Friday, May 21, 2010

Τα φιλιά φέρνουν επιτυχίες...

Από τα αγαπημένα θέματα ποιητών και στιχουργών σε όλο τον πλανήτη, τα φιλιά έχουν ίσως τη συχνότερη παρουσία από κάθε άλλη κοινωνική και ερωτική συμπεριφορά της ζωής μας.

Ενα φιλί είναι ένδειξη αλληλοσεβασμού, πρώτο σημάδι του έρωτα, εκδήλωση συμπαράστασης για μια δύσκολη στιγμή και εκδήλωση αγάπης προς τον συνάνθρωπό μας.

Οι ιστορικοί αναφέρουν ως πρώτες χώρες όπου εμφανίστηκε το φιλί, την Ελλάδα, την Ασσυρία και την Ινδία, μερικές εκατοντάδες χρόνια πριν από την εμφάνιση του Ιησού και το διαφορετικό είδος φιλιού από τον Ιούδα στον Χριστό.

Σε ιδιαίτερα δύσκολες στιγμές μας χρησιμοποιούμε τη φράση τού έδωσε το φιλί της ζωής, θέλοντας να προσδιορίσουμε τη σημασία που έχει ένα φιλί στη ζωή μας και το πόσο ακόμα και ένα απλό φιλί μπορεί να αλλάξει, όχι μόνο τη διάθεσή μας, αλλά και όλη μας τη ζωή.

Στο άκουσμα μιας πολύ ευχάριστης είδησης η άμεση αντίδρασή μας είναι η φράση Να σε φιλήσω. Για σκεφτείτε, αλήθεια, πόση σημασία είχε στη ζωή μας το πρώτο μας ερωτικό φιλί, πόσες σχέσεις άρχισαν με ένα φιλί, αλλά και πόσα τραγούδια αναφέρονται σε φιλιά κι έπαιξε το άκουσμά τους κάποιο ρόλο στη ζωή μας.

Πρέπει να θυμάστε αυτό. Ενα φιλί είναι απλά ένα φιλί, ένας στεναγμός είναι απλώς ένα στεναγμός. Τα θεμελιώδη πράγματα ισχύουν όσο περνάει ο καιρός. Από την ταινία Casablanca και το τραγούδι As Time Goes By.

Το πιο διάσημο τραγούδι από τη διεθνή μουσική είναι σίγουρα το Besame Mucho (Φίλα με πολύ), που γράφτηκε το 1940 από τη νεαρή τότε Μεξικάνα Consuelo Velasquez, η οποία όταν το έγραψε δεν είχε ακόμα φιλήσει κάποιον.

Το πιο πρόσφατο φιλί που προκάλεσε συζητήσεις ήταν αρκετά διαφορετικό, η Katy Perry με το Ι kissed a girl προκάλεσε όσο ήταν απαραίτητο, για να γνωρίσει μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες το 2008.

Αλλα πετυχημένα τραγούδια για τα φιλιά, που δεν θα μπορούσαν να λείψουν από αυτή την αναφορά, είναι το Kiss (1986) του Prince, το Kiss Of Fire (1953), που είναι διασκευή στο γνωστό ταγκό Το φιλί της φωτιάς από την Georgia Gibbs, το Sealed with a kiss (1962) του Bryan Hyland, που κι αυτό ήταν διασκευή σε παλαιότερο τραγούδι, το Kiss on my list (1980) των Hall and Oates, το Kiss me (1997) των Sixpence non the richer, το Then he kissed me (1963) με τις Crystals και το Prelude to a kiss του Duke Ellington (1938).

100 χρόνια πριν, ο Henry Burr, που ήταν ο δημοφιλέστερος τραγουδιστής στην Αμερική για την περίοδο 1893-1930, τραγουδούσε εκφράζοντας μία απορία η οποία σίγουρα, έστω και πρόσκαιρα, έχει απασχολήσει πολλούς: Ι wonder who's kissing her now (Αναρωτιέμαι ποιος τη φιλάει τώρα).

Στο ιταλικό τραγούδι ξεχωρίζει βέβαια το 24.000 baci, που ήταν μία από τις πρώτες επιτυχίες του Adriano Celentano το 1961.

Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος έγραψε τους στίχους στη μουσική του Χρήστου Νικολόπουλου για το τραγούδι Με το στόμα γεμάτο φιλιά (1987): Με το στόμα γεμάτο φιλιά, ανεβαίνεις δυο δυο τα σκαλιά, ανεμίζεις τα μαύρα μαλλιά και μεθάω. Με το στόμα γεμάτο φιλιά, με τυλίγεις με μοσχοβολιά και σε πίνω γουλιά τη γουλιά και πετάω.

Το Οση γλύκα έχουνε τα χείλη σου (1964), του Απόστολου Καλδάρα, ήταν μία από τις λίγες φορές που ο Στέλιος Καζαντζίδης ερμήνευε ένα τραγούδι σε δεύτερη εκτέλεση, η οποία εδώ ανήκε στον Θόδωρο Σιναΐδη: Ομως δεν είν' αμαρτία να σ' αγαπώ με λατρεία και ν' αντικρίζω κακία κρυμμένη μες στα φιλιά. Οση γλύκα έχουνε τα χείλη σου και η ματιά σου τόση πίκρα έχει η σκληρή σου η καρδιά.

Του Απ. Καλδάρα ήταν και το Μην τα φιλάς τα μάτια μου:...το χωρισμό φοβάμαι, στα χείλια φίλα μ' όσο θες, δική σου πάντα να 'μαι. Γιατί απ' τα χρόνια τα παλιά στα μάτια, λένε, χωρισμός είν' τα φιλιά, επιτυχία της Βίκυς Μοσχολιού από το 1967.

Ο όρκος αγάπης είναι η αιτία που γράφτηκε το Αν μ' αγαπάς φίλα σταυρό του Γιώργου Χατζηνάσιου, σε στίχους Γιάννη Λογοθέτη (1973, Δήμητρα Γαλάνη).

Απόψε είσαι για φιλί και Απόψε φίλα με ήταν δύο μεγάλες επιτυχίες της δεκαετίας του '50.

