερμηνεύοντας «Στη Διαπασών» βάζει μια ακόμη ανεξίτηλη σφραγίδα στο ελληνικό τραγούδι. Ο λόγος για τον καινούργιο δίσκο του Δημήτρη Μητροπάνου, με δεκατρία τραγούδια που έγραψαν για τη μεγάλη λαϊκή φωνή του οι Σταμάτης Κραουνάκης, Θάνος Μικρούτσικος, Χρήστος Λεοντής, Διονύσης Τσακνής, Παντελής Θαλασσινός, Τάκης Μουσαφίρης, Μάνος Ξυδούς, Λάκης Παπαδόπουλος, Μίλτος Πασχαλίδης, Φίλιππος Πλιάτσικας, Γιάννης Μηλιώκας, Γιάννης Κότσιρας, Οδυσσέας Ιωάννου, Γιώργος Κλεφτογιώργος, Χρήστος Λέντζος, Κυριάκος Ντούμος. Στη χτεσινή παρουσίασή του, με συγκίνηση μίλησαν για το κοινό «ταξίδι» τους με τον Δημ. Μητροπάνο. Ο ίδιος μίλησε για την «πολύ μεγάλη αγκαλιά», που του άνοιξαν απλόχερα οι δημιουργοί, τονίζοντας «αυτοί είναι το τραγούδι», αλλά και για «τα παιδιά που είναι στο δρόμο - ας είμαστε μαζί τους».

Τιμούν τον μπουζουξή Γιάννη Σταματίου

Επαναλαμβάνεται σήμερα (10μμ), στο «Χαμάμ» (Δημοφώντος 97, Α. Πετράλωνα, 210 3421212), η λαϊκή μουσική παράσταση προς τιμήν του μεγάλου μπουζουξή Γιάννη Σταματίου (Σπόρου), λόγω μεγάλης προσέλευσης του κοινού στο προηγούμενο αφιέρωμα. Συμμετέχουν πολλοί νεότεροι συνάδελφοί του, όπως οι Δράμαλης, Καραμπεσίνης, Κορακάκης, Κωνσταντίνου, Μάτζικας, Στεργίου, «Ραστ» (Βασιλάς, Κωνσταντινίδης, Κατσίκης, Αλτής), Τατασόπουλος, Ορφανίδης, Χ. Παπαδόπουλος, Στέλιος Βαμβακάρης. Θα τραγουδήσουν: Κώστας Δουμουλιάκας, Λίλυ Ριτσώνη, Νίκος Ανδρουλάκης, Αντιγόνη Μπούνα, Γιάννης Ντουνιάς, Λάκης Χαλκιάς, Αντζελα Γκρέκα, Μαρία Κατινάρη, Γιώργος Κοινούσης, Χαρά Πομώνη, Γιάννης Λεμπέσης. Ομιλητής θα είναι ο Γιώργος Κοντογιάννης και παρουσιαστής ο Πάρης Μήτσου. Τα έσοδα της βραδιάς θα δοθούν για καλό σκοπό.

Ιντερνετικά σουξέ και κλασικές αξίες

ΟΙ ΔΙΣΚΟΙ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

Της Χάρης Ποντίδα, ΤΑ ΝΕΑ: Τρίτη 16 Δεκεμβρίου 2008

Η γενιά του Ίντερνετ σερφάρει και ανακαλύπτει, αλλά και οι «κλασικές αξίες» του ελληνικού τραγουδιού καλά κρατούν

