Σε ενενήντα τέσσερις ανέρχονται οι κύκλοι των τραγουδιών - λαϊκών και λόγιων - που έχουν καταγραφεί στην εργογραφία του Μίκη Θεοδωράκη, ορίζοντας ένα χρονικό φάσμα εξήντα επτά χρόνων (1939 - 2006) και έναν τεράστιο, πολύμορφο μελωδικό «γαλαξία». Τέσσερις απ' αυτούς τους κύκλους περιλαμβάνονται στο διπλό cd, με τίτλο «Μίκης Θεοδωράκης: Του έρωτα και του θανάτου» (Legend) - ηχογράφηση του συναυλιακού αφιερώματος στον συνθέτη, πριν δύο χρόνια στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με ερμηνευτές τη Μαρία Φαραντούρη και τον Χρήστο Θηβαίο. Την τραγουδίστρια, που συμπορεύεται αδιάκοπα με τα τραγούδια του Μ. Θεοδωράκη για περισσότερα από σαράντα χρόνια, σφραγίζοντάς τα με τη φωνή της και τον τραγουδοποιό - τραγουδιστή, που με συνέπεια και ήθος υπηρετεί το ελληνικό τραγούδι και ο οποίος συνεργάζεται δισκογραφικά για πρώτη φορά με το συνθέτη. Και οι δύο μαζί ερμηνεύουν τον θρυλικό «Ενα Ομηρο», σε ποίηση του Ιρλανδού Μπρένταν Μπίαν και ελληνική απόδοση από τον Βασίλη Ρώτα. Η Μαρία Φαραντούρη τραγουδά τη συγκλονιστική «Μπαλάντα του Μαουτχάουζεν», σε στίχους του Ιάκωβου Καμπανέλλη, καθώς και την «Οδύσσεια», σε στίχους του Κώστα Καρτελιά. Επίσης, τον «Κύκλο Μαρία Φαραντούρη», κύκλο έξι τραγουδιών, που ο Μ. Θεοδωράκης συνέθεσε ειδικά για τη φωνή της σπουδαίας τραγουδίστριας.
«Οταν ανακαλύπτεις την ομορφιά, θέλεις να τη μεταδώσεις και στους άλλους. Ετσι λίγο - λίγο κτίζεις αυτό τον κόσμο, συμπληρώνεις το κοινό αυτής της μουσικής ομορφιάς, συμβάλλεις στο να επικοινωνήσουν, να τη νιώσουν και άλλοι άνθρωποι...». Τα παραπάνω λόγια της μεγάλης ερμηνεύτριας του δημοτικού και παραδοσιακού μας τραγουδιού Γιώτας Βέη, επιβεβαιώνονται με τον καλύτερο τρόπο μέσα από μια ακόμη ξεχωριστή δισκογραφική δουλειά της, με τίτλο «Σπήλαιο». Εχοντας η ίδια ανακαλύψει πολλά από τον αστείρευτο και μαγικό κόσμο της δημοτικής μουσικής και των δημοτικών τραγουδιών και με μια πολύχρονη, συνεπή πορεία στο χώρο, η σπουδαία ερμηνεύτρια, με τη συνοδεία εξαιρετικών μουσικών, ερμηνεύει παραδοσιακά τραγούδια από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία, τη Θράκη, τη Μακεδονία, την Ηπειρο, τη Ρούμελη, τη Λέσβο, την Αμοργό, την Κρήτη αλλά και γενικότερα το Αιγαίο, σε δική της διασκευή. Στα Ηπειρώτικα «Κοντούλα λεμονιά» και «Γιάννη μου το μαντήλι σου» συμμετέχει η Κρίστη Στασινοπούλου, ενώ στο ποντιακό «Αναστορώ τα παλαιά» οι στίχοι και η μουσική είναι του Χρύσανθου Θεοδωρίδη. Ο δίσκος είναι ζωντανή ηχογράφηση από συναυλία της Γιώτας Βέη στο Σπήλαιο της Παιανίας (το 2000), σε επιμέλεια παραγωγής της Θάλειας Ιακωβίδου, στη μνήμη της οποίας αφιέρωσε το άλμπουμ η τραγουδίστρια.