Δεν είμαι εγώ ο Γιώργος σου, τραγούδι του Γιώργου Μητσάκη από το 1953, αλλά και συχνή ερώτηση των Γιώργηδων, που απορούν για τις αλλαγές συναισθημάτων: Δεν είμαι ο Γιώργος π' αγαπούσες μια φορά και στο στόμα με φιλούσες τόσο τρυφερά.

Ενα ακόμα σημαντικό λαϊκό τραγούδι ήταν το Κοίτα με στα μάτια, γραμμένο από τον Ακη Πάνου για τη Μαρινέλλα το 1970: Για κοίτα με στα μάτια λοιπόν κι εξηγήσου πού είναι το ζεστό το γλυκό το φιλί σου, δεν είχες μυστικά από μένα θυμήσου, για κοίτα με στα μάτια λοιπόν.

Υστερα από έξι χρόνια αποχής, ο ποιητής Δημήτρης Χριστοδούλου επέστρεψε στη δισκογραφία για το άλμπουμ Για μια σταγόνα αλάτι (1973), στο οποίο υπάρχει το Κράτα το φιλί, σε μουσική Μίμη Πλέσσα και με ερμηνευτές την Πετρή Σαλπέα και τον Αντώνη Καλογιάννη.

Με το αλάτι έχει σχέση και η Μαυρομαλλούσα κοπελιά, που και εδώ ερμηνεύει ντουέτο, η Καίτη Χωματά και ο Μιχάλης Βιολάρης, μουσική Γιάννης Σπανός, στίχοι Κώστας Κωτούλας: Μαυρομαλλούσα κοπελιά το φιλί σου στο νερό να μην πέσει τ' αλμυρό. Θα γίνει η θάλασσα γλυκιά, το φιλί σου το γλυκό θα μ' αφήσει νηστικό.

Μ' αίμα χτισμένο, κάθε πέτρα και καημός, κάθε καρφί του πίκρα και λυγμός. Μα όταν γυρίζαμε το βράδυ απ' τη δουλειά εγώ και εκείνη όνειρα, φιλιά, από τη Δραπετσώνα του Μίκη Θεοδωράκη, σε στίχους Τάσου Λειβαδίτη, σε μία από τις καλύτερες στιγμές του ελληνικού τραγουδιού.

Ο Μεγάλος ερωτικός, όπως είναι λογικό, έχει τη δικιά του συμμετοχή με δύο τραγούδια, Με την πρώτη σταγόνα της βροχής, σε ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη: Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι. Μουσκέψανε τα λόγια που είχανε γεννήσει αστροφεγγιές. Ολα τα λόγια που είχανε μοναδικό τους προορισμόν εσένα! Πριν απ' τα μάτια μου ήσουν φως, πριν απ' τον έρωτα έρωτας. Κι όταν σε πήρε το φιλί γυναίκα. Το άλλο τραγούδι είναι το Πέρα στο θολό ποτάμι, σε ποίηση Νίκου Γκάτσου: Πέρα στο θολό ποτάμι έσκυψε η νύχτα να λουστεί. Ετσι και η όμορφη Μπελίσα μ' ένα φιλί θα δροσιστεί.

Οι ίδιοι έχουν συνεργαστεί στο Μίλησέ μου: Μίλησε μου, μίλησε μου, δεν σε φίλησα ποτέ μου, μίλησε μου, μίλησε μου, πώς να σε ξεχάσω πες μου. μίλησε μου, μίλησε μου, δεν σε φίλησα ποτέ μου, μίλησε μου, μίλησε μου, μόνο στ' όνειρο μου σε φιλώ, που τραγούδησε ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.

Ο Πλούταρχος Ρεμπούτσικας έγραψε για τη Γλυκερία, σε στίχους του Ηλία Κατσούλη, το τραγούδι για την τηλεοπτική σειρά Ο Ιούδας φιλούσε υπέροχα, που ήταν η τηλεοπτική μεταφορά του μυθιστορήματος της Μάιρας Παπαθανασοπούλου: Γράφω την απουσία, την προδοσία, δυο φονικά. Λίγο πριν μετανιώσω, και μάθει πόσο φιλάει γλυκά. Μα αυτός κοιτάει αγέρωχα, και πουλάει φτηνά τον έρωτα. Σαν Ιούδας φιλά υπέροχα, μα δε με γελά, δε με ξεγελά.

Το Φίλησα δυο ξένα χείλη ήταν η δεύτερη επιτυχία για τον Θόδωρο Σιναΐδη. Αλλα τραγούδια για τα φιλιά: Φιλί φιλί σ' ανάστησα, Φιλιά μεθυσμένα-Κώστας Μακεδόνας, Τα φιλιά μου θα στα 'δινα-Αλκίνοος Ιωαννίδης, Φίλα με ξανά-Νίκος Γούναρης, Κόκκινα χείλη φίλησα-Δυνάμεις Του Αιγαίου, Κόκκινο φιλί-Μπλε, Φιλί ματωμένο-Διονύσης Τσακνής, Το πρωί με ξυπνάς με φιλιά-Σοφία Βέμπο, κάτι που αρέσει σε μικρούς και μεγάλους, και θα κλείσω με Απόστολο Καλδάρα και Στέλιο Καζαντζίδη, Ας πάν' στην ευχή τα παλιά (1970): Κι αν αλλάξαμε λόγια βαριά, γύρνα πίσω και ξέχασ' τα πια, θα σου κλείσω το στόμα με χίλια φιλιά και ας πάν' στην ευχή τα παλιά.

Απόστολος Χατζηχρήστος

Πενήντα ένα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τον θάνατο του Απόστολου Χατζηχρήστου, μιας μοναδικής φυσιογνωμίας με ξεχωριστά χαρακτηριστικά στον χώρο του ρεμπέτικου τραγουδιού.

Ηταν κυρίως συνθέτης και τραγουδιστής, αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικός μπουζουξής και στιχουργός. Εκτός όμως απ' το καλλιτεχνικό μέρος, επρόκειτο για έναν γλυκύτατο άνθρωπο, έναν τρυφερό και δίκαιο πατέρα-οικογενειάρχη, έναν πιστό φίλο και ...ακραία γενναιόδωρο χαρακτήρα, ακόμα και μέσα στην περίοδο της Κατοχής, αλλά και στα κατοπινά χρόνια της φτώχειας. Ετσι, για παράδειγμα, έδινε το ρολόι του (σαν «ταυτότητα») σε κάποιον γνωστό του με ανάγκες και τον έστελνε στο σπίτι του, στη γυναίκα του, για να του δώσει εκείνη ένα δικό του παντελόνι ή ένα σακάκι να φορέσει...