Αντιπαρέρχομαι την γκρίνια (που τελευταία είναι δεδομένη στη δισκογραφία) και μπαίνω απευθείας στο ψητό: σίγουρα η χρονιά δεν έκανε άλματα προς το μέλλον, αλλά φαίνεται πλέον ξεκάθαρα ότι το Ίντερνετ είναι ό,τι καλύτερο για να βγουν στην επιφάνεια τα κρυμμένα μυστικά της μουσικής. Μέσα στο 2008 το πιο διάσημο «μυστικό» του ΜySpace υπήρξε το κομμάτι «Οver the Ηill» της πρωτοεμφανιζόμενης Μόνικα. Τo «Αvatar» κυκλοφόρησε λίγους μήνες μετά- την ώρα που το όνομά της είχε προλάβει και είχε χωθεί σε όλα τα «πηγαδάκια» της πόλης. Αγγλόφωνη μελωδική ποπ, με ένα φάσμα επιρροών που πιάνει από ορχηστρική ποπ του ΄60 και φτάνει την κιθαριστική ποπ των ΄90s. Δίσκος με αποχρώσεις φωτεινές, πολλά έγχορδα, πολλή κιθάρα, αλλά και ένα υποβόσκον σκότος πολλά υποσχόμενο... Αντίθετα με τους βολεμένους με μια μανιέρα δημιουργούς, ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου εξακολουθεί να έχει ένα ανήσυχο δημιουργικό πνεύμα που το είδαμε ανάγλυφο στον «Σαμάνο». Λιτά, εσωτερικά τραγούδια με εμπνευσμένες ενορχηστρώσεις, που ειδικά αυτήν τη φορά χαρακτηρίζονται από έναν λυρισμό μεξικανολατινίζουσας αφετηρίας, που πήγε γάντι στη θεατρική ερμηνεία του Διονύση Σαββόπουλου. Ωστόσο ο δίσκος δεν χαρακτηρίζεται από ενιαία ραχοκοκαλιά. Κυρίως μετά το «Ζειμπέκικο της Κυριακής», έχεις την αίσθηση ότι κάθε τραγούδι είναι αυτόνομο και το μόνο ενωτικό στοιχείο είναι η φωνή του Σαββόπουλου (που ώρες ώρες παραείναι θεατρική για τα γούστα μας). Δεν παύουν όμως να είναι τραγούδια αναφοράς.

Η Ελευθερία Αρβανιτάκη και το ολοκαίνουργιο «Και τα Μάτια κι η Καρδιά» έχουν κάτι από παλιά καλή Ελευθερία. Ο δίσκος έγινε στην Ισπανία με παραγωγό τον διάσημο Javier Limon (από όπου και ο «λάτιν» αέρας του, ακόμα και στις περιπτώσεις που οι δρόμοι του έρχονται με φόρα από το σμυρναίικο παρελθόν μας). Πολυσυλλεκτική δουλειά που έχει ροή και συνοχή. Ανάλαφρη, όχι ελαφριά. Θα παιχτεί στα ραδιόφωνα, θα την ακούσουμε σε προγράμματα, θα την αγαπήσουμε, θα τη χορέψουμε. Θα τη φυλάξουμε.

Αν υπάρχει νέος δίσκος που δίνει μια ελπίδα για τον κάπως παρεξηγημένο χαρακτηρισμό «έντεχνο» είναι το «Μέχρι το Τέλος» σε μουσική Θέμη Καραμουρατίδη, στίχο Γεράσιμου Ευαγγελάτου και ερμηνεία Νατάσας Μποφίλιου. Ποιητικός, δυνατός, σημερινός στίχος, δεμένος άψογα με τις μουσικές και μια φωνή που μπορεί και μεταφέρει συναισθήματα.

« Πάμε ξανά απ΄ την αρχή»... Οδυσσέας Ιωάννου, Θάνος Μικρούτσικος , Ρίτα Αντωνοπούλου, ένας ακόμη δίσκος που γεννήθηκε με τη λογική της παρέας και με επίκεντρο τη φωνή της Ρίτας Αντωνοπούλου. Το συνολικό ύφος φέρει τη χαρακτηριστική σφραγίδα του συνθέτη. Καλοδουλεμένα, καλοφτιαγμένα- αν και όχι ιδιαίτερα εμπνευσμένα- τραγούδια που αναδεικνύονται από μια νέα φωνή με ιδιαίτερη χροιά, δυναμισμό και πάθος.