Κρατάει χρόνια η σχέση του Μίλτου Πασχαλίδη με την Κρήτη και τη μουσική της, η οποία στον ένα ή άλλο βαθμό έχει σφραγίσει τη δημιουργική του διαδρομή. Από την εποχή των «Χαΐνηδων» αλλά και στη συνέχεια, στη γόνιμη, προσωπική του πορεία, ο γνωστός τραγουδοποιός μαγεύτηκε και άντλησε έμπνευση από την κρητική μουσική παράδοση, ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές σύμπραξής του σε κρητικούς καλλιτέχνες. Σ' αυτόν τον τόπο και τη μουσική του που τον γήτεψε μέσω μιας πολύχρονης βιωματικής διαδικασίας, είναι αφιερωμένη η νέα του δισκογραφική δουλειά με τίτλο «Ξένιος - Η Κρήτη εντός μου». Ενας δίσκος, πλημμυρισμένος από αγάπη, γνώση, νοσταλγία...Και όπως ο ίδιος ο Μ. Πασχαλίδης λέει «αν φανταστώ τα 16 χρόνια της ζωής μου στο νησί σαν ταινία, το υλικό αυτό είναι η μουσική τους υπόκρουση». Στο δίσκο, περιλαμβάνονται τρία καινούρια τραγούδια, ο «Ξένιος» και η «Παρουσία», το «Δεν πίνω μονάχος» στην πρώτη του εκδοχή - παρέα με τον Χρήστο Θηβαίο, τα «Παλιά καλοκαίρια» του Χάρη και Πάνου Κατσιμίχα (σε στίχους Λένας Παπά) ενορχηστρωμένα απ' τον Θάνο Μικρούτσικο, δύο ορχηστρικά και τρία παραδοσιακά, καθώς και ο «Ακροβάτης», το γνωστό τραγούδι από την εποχή των «Χαΐνηδων». Σ' ένα εμβόλιμο στιγμιότυπο ακούγεται ο Βασίλης Σκουλάς, ενώ τη δική του κατάθεση κάνει και ο Ψαραντώνης, τραγουδώντας «Ερωτόκριτο». Η ενορχήστρωση των τραγουδιών έγινε από έναν σπουδαίο μουσικό, τον Θύμιο Παπαδόπουλο.
Μια αξιόλογη πορεία είκοσι πέντε χρόνων, με πολλές συναυλίες σε Ελλάδα και εξωτερικό και συμπράξεις με σημαντικούς τραγουδιστές έχει στο ενεργητικό της, η Ορχήστρα Νυκτών Εγχόρδων Δήμου Πατρέων, τη διεύθυνση της οποίας έχει ο Θανάσης Τσιπινάκης. Πρόσφατα κυκλοφόρησε ένα διπλό άλμπουμ με τραγούδια που ηχογραφήθηκαν σε συναυλίες της, την περίοδο 1994-2009, με τη συμμετοχή γνωστών και καταξιωμένων ερμηνευτών. Τίτλος του, «Τραγούδια κάτω απ' το φεγγάρι». Περιλαμβάνει τριάντα αγαπημένα τραγούδια των Τσιτσάνη, Καλδάρα, Χατζιδάκι, Λοΐζου, Σπανού, Ξαρχάκου, Μαυρουδή, Κραουνάκη, Ανδρέου και άλλων, ερμηνευμένα από τον Μανώλη Μητσιά, την Τάνια Τσανακλίδου, τον Χρήστο Θηβαίο, την Μελίνα Κανά, την Ελένη Τσαλιγοπούλου, τον Δημήτρη Μπάση, τον Κώστα Θωμαΐδη, την Ελένη Πέτα και το φωνητικό σύνολο «Ηχώ».
Ρ। Σ।, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ,