Ο Απόστολος Χατζηχρήστος γεννήθηκε το 1904 στο Κοκαριαλί, ένα όμορφο προάστιο της Σμύρνης. Η οικογένειά του ήταν πλούσια και γι' αυτό τού δόθηκε από παιδί η δυνατότητα να ασχοληθεί με τη μουσική, μαθαίνοντας πιάνο, κιθάρα και ακορντεόν. Εφηβος ακόμα και ενθουσιασμένος με την παρουσία τού ελληνικού στρατού στη Σμύρνη, έγινε εθελοντής στην εκστρατεία. Το 1922 με τη φωτιά, τον χαλασμό και τον διωγμό, κι ενώ η οικογένειά του έφευγε αφήνοντας πίσω την περιουσία της και τα άγια χώματα, ο δεκαοχτάρης τότε Απόστολος άφησε ξαφνικά τους δικούς του και προσπάθησε να βοηθήσει κάποια παιδάκια βάζοντάς τα μέσα σε βάρκες σωτηρίας. Οταν τον αντιλήφθηκαν οι Τούρκοι, τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν για εκτέλεση σε στρατόπεδο, με βρομιές, ψείρες και άθλια φαγητά. Για τρία χρόνια τον είχαν χαμένο οι δικοί του, οι οποίοι στο μεταξύ είχαν φτάσει στην Ελλάδα. Ο Απόστολος δραπέτευσε από το στρατόπεδο των Τούρκων κάτω από μυθιστορηματικές συνθήκες. Συγκεκριμένα, λίγο πριν τον εκτελέσουν, ένας ηλικιωμένος θείος του και συγκρατούμενός του στο στρατόπεδο, τον άφησε να πατήσει στις πλάτες του, να σκαρφαλώσει στον τοίχο της περίφραξης και να βρεθεί εκτός στρατοπέδου ελεύθερος. Ηταν ανήμερα του Σταυρού, 14 Σεπτεμβρίου. Τη μέρα αυτή της σωτηρίας του τη θεωρούσε ιερή ο Χατζηχρήστος και γι' αυτό κάθε χρόνο του Σταυρού δεν έτρωγε ούτε έπινε τίποτε όλη μέρα, κάτι που «κράτησε» στην υπόλοιπη ζωή του.

Μετά το στρατόπεδο πήγε στην Τζιά, όπου ήταν οι γονείς του, και ύστερα όλοι μαζί βρέθηκαν στον Πειραιά στο Τουρκολίμανο, γιατί εκεί το κράτος τούς έδωσε ένα παράπηγμα (παράγκα). Η πρώτη δουλειά που έκανε, και μάλιστα για κάμποσα χρόνια, ήταν ηλεκτροσυγκολλητής. Το 1929 παντρεύτηκε τη Γαρουφαλλή και απ' το γάμο αυτόν απέκτησαν δύο κόρες, την Ευαγγελία και την Πόπη.

Γύρω στα 1929 φαίνεται να άρχισε με το μπουζούκι και να δόθηκε ολοκληρωτικά σ' αυτό. Στην αρχή μετέτρεψε ένα μαντολίνο σε μπουζούκι και την ...εγχείρηση αυτή την έκανε ο περίφημος οργανοποιός της εποχής Κυριάκος Λαζαρίδης. Ταυτόχρονα άρχισε να γράφει τραγούδια. Στην αρχή εμφανιζόταν σε μικροταβερνάκια του Πειραιά, με τους ελάχιστα γνωστούς τότε Μ. Γεννίτσαρη, Γ. Κωνσταντινίδη, Η. Ποτοσίδη, Λ. Γουναρόπουλο κ.ά. Σύντομα μπήκε και στα μεγάλα κέντρα διασκέδασης, όπως στο «Δάσος», στον Βοτανικό, στην «Μπίρα του Πίκινου» στο Θησείο, στου «Μάριου», στην Ομόνοια, κ.ά., μαζί με όλα τα μεγάλα ονόματα της εποχής. Στον Βοτανικό συγκεκριμένα ήταν μαζί με τον Μάρκο, τον Στράτο, τον Παπαϊωάννου, τον Κηρομύτη, τον Δελιά, τον Μπαγιαντέρα, τον Μπάτη, ...καταλαβαίνετε.

Στη δισκογραφία μπήκε το 1938 με τα τραγούδια «Γιατί σκληρή και άπονη» και «Εχω βαθιά τον πόνο» σε δικούς του στίχους και μουσική και με ερμηνευτές τον εαυτό του και τον παλιό του συνεργάτη «Μακαρόνα» (Γιώργο Κωνσταντινίδη). Συνολικά ο Απόστολος Χατζηχρήστος δισκογράφησε 85 τραγούδια ως συνθέτης, τα περισσότερα των οποίων τραγούδησε ο ίδιος, συχνότατα με συν-τραγουδιστές. Αν οι μελωδίες από κάποια τραγούδια του σάς θυμίσουν άλλα γνωστά, μην εκπλαγείτε. Τον Χατζηχρήστο τον έχουν αντιγράψει πολλές φορές. Αυτό όμως που δεν μπορούσε να αντιγράψει ποτέ κανείς ήταν η μαγική και μοναδική, γεμάτη αύρες, φωνή του. Φωνή εκφραστική, με μεγάλη έκταση και άλλες φυσικές δυνατότητες, με άρτια τεχνική και γεμάτη από συναίσθημα. Γι' αυτό διάφοροι συνάδελφοί του συνθέτες τον εμπιστεύτηκαν για να ερμηνεύσει δικά τους τραγούδια. Οι περισσότερες συνεργασίες ήταν με τον Μάρκο και τον Περιστέρη, όμως τον εμπιστεύτηκαν και ο Τσιτσάνης, ο Παπαϊωάννου, ο Σκαρβέλης, ο Καπλάνης, ακόμα και ο Γούναρης. Συνολικά αποτύπωσε τη φωνή του σε πάνω από 125 τραγούδια. Και κάτι τελευταίο για τη φωνή του Απόστολου. Ηταν μαγικός ακόμα κι όταν έκανε δεύτερες φωνές...