«Προσο χή! Τρίφωνο»! Οι ευφάνταστες ενορχηστρώσεις, η ροή, το ύφος και οι συνδυασμοί των φωνών (Ερωφίλη, Νίκος Κουρουπάκης, Δημήτρης Υφαντής) οι εναλλαγές στο ρεπερτόριο (από Βeatles μέχρι την «Έξοδο Κινδύνου» και το «Δι΄ Ευχών») αφήνουν στον ακροατή του άλμπουμ μια αίσθηση καινούργιου. Η παραγωγή της Λίνας Νικολακοπούλου. Οι εξέχουσες στιγμές το «Να μ΄ αγαπάς» σε στίχους δικούς της και το ολοκαίνουργιο «Φουρτούνα στο πλυντήριο» (του Σ. Κραουνάκη).

Ακούσαμε ακόμη και σημειώνουμε: τους « Πέτρινους Κήπους» του Χρήστου Θηβαίου και το «Έλα» κυρίως για την πολλά υποσχόμενη Ελεονώρα Ζουγανέλη. Τα λάιβ όπου ταξιδέψαμε (χορέψαμε, γελάσαμε, αναπολήσαμε):

To «Για Έναν Έρωτα» του Σταμάτη Κραουνάκη, το «Live» του Παύλου Παυλίδη απο το θέατρο Απόλλων της Σύρου και τις «Απίθανες Περιπέτειες» του Φοίβου Δεληβοριά. Περιμένουμε: τον νέο Δημήτρη Μητροπάνο. Φτάνει από στιγμή σε στιγμή (και λένε ότι είναι καλύτερος από ποτέ).


Τα τραγούδια νίκησαν τα άλμπουμ
Της Μαρίας Μαρκουλή

Ήταν η χρονιά που το «Μercy» της Duffy μας «τηγάνισε τα αυτιά», παίζοντας ανελέητα στα ringtones, και ο πρόγονός του, το «Βeggin΄» των Four Seasons φορέθηκε πιο πολύ και από την επιστροφή του Μini. Που οι Guns Ν΄ Roses κυκλοφόρησαν το «Chinese Democracy» και οι AC/DC επέστρεψαν και τίναξαν την μπάνκα. Η χρονιά που είδαμε λάιβ στην Αθήνα τη Μαντόνα (είδες; Όλα γίνονται), τον Λέοναρντ Κοέν (υπάρχει Θεός), τη Σάρον Τζόουνς με τους Dub Κings (κάποιος να με τσιμπήσει), τους Βeasts Οf Βurbon (κάποιος να με ξανατσιμπήσει).

Το βινύλιο κάνει δυναμικό comeback, το CD παίρνει τα βουνά και τα μεμονωμένα τραγούδια νικάνε τα άλμπουμ με χαρακτηριστική άνεση. Όπως και να ΄χει, το 2008 ακούγεται σαφώς καλύτερα με:

1. Τον Βeck στο «Μodern Guilt». Δεν έφτανε η τρέλα που έχει από μόνο του αυτό το μουσικό χωνευτήρι, ήρθε και έδεσε το γλυκό με παραγωγό τον Danger Μouse.

2. Εlvis Costello στο «Μοmofuku». Απο τα καλύτερά του. Το άκουσα εξαντλητικά, δεν το χόρτασα ακόμη.

3. Ry Cooder, «Ι Flatehead». Τι έκανε ο άνθρωπος (ο Βuena Vista Social Club άνθρωπος)!

«Έγραψε» τραγούδια σαν βιβλίοιστορίες με σκόνη, σακαράκες, κάντρι, θρυλικές Κάντιλακ και μυστήριους τύπους. Μυρίζει βενζίνη.