Τους στίχους από τα τραγούδια του τούς έγραφε συνήθως ο ίδιος, αλλά συνεργάστηκε και με τον Γιώργο Φωτίδα, τον Κώστα Μάνεση, τον Γιάννη Λελάκη, τον Χαράλαμπο Βασιλειάδη και κάποιους άλλους.

Και τώρα λίγα λόγια και για το παίξιμο του μπουζουκιού από τον Χατζηχρήστο. Ηδη είπα ότι καταπιάστηκε με το μπουζούκι το 1929 και λόγω της τριβής του από μικρός με τη μουσική και τα όργανα, αλλά και του ταλέντου του, έγινε σύντομα δεξιοτέχνης. Το μπουζούκι του το ακούμε βεβαίως στα τραγούδια του που δισκογράφησε. Ειδικότερα όμως το απολαμβάνουμε σε δύο οργανικά του, τον «Σέρβικο χορό», ένα χασάπικο από το 1940, και το «Αλέγκρο», ένα χασαποσέρβικο από το 1947. Το παίξιμο του Απόστολου λοιπόν είναι άνετο, διαυγές, αεράτο, χαρούμενο και «πιστό» στη μελωδία του. Δεν την «πουλάει» δηλαδή τη μελωδία κάνοντας επικίνδυνες ακροβασίες επίδειξης...

Ο Απόστολος Χατζηχρήστος έχει ξεχωριστό ύφος στη σύνθεση και θα έλεγα ότι μαζί με τον Μάρκο είναι οι μόνοι από τους πολυγράφους δημιουργούς του ρεμπέτικου, που το μεγαλύτερο μέρος του έργου τους είναι (ακουστικά) τόσο πολύ αναγνωρίσιμο. Κάτι όμως ιδιαίτερα χαρακτηριστικό για τον Χατζηχρήστο είναι σίγουρα το κατεξοχήν «κανταδόρικο», θα ονόμαζα, ύφος του. Πράγματι από τα 85 τραγούδια του, περίπου τα 60 έχουν το ύφος της καντάδας και όλα αυτά έχουν ερμηνευτεί στους δίσκους με περισσότερους από έναν τραγουδιστή. Αξιοσημείωτο επίσης είναι ότι τα περισσότερα απ' αυτά τα 60 «κανταδόρικα» του Χατζηχρήστου είναι ζεϊμπέκικα και όχι χασάπικα (τετράσημα), όπως οι καντάδες.

Με την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου, ο Χατζηχρήστος έγραψε τρία πατριωτικά τραγούδια, με πιο γνωστό το χασάπικο «Στης Αλβανίας τα βουνά», καθώς επίσης και τα λιγότερο γνωστά «Αέρα οι φαντάροι μας» και «Αποχαιρετισμός στην Αλβανία». Στην περίοδο της γερμανικής κατοχής εντάχτηκε ενεργά σε ομάδες αντίστασης και ταυτόχρονα, βέβαια, εργαζόταν σε κέντρα για τον επιούσιο της φαμίλιας του, όπως για παράδειγμα στην «Μπίρα του Πίκινου». Το 1941 δούλεψε στο κέντρο «Αμφισσα», απέναντι από το θρυλικό «Κοτοπούλη», στην Ομόνοια. Μέσα στην Κατοχή έγραψε δύο σημαδιακά κομμάτια. Το ένα είναι η «Φτώχεια», τραγούδι άκρως βιωματικό, αφού ο Χατζηχρήστος έζησε διπλά τη φτώχεια, δηλαδή και σαν πρόσφυγας αλλά και στην Κατοχή, και το άλλο είναι «Η μανούλα», που το έγραψε για την απώλεια της δικής του μανούλας.

Μετά τον πόλεμο και την Κατοχή, ο Χατζηχρήστος συνέχισε με τη δουλειά στα πάλκα και τη δισκογραφία. Στενή συνεργασία είχε με τους φίλους του Παπαϊωάννου και Μάρκο, αλλά και με τον Τσιτσάνη, τον Στράτο, τον Μητσάκη, τον Κηρομύτη κ.ά. Γνωστά μαγαζιά που δούλεψε, τότε, ήταν η «Ταβέρνα του Τζίμη του χοντρού», η «Φλόριδα», το «Ελατο», το «Πιγκάλ» ο «Φοίνικας», ο «Πράσινος Μύλος» στον Πειραιά κ.ά. Φαίνεται πως για κάποιο διάστημα ο Χατζηχρήστος είχε ανοίξει ταβέρνα με τον Παπαϊωάννου στη Δραπετσώνα και μαζί τους δούλεψε ο Μπιρ-Αλλάχ. Μάλιστα με τον Παπαϊωάννου, τον Στεφανάκη και τον Παπαδόπουλο, αφού έπαιξαν πρώτα στη Θεσσαλονίκη, έφυγαν μετά για περιοδεία σε πολλά μέρη. Τη δεκαετία του '50, με την υποχώρηση του ρεμπέτικου και την άνοδο του «γυφτο»-λαϊκού, αναγκάστηκε, όπως ένα σωρό άλλοι, να κάνει περιοδείες στην Ελλάδα, από Βορρά στον Νότο και στα νησιά.

Ο Απόστολος Χατζηχρήστος προσβλήθηκε από καρκίνο στους πνεύμονες και πέθανε τον Ιούνιο του 1959. Η οικογένειά του, για να αντεπεξέλθει στα έξοδα για τις ακτινοβολίες, πούλησε το αγαπημένο του μπουζούκι στον Μπιθικώτση αντί 1.000 δραχμών.

Ελεγα στην αρχή αυτού του κειμένου για τη γενναιοδωρία αλλά και την ευαισθησία του Απόστολου Χατζηχρήστου. Στα τραγούδια, όμως, η γενναιοδωρία του αυτή πληρώθηκε ακριβά. Σας αναφέρω μόνο δύο περιπτώσεις, επιβεβαιωμένες και από τις κόρες του Ευαγγελία Χατζηχρήστου και Πόπη Μπάρδη. Τα τραγούδια «Φέρε μας κάπελα κρασί» και το «Μινόρε της αυγής» είναι συνθέσεις του Α. Χατζηχρήστου από τα χρόνια της Κατοχής, αλλά κυκλοφόρησαν με άλλα ονόματα...