4. Firewater «Τhe golden hour». Χαρμάνι κι αυτό! Folk και surf, οριένταλ επιρροές, gypsy ροκ, φωνή α λα Τζο Στράμερ. Ο Tod Α βγήκε στους δρόμουςΙνδία, Πακιστάν, Κωνσταντινούπολη, Μπρούκλιν. 5. Ρortishead, «Τhird». Η πιο πυκνή ρεαλιστική ομίχλη πάνω από τις ψεύτικες λιακάδες της δισκογραφίας.

6. ΤV Οn Τhe Radio στο «Dear Science». Ροκ και φανκ και ποπ και ό,τι θέλεις σε συνδυασμό «επόμενης μέρας». 7. Η Santogold. Από το πανκ, στο ραπ, στο σκα, στη ρέγκε, με τραγούδια που θα φορτώθηκαν ήδη στον ομώνυμο σκληρό δίσκο του 2008.

8. Οι Μy Μorning Jacket με το «Εvil Urges». Και όσοι δεν το είχαν καταλάβει ώς εδώ, η μπάντα από το Κεντάκι έχει ξεφύγει από τα ροκ στενά και γράφει ιστορία. 9. Last Shadow Ρuppets, «Τhe Αge Οf the Understanding» ή πώς ο Άλεξ Τάρνερ, ο Μάιλς Κέιν μαζί με τον Τζέιμς Φορντ παραγωγό έφτιαξαν το ιδανικό ποπ άλμπουμ (με παλιά αυθεντικά υλικά).

10. Calexico και «Carried Το Dust». Η ιδανική κομπανία των Μπερνς/Κονβερτίνο στο μαγευτικό της ταξίδι. Μαριάτσι, πνευστά, ο ήχος της ερήμου, σκηνικό και δράση.

Συνεχίζω... Τα επόμενα ανήκουν και αυτά στη δεκάδα, μόνο που δεν χωράνε. Το 2008 ήταν καλό στη μουσική, γιατί έβγαλαν άλμπουμ ο Μπρους Σπρίνγκστιν (το «Μagic»), η Νικόλ Άτκινς (το «Νeptune City»), οι Giant Sand («Ρrovisions»), ο Rodney Crowell («Sex & Gazoline»), oι Raconteurs («Consolers Οf Τhe Lonely»), o Πολ Γουέλερ («22 Dreams»), οι White Denim («Workout Ηoliday»), οι Drive-Βy Τruckers («Βrighter than Creation΄s Dark»), οι Ηold Steady («Stay Ρositive»), o Βon Ιver («For Εmma, Forever Αgo»), oι ΜGΜΤ («Οracular Spectacular»), η Έρικα Μπαντού («Νew Αmeryka Ρart 1»), oι Βlack Μountain («Ιn Τhe Future»), η Σαρλίν Σπιτέρι («Μelody»), η Τζένι Λιούις («Αcid Τongue»), oι W atson Τwins («Fire Songs»), η Λουσίντα Γουίλιαμς («Little Ηoney»), οι Αmerican Μusic Club («Τhe Golden Αge») κ.ά.

Όμως, οι μετοχές της χρονιάς ανέβηκαν θεαματικά με το «Τell Tale Signs», «Τhe Βootleg Series Vol 8», βλέπε Μπομπ Ντίλαν.

Εντός και εκτός συναγωνισμού.

Το τάνγκο συναντά το σμυρναίικο ρεμπέτικο

ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Βασίλης Λουμπρίνης, ΤΑ ΝΕΑ: Τρίτη 16 Δεκεμβρίου 2008

Σμύρνη - Μπουένος Άιρες. Δύο μεγάλα λιμάνια. Δύο κοσμοπολίτικες μητροπόλεις που «γέννησαν» το σμυρναίικο ρεμπέτικο και το τάνγκο

Με το μπαντονεόν μπορείς κάλλιστα να παίξεις και σμυρναίικο. Και αυτό αποδεικνύεται καθαρά στο πρόγραμμα Σμύρνη - Μπουένος Άιρες που αποτελείται από τραγούδια της κλασικής περιόδου του σμυρναίικου ρεμπέτικου όσο και του τango (1922-1933) με την ίδια θεματολογία: τη φτώχεια, την ανασφάλεια και το άγχος για επιβίωση, την ομορφιά της ζωής στις γειτονιές, αλλά και τις παραβατικές συμπεριφορές, όπου οι κλοπές, τα ναρκωτικά, η πορνεία και τα μαχαιρώματα έστελναν τον μάγκα, τον κουτσαβάκη, τον νταβατζή και τον νταή στη φυλακή. Και όπως λέει η Φανή Χορμόβα «ο μάγκας, ο νταβατζής, ο κουτσαβάκης, ο ωραίος και ο νταής έχουν το απολύτως αντίστοιχό τους τόσο στο περιβάλλον όσο και στην αργκό του Μπουένος Άιρες».

Τα δύο ακούσματα, σμυρναίικο και τάνγκο, και η σχέση τους, είναι το αντικείμενο ερευνητικής δουλειάς του Κώστα Καλαφάτη (σμυρναίικο ρεμπέτικο) και της Φανής Χορμόβα (κοινωνιολόγος του πολιτισμού) στο πλαίσιο της οργάνωσης ΙΟΒ/Ουνέσκο και του Βruno Dando για το τάνγκο. Και το αποτέλεσμα της δουλειάς τους το παρουσιάζουν κάθε Τετάρτη στην «Αυλαία» χρησιμοποιώντας ως συνδετικό κρίκο την αρμόνικα του σμυρναίικου που δεν ήταν άλλο από το μπαντονεόν του τάνγκο.

ΙΝFΟ: «Σμύρνη- Μπουένος Άιρες». Μουσικό πρόγραμμα στην «Αυλαία» (Αγ. Όρους 15 και Κωνσταντινουπόλεως, Βοτανικός. Τηλ. 210-3474.074).

Κορυφαίοι εκφραστές του σμυρναίικου τραγουδιού των αρχών του 20ού αιώνα ήταν οι Παναγιώτης Τούντας, Βαγγέλης Παπάζογλου, Κώστας Σκαρβέλης, Κώστας Καρίπης, Αντώνης Διαμαντίδης ή Νταλγκάς, Βαγγέλης Σωφρονίου, Στελλάκης Περπινιάδης, Μαρίκα Παπαγκίκα, Ρόζα Εσκενάζυ, Ρίτα Αμπατζή κ.ά. Και κυρίαρχα όργανα ήταν το βιολί, το μαντολίνο, το ούτι, η λύρα, το σαντούρι, το κανονάκι, το μπάντζο, η κιθάρα, το ντέφι.

Ένα όργανο κλειδί ανάμεσα στις δύο μουσικές της Σμύρνης και του Μπουένος Άιρες είναι η αρμόνικα στο σμυρναίικο και το όμοιό της στο τάνγκο, το μπαντονεόν. Ένα όργανο "προπάππος" του ακορντεόν που μοιάζει με αυτό μόνον εμφανισιακά αλλά διαφέρει τελείως λειτουργικά, γι΄ αυτό και έχει αυτόν τον μελαγχολικό ήχο. Ένα όργανο που γεννήθηκε στη Γερμανία, μετανάστευσε δυτικά στο Μπουένος Άιρες και ανατολικά στη Σμύρνη και κατάφερε να εκφράσει με τον μοναδικό του ήχο τα μουσικά είδη και των δύο αυτών μητροπόλεων.

Παρ΄ ότι είναι δύο εντελώς διαφορετικές μουσικές το σμυρναίικο με το τάνγκο και δεν έχουν καμιά σχέση μεταξύ τους, ο Ηρακλής Βαβάτσικας που για την παράσταση κάθησε και έμαθε το μπαντονεόν, θεωρεί ότι «ίσως θα μπορούσαμε να πούμε ότι η μοναδική ομοιότητα που έχουν αφορά τις μελωδικές τους γραμμές που εξελίσσονται οριζόντια και όχι κάθετα. Η θεματολογία ως προς τους στίχους έχει περισσότερες ομοιότητες, γιατί βγαίνουν τραγούδια την ίδια εποχή με την ίδια θεματολογία».