Τέλος, δύο δυσάρεστα περιστατικά «κλοπής» συνέβησαν μετά τον θάνατό του. Συγκεκριμένα, δύο γνωστοί ρεμπετοσυλλέκτες, ξεχωριστά ο καθένας, «δανείστηκαν» από την οικογένεια όλους τους δίσκους του 78 στροφών που είχε, καθώς και το μεγαλύτερο μέρος από το φωτογραφικό του υλικό και παρά τις υποσχέσεις τους, δεν επέστρεψαν τίποτε. Η οικογένεια μιλάει για λεηλασία...

Περισσότερα, γι' αυτούς του σφετερισμούς, θα βρείτε στο Διαδίκτυο. Ψάξτε το κειμενάκι μου: ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΧΑΤΖΗΧΡΗΣΤΟΣ, Ο ΓΕΝΝΑΙΟΔΩΡΟΣ....

Thursday, May 20, 2010

Tim Buckley: Εφυγε νωρίς...


Ο κατάλογος με τους καλλιτέχνες από τον χώρο της μουσικής που εγκατέλειψαν πρόωρα αυτό τον κόσμο, είναι πραγματικά ατελείωτος, ακόμα και αν λάβουμε υπόψη μόνο τους γνωστούς μουσικούς.

Ο Tim Buckley όμως ήταν μία ακόμα πιο δύσκολη περίπτωση αφού στο πέρασμα του χρόνου ζήσαμε τον χαμό σε ατύχημα και του ταλαντούχου γιου του Jeff, σε μια σπάνια συγκυρία πρόωρου χαμού πατέρα και γιου.

Φέτος συμπληρώνονται 35 χρόνια από τον θάνατό του από υπερβολική δόση ναρκωτικών, στις 29 Ιουνίου 1975. Είχε γεννηθεί στις 14 Φεβρουαρίου του 1947 στην Washington D.C. και δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν ότι αν ζούσε, θα έφτανε σε φήμη αρκετούς από τους μεγάλους καλλιτέχνες που ξεκίνησαν ταυτόχρονα με αυτόν στη δεκαετία του '60. Φανατικοί φίλοι της μουσικής του ήταν, μεταξύ άλλων, και οι Eric Clapton, Paul Simon, Judy Collins και Frank Zappa. Ο Herb Cohen, μάνατζερ του τελευταίου, ήταν μάλιστα αυτός που τον βοήθησε στα πρώτα του δισκογραφικά βήματα στις αρχές της δεκαετίας του '60 και αργότερα τον έφερε στη δισκογραφική του εταιρεία Straight.

Ο Buckley άρχισε να παίζει μαζί με τον μπασίστα Jim Fielder, που αργότερα έγινε μέλος των Buffalo Springfield και Blood, Sweat and Tears, και οι δυο τους ήταν φίλοι τής avant-garde τζαζ.

Το αρχικό ενδιαφέρον του για τη μουσική ήταν στραμμένο στην κάντρι, που άκουγε στη νότια Καλιφόρνια όπου είχαν μετακομίσει οι γονείς του όταν ο Tim ήταν 9 ετών, από το Αμστερνταμ της Νέας Υόρκης. Ακουγε με μανία τους κάντρι ραδιοφωνικούς σταθμούς, αγόραζε όσο μπορούσε περισσότερους δίσκους από τους γνωστούς τραγουδιστές τού είδους και έπαιζε μουσική κάντρι με διάφορες ερασιτεχνικές μπάντες σε διάφορα μικρά κλαμπ, ακολουθώντας παράλληλη διαδρομή με αυτή του Bob Dylan, με τον οποίο πολλοί τον παρομοίαζαν στη δεκαετία του '60.

Αγαπημένοι του τραγουδιστές ήταν οι Johnny Cash, Hank Williams, Johnny Mathis, Nat King Cole, Billie Holiday, Frank Sinatra και Judy Garland και από τον χώρο της τζαζ ξεχώριζε τον Miles Davis.

Τελειώνοντας το Γυμνάσιο, το ενδιαφέρον του στράφηκε στην ποίηση και το ροκ. Συμπαραστάτη σ' αυτή τη νέα του ενασχόληση βρήκε τον νεαρό ποιητή Larry Beckett και λίγο αργότερα τον Jim Fielder, με τον οποίο άρχισε να εμφανίζεται σε κλαμπ του Λος Αντζελες, όπως το It's Boss.

Ο Jim Black, ντράμερ των Mothers Of Invention του Frank Zappa, ήταν αυτός που τον παρουσίασε στον μάνατζέρ τους Herb Cohen, ο οποίος εντυπωσιάστηκε και αμέσως του έκλεισε εμφανίσεις στο καφέ της Νέας Υόρκης «Night Owl» το καλοκαίρι του 1966. Ο Cohen έπαιξε και ένα ντέμο από 6 τραγούδια στον Jac Holzman, πρόεδρο της εταιρείας Elektra, ο οποίος εντυπωσιάστηκε.

Το πρώτο του άλμπουμ ηχογραφήθηκε μέσα σε τρεις μέρες και κυκλοφόρησε αμέσως τον Οκτώβριο του 1966, όταν ο Buckley ήταν μόλις 19 ετών, εντυπωσιάζοντας τους μουσικοκριτικούς και χαρίζοντάς του τη δυνατότητα να εμφανίζεται σε αρκετούς μουσικούς χώρους. Ο George Harrison ήταν αυτός που συνέστησε στον μάνατζερ των Beatles, Brian Epstein, να πάει να τον παρακολουθήσει στον «Cafe Au Go Go» της Νέας Υόρκης τον Απρίλιο του 1967. Στο διάστημα που έκανε εμφανίσεις σ' αυτό το κλαμπ, ηχογραφούσε παράλληλα και το δεύτερό του άλμπουμ Goodbye And Hello, που κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο του 1967. Από αυτό το άλμπουμ ξεχώρισε αμέσως το ομώνυμο τραγούδι, που παίχτηκε, αρκετά στο αμερικανικό ραδιόφωνο, παρά το γεγονός ότι ήταν μεγαλύτερο από 6 λεπτά σε διάρκεια. Επίσης, ενδιαφέρον προκάλεσαν τα: Carnival Song, στο οποίο ο Buckley αναφερόταν στο LSD, Pleasant Street, στο οποίο έκανε έναν απολογισμό στη σκοτεινή πλευρά του χιπισμού που κυριαρχούσε εκείνη την εποχή, και το αντιπολεμικό Νο Man Can Find The War.

Αυτά τα δύο άλμπουμ ίσως στις μέρες μας θεωρούνται υπερβολικά, αλλά θα πρέπει να σκεφτεί κανείς ότι ήταν γραμμένα από έναν 20χρονο, που έβλεπε τον κόσμο με την αθωότητα της ηλικίας του. Στη συνέχεια, η μουσική του, που είχε αρκετά στοιχεία από τη φρι τζαζ και τη φολκ, προκάλεσε μεγάλο ενδιαφέρον στους μουσικοκριτικούς, αλλά αυτό που εντυπωσίαζε περισσότερο ήταν η αγγελική τρυφερή χροιά του, που μετέφερε το πάθος του στον ακροατή.

Εκείνη την περίοδο θα παντρευτεί τη Mary Guibert, με την οποία θα χωρίσουν το 1968, αφού θα έχουν αποκτήσει εν τω μεταξύ τον Jeff Buckley. Ο Tim, που θα κάνει δεύτερο γάμο με την Brejot Suitcliffe, της οποίας θα υιοθετήσει τον γιο, θα ξαναδεί τον γιό του Jeff μόνο άλλη μια φορά μέχρι τον θάνατό του, το 1975.

Το 1969 θα κυκλοφορήσει το Blue Afternoon, ένα άλμπουμ με σκοτεινές, ρομαντικές μπαλάντες, που έδειχναν στον ακροατή την ψυχολογική του κατάσταση εκείνη την περίοδο. Cafe, So Lonely, Chase The Blues Away, The Train και Blue Melody ήταν τραγούδια που θα κάνουν τραγουδιστές όπως ο Bono των U2 και η Patti Smith να επηρεαστούν από αυτόν.

Την ίδια χρονιά θα κυκλοφορήσει το Happy Sad με παραγωγούς τους Jerry Yester και Zal Yanovsky των Lovin' Spoonful. Το Happy Sad ήταν ακόμα μια απόδραση από τον ήχο τής Καλιφόρνιας και μια προσπάθεια προσέγγισης με την τζαζ, που ήταν η μεγάλη του αγάπη στον χώρο της μουσικής. Η αξία του άλμπουμ εκτιμήθηκε αρκετά χρόνια αργότερα, μετά τον θάνατό του, και σήμερα θεωρείται ένα από τα καλύτερα της εποχής του. Strange Feelin' Buzzin' Fly, Love From Room 909 ήταν τα τραγούδια που ξεχώρισαν.

Το 1970 συνεχίζει να είναι ιδιαίτερα παραγωγικός και παρουσιάζει αρχικά το Lorca, που σοκάρισε τους λίγους φίλους τής μουσικής του λόγω της διαφορετικής μουσικής του κατεύθυνσης, και στη συνέχεια το Starsailor, όπου συνεχίζει τους πειραματισμούς του με την avant-garde τζαζ και την αναζήτηση μέσω της φωνής του ενός ιδανικού τρόπου ερμηνείας, που διακρίνει όλη εκείνη την περίοδό του στη μουσική.

Το τελευταίο σημαντικό άλμπουμ πριν από τον θάνατό του ήταν το Greetings From L.Α., που κυκλοφόρησε το 1972, στο οποίο έχει προσθέσει αρκετή φανκ και ήχους από το ρυθμ εντ μπλουζ στη μουσική του.

Στα επόμενα χρόνια θα συνεχίσει μάταια να αναζητεί την αναγνώριση του μουσικού του ταλέντου και την απόδραση από τη φτώχεια και το περιθώριο. Η αδιαφορία του κοινού για τη μουσική του θα τον βυθίσει περισσότερο στα ναρκωτικά και στις 28 Ιουνίου 1975 η γυναίκα του θα τον βρει νεκρό στο κρεβάτι τους· ήταν μόλις 28 ετών.

Ο θάνατός του, αν και αναμενόμενος για πολλούς, λόγω του τρόπου ζωής του και της σχέσης του με τα ναρκωτικά, θα συγκλονίσει τους φίλους του, οι οποίοι αν και έβλεπαν τα καθημερινά ρίσκα που έπαιρνε ο Buckley, ακόμα και στην οδήγηση του αυτοκινήτου του (οδηγούσε σαν μανιακός, με μεγάλη ταχύτητα), δεν περίμεναν αυτό το τέλος, που τον βρήκε πάμπτωχο, αν και είχε ηχογραφήσει 9 άλμπουμ, και μοναδικό περιουσιακό στοιχείο του είχε την κιθάρα του. Οι τελευταίες λέξεις που ακούστηκαν από αυτόν, το απόγευμα που προηγήθηκε του θανάτου του, σύμφωνα με έναν φίλο του, ήταν ο στίχος από το τραγούδι τού Ray Charles Driftin' Blues, που ακούστηκε σαν αποχαιρετισμός, Bye, Bye, Baby.

Γιάννης Σπανός: «Παραμένω μποέμ»


  • Είναι το «Νέο Κύμα». Οι σπουδαίες μπαλάντες του. Τα μεγάλα λαϊκά του. Οι μελοποιήσεις ποιημάτων. Είναι οι φωνές που ανέδειξε προτού να τις εντοπίσει το ευρύ κοινό.

Είναι, δηλαδή, ο Γιάννης Σπανός, που αξίζει τουλάχιστον μια μεγάλη ευχαριστήρια συναυλία για την 50χρονη «Μουσική διαδρομή μια ζωής», που καταμετράται με τραγούδια όπως τα «Οδός Αριστοτέλους», «Κάτω απ' τη μαρκίζα», «Πες πως μ' αντάμωσες», «Μια φορά μονάχα φτάνει», «Μια αγάπη για το καλοκαίρι», «Σπασμένο καράβι», «Με πνίγει τούτη η σιωπή», «Πού να 'βρω ένα ζεϊμπέκικο», «Ναύτης βγήκε στη στεριά» κ.ά.