Από την αρμόνικα στο μπαντονεόν

Ο Ηρακλής Βαβάτσικας έψαχνε αφορμή να καθήσει να μελετήσει το μπαντονεόν και να το συνδυάσει με ένα μουσικό του πρότυπο, τον εκτελεστή της αρμόνικας Παπατζή. «Δυστυχώς η αρμόνικα έχει εξαφανιστεί και οι περιγραφές της είναι ασαφείς. Το μπαντονεόν έχει τον "τέλειο ήχο" για να παίξει κάποιος σμυρναίικα. Ίσως, τώρα που το σκέφτομαι, στο τάνγκο (που είναι η ιδανική μουσική για εμένα, διότι περιέχει όλα τα στοιχεία που κάνουν μια μουσική απολύτως ενδιαφέρουσα για όλα τα μουσικά όργανα, δηλαδή έχει μελωδία, αρμονία, ρυθμό και χορό) χρειάζεται μια μουσική σαν αντίβαρο στον ακροατή που θα ξεκουράσει απ΄ όλα αυτά τα έντονα στοιχεία. Τουλάχιστον εμείς έτσι το νιώθουμε όταν συνδυάζουμε αυτές τις δύο διαφορετικές μουσικές. Έρχεται το σμυρναίικο, μετά την πλούσια αρμονία του τάνγκο και ξεκουράζει το αυτί...

Στον «Σταυρό του Νότου» - ο Θάνος!

Ο Θάνος Μικρούτσικος, ο Μίλτος Πασχαλίδης και η Ρίτα Αντωνοπούλου ολοκληρώνουν τις εμφανίσεις τους έως το τέλος του χρόνου στον «Σταυρό του Νότου». Το πρόγραμμα, ένα από αυτά που έκαναν την (ποιοτική) διαφορά, ολοκληρώνει, όπως ήταν προγραμματισμένο, τη διαδρομή του. Τραγούδια ωραία, αντοχής στον χρόνο, μουσικοί που σέβονται το είδος που υπηρετούν περιμένουν το κοινό την Κυριακή και τη Δευτέρα 21 και 22 και 28 και 29 Δεκεμβρίου.

Η μουσική του Μίκη ξεναγός στην Ιστορία

Μουσική βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη»

Η μουσική βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» ψηφιοποίησε χιλιάδες τεκμήρια, χειρόγραφα, κείμενα, αφίσες, φωτογραφίες από το πλούσιο αρχείο του Ελληνα συνθέτη

Ενα τακτικό ετήσιο ραντεβού δίνουν με δημοσιογράφους αλλά και άλλους ενδιαφερόμενους οι υπεύθυνοι της Μεγάλης Μουσικής Βιβλιοθήκης «Λίλιαν Βουδούρη». Και καλά κάνουν. Διότι όλο το προηγούμενο διάστημα δουλεύουν σιωπηρά κι οργανωμένα προχωρώντας με ταχείς ρυθμούς το πρόγραμμα της δημιουργίας ολοκληρωμένης μονάδας τεκμηρίωσης και προβολής της ελληνικής μουσικής. Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος που χρηματοδοτήθηκε από το επιχειρησιακό πρόγραμμα «Κοινωνία της Πληροφορίας» (Γ'ΚΠΣ), δημιουργήθηκε η νέα θεματική Διαδικτυακή Πύλη της Ελληνικής Μουσικής. Περιλαμβάνει τα ψηφιοποιημένα αρχεία των συνθετών Μίκη Θεοδωράκη, Αιμίλιου Ριάδη, Γεωργίου Πονηρίδη, Frank Choisy, το αρχείο Νηλέα Καμαράδου, τις συλλογές χειρογράφων και ελληνικών τραγουδιών που ανήκουν στη Βιβλιοθήκη καθώς και το αρχείο της Δόμνας Σαμίου που ανήκει στον Καλλιτεχνικό Σύλλογο Δημοτικής Μουσικής Δόμνα Σαμίου. Η σημαντική αυτή μονάδα θεματικής τεκμηρίωσης της ελληνικής μουσικής περιλαμβάνει πάνω από 260.000 ψηφιοποιημένα τεκμήρια. Αποτελούν πηγή έρευνας για κάθε ενδιαφερόμενο ερευνητή, ενώ παράλληλα μπορούν να αξιοποιηθούν για τη διασυνθετική παραγωγή πολιτιστικών προϊόντων και υπηρεσιών, πάντα μέσα στο πλαίσιο του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η διαδραστική εφαρμογή «Μια διαδρομή στη σύγχρονη ελληνική Ιστορία μέσα από το αρχείο του Μίκη Θεοδωράκη». Η εφαρμογή αποτελείται από 403 εγγραφές με κείμενα ιστορικού, μουσικολογικού και γενικότερου περιεχομένου και περιλαμβάνει συνολικά περίπου 6.000 τεκμήρια διαφόρων ειδών, μουσικά χειρόγραφα, κείμενα, φωτογραφίες, οπτικοακουστικό υλικό, αποκόμματα Τύπου, αφίσες προγράμματα συναυλιών, βραβεία και τιμητικές διακρίσεις και περιγράφει τη ζωή και το έργο του Μίκη Θεοδωράκη σε σχέση με τις ιστορικές εξελίξεις της Ελλάδας. Για περισσότερες πληροφορίες κάντε κλικ στη διεύθυνση: www.mmb.org.gr.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 16/12/2008

Βιβλίο για τον Απόστολο Καλδάρα

«Συ μού χάραξες πορεία»

Ο Απόστολος Καλδάρας (1922-1990) γεννήθηκε από Μετσοβίτες γονείς σε μια συνοικία των Τρικάλων, τα Αραπάτικα, που συνόρευαν με τον καινούργιο, τότε, προσφυγικό οικισμό. Από τη μάνα του πρωτάκουσε ηπειρώτικα δημοτικά. Από τον παππού του, ιερέα και έξαρχο του Πατριαρχείου στο Μέτσοβο, μυήθηκε στη βυζαντινή μουσική. Σ' ένα καφενεδάκι των προσφυγικών πρωτάκουσε το «μικρασιάτικο» τραγούδι και σε ένα άλλο τον Μπάτη και τη «βραχνή φωνή του Μάρκου».

Ο Απόστολος Καλδάρας (δεξιά) με τη γυναίκα του τη Λούλα, τον Λευτέρη Παπαδόπουλο και τον Γρηγόρη Μπιθικώτση

«Αυτές είναι οι μουσικές καταβολές του Καλδάρα. Η βυζαντινή μουσική, τα τραγούδια των Μικρασιατών, ο Μάρκος και ο Μπάτης, η ηπειρώτικη παράδοση αποτελούν ένα ευλογημένο μίγμα που θα πυροδοτήσει το πηγαίο ανεξάντλητο ταλέντο που θα δώσει για 45 χρόνια ορισμένα από τα ομορφότερα λαϊκά τραγούδια», γράφει ο Νίκος Χατζηνικολάου που, αν και βιολόγος, επιμελήθηκε έναν τόμο-αναφορά στη ζωή και το έργο του μεγάλου δημιουργού (εκδόσεις «Ιανός-Ο μελωδός»), όχι μόνο με την ιδιότητα του μελετητή αλλά και μ' αυτήν του ανιψιού τού Καλδάρα.