Μια τέτοια συναυλία γίνεται στις 31 Μαΐου στο Καλλιμάρμαρο, με πρωτοβουλία του Συλλόγου Φίλων Παιδιών με Καρκίνο «Ελπίδα» -στον οποίο θα διατεθεί μέρος των εσόδων. Θα είναι εκεί για να τραγουδήσουν (αλφαβητικά) οι Μ. Ασλανίδου, Μ. Βιολάρης, Ελ. Δήμου, Π. Ζήνα, Κ. Καράλης, Κ. Καραφώτης, Σ. Κόκοτας, Κ. Κούκα, Κ. Μακεδόνας, Μ. Μητσιάς, Α. Ρέμος, Κ. Χατζής, Κ. Χωματά.

Την παρουσίαση της βραδιάς την ανέλαβε ένας από τους ανθρώπους που έχουν συνδεθεί άρρηκτα με μερικές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της εργογραφίας του Σπανού, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος.

Οσο για τον ίδιο τον Σπανό...

  • Η συναυλία στο Καλλιμάρμαρο είναι και η πρώτη τόσο μεγάλη, αφιερωμένη στα τραγούδια σας...

«Ναι, είναι η πρώτη φορά. Αλλά μέχρι τώρα τρεις φορές έστειλα πρόταση για το Ηρώδειο. Και τις τρεις απερρίφθη. Καταλαβαίνω ότι υπάρχουν καλύτεροι ή ότι άλλοι, μοιραία, προηγούνται. Εχω συνηθίσει. Είμαι αυτάρκης. Δεν κάνω "πονηρές" δημόσιες σχέσεις, ούτε τηλεφωνήματα, δεν πάω σε υπουργεία, δεν ζητάω αξιώματα. Μόνο που ήθελα μια αξιοπρέπεια και στην άρνηση· δύο λόγια να μου εξηγούν...».

  • Εχετε γράψει μεγάλα τραγούδια που αποδείχτηκαν διαχρονικά...

«Στην αρχή πέρναγαν συχνά απαρατήρητα. Αλλά εγώ τους είχα εμπιστοσύνη: Ξέρω ότι κάποτε η ειλικρίνεια θα ακουστεί. Οπως ξέρω κι ότι, αν τα τραγούδια δεν τα αφομοιώσει το κοινό, είναι άχρηστα. Είμαι καλλιτέχνης κι όχι έμπορος...».

  • Τραγουδιστές πώς επιλέγατε;

«Εψαχνα τις καινούργιες φωνές, όχι τους καταξιωμένους. Ο Πουλόπουλος, π.χ., ήταν σχεδόν άγνωστος όταν είπε το "Μια φορά μονάχα φτάνει". Ο Πάριος, όταν είπε το "Θα με θυμηθείς", δεν ήταν ό,τι είναι σήμερα. Το ίδιο κι η Πρωτοψάλτη όταν είπε την "Εξοδο Κινδύνου". Κι η Χωματά, η Αρλέτα, ο Καράλης. Σχεδόν πάντα απευθυνόμουν σε καινούργιους τραγουδιστές που κάτι μου έλεγε η διαδρομή τους».

  • Οταν γράφατε τέτοια τραγούδια την εποχή που μεσουρανούσε το πολιτικό τραγούδι πώς σας αντιμετώπιζαν;

«Εγραφα τραγούδια που μιλούν στην ψυχή κι όχι στη στιγμή. "Ο Σπανός κάθεται στο κάστρο του", έλεγαν μερικοί τότε. Δεν με πείραζε. Εκείνη την εποχή έπρεπε να πεις πολλά όχι, για να σε δεχτούν αργότερα».

  • Είχε προηγηθεί το Παρίσι και συνεργασίες με τους Μπρασένς, Μπαρμπαρά, Ζιλιέτ Γκρεκό, Μπαρντό...

«Στη Γαλλία υπήρχε μια αξιοκρατία. Με "υιοθέτησαν" σπουδαίοι άνθρωποι γιατί έκριναν ότι ταίριαζα μαζί τους».

  • Ησασταν «μποέμ»;

«Ημουν και παραμένω. Ακόμα ξενυχτάω και πάω σε μπαράκια».

  • Και πώς από «Νουβέλ Βαγκ» γίνατε «Νέο Κύμα»;

«Στην Ελλάδα ερχόμουν τότε μόνο τα καλοκαίρια. Ημασταν φίλοι με τον Γιώργο Παπαστεφάνου και το 1962-63 μέσω αυτού γνώρισα τον σπουδαίο Αλέκο Πατσιφά. "Γύρνα", μου είπε εκείνος αφού με άκουσε, "και ξεκινάμε μαζί εταιρεία". Εννοούσε τη Lyra... Οταν πια ξεκινήσαμε το επόμενο καλοκαίρι, ψάχνοντας για νέες φωνές ακούσαμε την Καίτη Χωματά και ενθουσιαστήκαμε. Υστερα ήρθε η Αρλέτα. Ηταν κι ο Μαυρουδής, ο Λίνος Κόκκοτος. Εμφανιζόμασταν σε μπουάτ, αυθόρμητοι, ειλικρινείς κι ενθουσιασμένοι. Οι πρώτες κριτικές μίλαγαν για "κάτι πολύ φρέσκο". Οταν ψάξαμε ονομασία μού ήρθε στο μυαλό ο όρος "Νουβέλ Βαγκ", λάτρευα το σινεμά».

  • Μοσχολιού, Μπιθικώτσης, Κόκοτας, ήταν μερικές μόνο από τις σπουδαίες λαϊκές φωνές με τις οποίες συνεργαστήκατε. Τι ξεχωρίζατε;

«Το ένστικτό τους. Αυτοί είναι τραγουδιστές που δεν "σχεδίαζαν" τη φωνή τους. Το "Ανθρωποι μονάχοι" η Μοσχολιού το ηχογράφησε με την πρώτη. Ηταν μια τραγουδίστρια τεράστιας λαϊκής εντιμότητας. Και αυτή, η λαϊκή εντιμότητα, είναι για μένα πάνω από την οποιαδήποτε κουλτούρα». *

  • info: Τα εισιτήρια για τη συναυλία-αφιέρωμα στον Γιάννη Σπανό στοιχίζουν 25 ευρώ. Προπωλούνται: στα Metropolis, Public, Ιανός, Ticketservices (Πανεπιστημίου 39-εντός στοάς), με πιστωτική κάρτα στο www.ticketservices.gr και τηλεφωνικά στο 210-7234567.

Tuesday, May 18, 2010

«Ανδαλουσίας», παγκόσμια πρώτη


Την «Ανδαλουσία», το πιο πρόσφατο έργο του Μίκη Θεοδωράκη, θα παρουσιάσει σε πρώτη παγκόσμια εκτέλεση η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, στη συναυλία της (21/5, 9μμ), στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για κύκλο επτά τραγουδιών για άλτο και συμφωνική ορχήστρα (2009), βασισμένο στο έργο του «Romancero Gitano», σε ποίηση Φ.Γκ. Λόρκα (ελληνική μετάφραση - απόδοση: Οδυσσέας Ελύτης), τον οποίο επεξεργάστηκε εκ νέου. Το πρόγραμμα της συναυλίας, με μαέστρο τον Ηλία Βουδούρη και ερμηνεύτρια τη Μαρία Φαραντούρη, περιλαμβάνει και τραγούδια του συνθέτη σε ποίηση Γιώργου Σεφέρη (από τη συλλογή «Μυθιστόρημα») και Ιάκωβου Καμπανέλλη («Μαουτχάουζεν»). Ακόμη, θ' ακουστούν: «Το κοιμητήριο για ορχήστρα εγχόρδων (από το κουαρτέτο αρ. 2)» - γραμμένο το 1946 και αφιερωμένο στον συναγωνιστή του στην αντίσταση Αργύρη Κουνάδη - και «Οι εραστές του Τερουέλ» - αποσπάσματα από τη σουίτα του μπαλέτου.

Αυτοσχεδιασμοί σε τέσσερις οκτάβες


Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα της μουσικής σκηνής, είναι o καλλιτέχνης των δέκα μουσικών βραβείων Grammy. Ο Bobby McFerrin, θα εμφανιστεί για μία και μοναδική συναυλία στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, τη Δευτέρα 31 Μαΐου.
Ο Bobby McFerrin είναι -χωρίς υπερβολή- ένα από τα φυσικά θαύματα του μουσικού κόσμου, αφού η ένταση της φωνής του αγγίζει τις 4 οκτάβες, και θεωρείται ο περισσότερο γνωστός στον κόσμο ανανεωτής, αυτοσχεδιαστής της φωνητικής μουσικής, ένας παγκόσμια αναγνωρισμένος διευθυντής κλασικής ορχήστρας και ο δημιουργός του περίφημου και δημοφιλέστερου τραγουδιού του 20ου αιώνα του «Don’t worry be happy».
Αυτό που κάνει ο Bobby McFerrin σε κάθε ζωντανή του εμφάνιση αλλά και στις ηχογραφήσεις του είναι μια συνεχής εφεύρεση και δημιουργία. Η συναυλία του στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών θα περιέχει μια μουσική παλέτα με όλα τα είδη, από τη Jazz και τη Rock μέχρι R&B, Κλασική αλλά και Ethnic μουσική όλα αυτά μαζί, ακόμα και στο ίδιο τραγούδι. Για όσους δεν τον έχουν ακούσει ποτέ είναι κάτι εξειδικευμένο, διαφορετικό, πρωτότυπο, ένα δώρο, αφού δεν μπορεί να καταταγεί σ’ ένα συγκεκριμένο είδος, ούτε η φωνή του και οι δυνατότητές της να ταξινομηθούν, δεδομένου ότι είναι ένα θαύμα της φύσης με έναν ήχο που είναι αποκλειστικά και μοναδικά «δικός του» και ξεπερνά όρια αγκαλιάζοντας πολλές κουλτούρες. O Bobby McFerrin έχει συνεργασθεί με πολλούς μουσικούς παγκοσμίως καθώς και με διάσημες ορχήστρες. Εφευρίσκει τρόπους και οδηγεί το κοινό σε νέους μουσικούς δρόμους, ιδιαίτερα όταν το καλεί να τον συνοδεύσει σ’ ένα τραγούδι του πράγμα που συνήθως κάνει σε κάθε εμφάνισή του. Αυτή τη μουσική εμπειρία θα έχουν τη δυνατότητα να βιώσουν οι θαυμαστές του που βρεθούν στο Μέγαρο στις 31/5. Η προπώληση των εισιτηρίων έχει ξεκινήσει.
Τιμές εισιτηρίων: Διακεκριμένη Ζώνη 80 ευρώ, Α’ Ζώνη 65 ευρώ, Β’ Ζώνη 55 ευρώ, Γ’ Ζώνη 45 ευρώ, Φοιτητικό 30 ευρώ. Ώρα έναρξης 20.30.

Monday, May 17, 2010

Πέθανε ο πιανίστας Χανκ Τζόουνς

Την τελευταία του πνοή άφησε σε ηλικία 91 ετών, στη Νέα Υόρκη, ο Αμερικανός πιανίστας της τζαζ, Χανκ Τζόουνς.

Ο Χανκ Τζόουνς γεννήθηκε στο Μισισιπή το 1918 και και μεγάλωσε στο Ντιτρόιτ. Ο Χανκ Τζόουνς είχε συνεργαστεί με πολύ σημαντικούς μουσικούς, όπως ο Λούις Αρμστρονγκ, ο Φρανκ Σινάτρα, η Ελα Φιτζέραλντ κ.α.. Αδελφός του ήταν ο ντράμερ Ελβιν Τζόουνς, που πέθανε κι αυτός πριν από μερικά χρόνια.

Σύμφωνα με τον ατζέντη, πέθανε από επιπλοκή στο νοσοκομείο, όπου είχε μεταφερθεί με καρκίνο του προστάτη.

Ο πιανίστας ασχολείτο μέχρι τα βαθιά του γεράματα με τη μουσική και είχε δώσει πολλές συναυλίες στην Ευρώπη.