Ο τόμος ανοίγει με το σύντομο και φορτισμένο σημείωμα του γιου του συνθέτη και επίσης μουσικού Κώστα Καλδάρα, όπως και με δυο λόγια των «καθ ύλην» αρμοδίων Λευτέρη Παπαδόπουλου, Μάκη Μάτσα και Βαγγέλη Κορακάκη. Ακολουθούν η βιογραφία του Καλδάρα, οι στίχοι όλων των τραγουδιών του (στίχοι δικοί του ή του Πυθαγόρα, της Παπαγιαννοπούλου, του Βίρβου, του Παπαδόπουλου κ.ά.) και ένας πλήρης κατάλογος της δισκογραφίας του.

Από τα τραγούδια του σημαντικού λαϊκού δημιουργού, πολλά πέρασαν στην Ιστορία. Ας σταθούμε σε δύο από τα διασημότερα και να δούμε τις συνθήκες της δημιουργίας τους, έτσι όπως τις καταγράφει ο Χατζηνικολάου.

* «Μάγκας βγήκε για σεριάνι»: Φοιτητής της Γεωπονικής Σχολής στη Θεσσαλονίκη, ο Καλδάρας εργάζεται για βιοποριστικούς λόγους σε διάφορα κέντρα της πόλης. Κι εκεί παίζει και ορισμένα δικά του τραγούδια. Ο «Μάγκας» γίνεται μεγάλη επιτυχία. Και τότε ξαφνικά τον καλεί στο γραφείο του ο παντοδύναμος διοικητής της Ασφάλειας Θεσσαλονίκης, λάτρης του ρεμπέτικου και κουμπάρος του Τσιτσάνη, Νίκος Μουσχουντής, μια σκοτεινή προσωπικότητα με πολλές μαύρες σελίδες στο ενεργητικό της. Ο Μουσχουντής λοιπόν ζητεί ανοιχτά από τον Καλδάρα να παραχωρήσει το τραγούδι στον Τσιτσάνη προκειμένου να ηχογραφηθεί. Λίγο ο φόβος, λίγο η επιθυμία να δει το τραγούδι του ηχογραφημένο κι ο Καλδάρας συγκατανεύει. Ετσι ηχογραφείται το «Μάγκας βγήκε για σεριάνι» και στην Odeon και στην Columbia. Τσιτσάνης και Καλδάρας αναφέρονται ως συνδημιουργοί, με δικαιώματα 50% για τον καθένα. Πέντε χρόνια αργότερα ο Καλδάρας, καταξιωμένος πια δημιουργός, διεκδικεί και παίρνει πλήρως την πατρότητα του τραγουδιού του. Ο Τσιτσάνης δεν θα του το συγχωρήσει ποτέ...

* «Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι»: Την ιστορία την είχε διηγηθεί ο ίδιος ο Καλδάρας στον Παναγιώτη Κουνάδη. «Ημουν στη Θεσσαλονίκη φοιτητής κι εργαζόμουν για να εξοικονομώ τα προς το ζην σ' ένα κέντρο μ' ένα φίλο, του οποίου το σπίτι ήταν στην Ακρόπολη, κάτω από το Γεντί Κουλέ. Πήγαινα συχνά στο σπίτι του... Τότε μαζεύανε όλους τους αριστερούς στο Γεντί Κουλέ. Ενα σούρουπο, φεύγοντας από το σπίτι αυτό και βλέποντας τη σιλουέτα του κάτεργου, αυτό μου έδωσε την ιδέα: "Νύχτωσε και στο Γεντί το σκοτάδι είναι βαθύ κι όμως ένα παλικάρι δεν μπορεί να κοιμηθεί...". Αργότερα οι στίχοι προσαρμόστηκαν στις απαιτήσεις της λογοκρισίας. Το τραγούδι πρωτοηχογραφήθηκε το 1947 με τη Στέλλα Χασκίλ».

Το βιβλίο του Χατζηνικολάου περιλαμβάνει πολλές ακόμα τέτοιες, λιγότερο γνωστές ιστορίες, που φωτίζουν την προσωπικότητα και το έργο ενός δημιουργού που αποτέλεσε κι αποτελεί σημείο αναφοράς του μεγάλου λαϊκού μας τραγουδιού.

ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 16/12/2008