Η οικονομική κρίση «χτύπησε» και τα «Δημήτρια», τις εκδηλώσεις του Δήμου Θεσσαλονίκης που φέτος είναι λιγότερες σε αριθμό, πάντως ο προϋπολογισμός τους αγγίζει όπως και πέρυσι το 1,5 εκατομμύριο ευρώ.
Λιγότερες οι εκδηλώσεις φέτος του Δήμου Θεσσαλονίκης, στο 1,5 εκατ. ευρώ ο προϋπολογισμόςΗ πανηγυρική συναυλία για την έναρξη των 44ων «Δημητρίων» θα δοθεί στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, την Πέμπτη, και είναι αφιερωμένη στα 200 χρόνια από τη γέννηση του Γερμανού συνθέτη Μέντελσον. Θα εμφανιστεί η Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Θεσσαλονίκης με μαέστρο τον Χ. Ηλιάδη και σολίστες τον Δ. Σγούρο και τον Γ. Ηλιάδη.
Ωστόσο οι εκδηλώσεις που γίνονται στο πλαίσιο των «Δημητρίων» ξεκινούν νωρίτερα και απόψε στο Θέατρο Γης δίνει συναυλία ο διεθνούς φήμης τενόρος Χοσέ Καρέρας.
Η αφίσα των φετινών Δημητρίων είναι έργο του Χρ. Καρά, ο οποίος το προσέφερε στον Δήμο Θεσσαλονίκης, ενώ στο συνοπτικό πρόγραμμα κυκλοφορεί σε 9 γλώσσες - φέτος για πρώτη φορά και στα Αλβανικά.
Στο πρόγραμμα των «Δημητρίων» εντάσσεται για άλλη μια χρονιά το εθνο-τζαζ (6, 23, 29-31 Οκτωβρίου), που φέτος κλείνει 21 χρόνια και φιλοξενεί τον σαξοφωνίστα από το Μέμφις, Τσαρλς Λόιντ, τον Τσίκο Φρίμαν κ.ά., ενώ όλες οι συναυλίες είναι sold out πριν ακόμη κυκλοφορήσει ευρέως το πρόγραμμα.
Συγχρονισμένα με την 74η ΔΕΘ, που φέτος έχει τιμώμενη χώρα την Ινδία, τα «Δημήτρια» παρουσιάζουν την Ούμα Σάρμα σε μία μοναδική παράσταση κλασικού ινδικού χορού, ένα είδος χοροθέατρου χωρίς διάλογο (12/9).
Από τις συναυλίες ξεχωρίζουν επίσης αυτή της μούσας του Αλμοδόβαρ Λουζ Καζάλ στο Θέατρο Δάσους (14/9), της βραβευμένης με Grammy Χούλια Μιγκένες στο Βασιλικό Θέατρο (20/9), της Ισπανίδας Μαρία ντε Μπονέτ με τραγούδια της Μεσογείου στην Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ (14/10), της Ελ. Μαρέλη στην Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ (25/10) κ.ά.
Παράσταση χορού με τη δημοφιλή «Κάρμεν» θα δώσει η Αϊντα Γκομέζ στο Θέατρο Δάσους (11/9), σύγχρονου χορού η αμερικανική ομάδα Elisa Monte Dance στο Μέγαρο Μουσικής (29-30/9), ενώ Νορβηγοί χορευτές θα παρουσιάσουν μια νέα εκδοχή της «Μήδειας» σε χορογραφία της Ο. Παπαλεξίου στο θέατρο της ΕΜΣ (7-8/10).
Στην κατηγορία του θεάτρου θα δοθούν οι παραστάσεις «Οκτώ γυναίκες», σε σκηνοθεσία Ν. Καραθάνου και πρωταγωνιστές μόνο άντρες στο Ράδιο Σίτυ (23-27/9), «Εδουάρδος Γ» από το Εθνικό Θέατρο του Βουκουρεστίου στο Βασιλικό Θέατρο (9-10/10), «Δεσποινίς Μαργαρίτα» σε σκηνοθεσία Αν. Μπρούσκου με την Ολ. Λαζαρίδου στο Δημοτικό Θέατρο Καλαμαριάς (15/10) κ.ά.
Monday, September 7, 2009
Πρεμιέρα με Χοσέ Καρέρας, πανηγυρική με έργα Μέντελσον
Μια ζωή γεμάτη λέξεις
[...] Λίγο πριν από αυτήν τη μεγάλη γιορτή του τραγουδιού και του Λευτέρη, συναντηθήκαμε σπίτι του, δίπλα στην Ακρόπολη, και καθίσαμε να κουβεντιάσουμε στο μπαλκόνι του. Με έβαλε να κάτσω στην πολυθρόνα που αντίκριζε το θαύμα του Παρθενώνα την ώρα του δειλινού και σκεφτόμουνα πόσα υπέροχα δειλινά είχε ο ίδιος αποτυπώσει στους στίχους του. «Τι υπέροχη θέση!», του είπα για να μου απαντήσει: «Πολιτισμός θα πει πως όταν έρχεται κάποιος επισκέπτης στο σπίτι σου κι έχει ήλιο, τον βάζεις κάτω από την κληματαριά να μην τον χτυπάει το φως στα μάτια. Τον βάζεις στη σκιά. Αυτό είναι πολιτισμός. Δεν είναι η λογοτεχνία και οι Καλές Τέχνες, εκτός κι αν αυτά όλα σου μαθαίνουν να βάζεις τον επισκέπτη σου να κάθεται στην καλή καρέκλα».
Αν είναι έτσι, τότε σίγουρα οι στίχοι του Λευτέρη Παπαδόπουλου, μέσα στον χρόνο, έμαθαν σε πολλούς να βάζουν τους φίλους στην καλή καρέκλα, να ερωτεύονται χωρίς αναστολές, να θυμούνται, να θυμώνουν, να κρατούν τρυφερά στα χέρια αξίες και όνειρα.
Μια αφιερωματική συναυλία τι μπορεί να σημαίνει για έναν δημιουργό, όπως εσύ, που έχεις χορτάσει την αγάπη, την ανταπόκριση, τη δόξα, την αναγνώριση;
Αυτή είναι μια συναυλία που διαφέρει γιατί την οργανώνει η ΕΣΗΕΑ (σ.σ. Ενωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών) με το Υπουργείο Πολιτισμού και τον Δήμο της Αθήνας για τα πενήντα μου χρόνια στη δημοσιογραφία και τα πενήντα χρόνια στο τραγούδι, στα οποία συνεχίζω. Την πρωτοβουλία είχε ο Γιώργος Λιάνης, παλιός συνάδελφος, βουλευτής, υπουργός και έγινε αμέσως αποδεκτή από τους πάντες. Είναι μια συναυλία που μου δίνει μεγάλη συγκίνηση, διότι πιστεύω ότι αν κάποιος έχει τόση δα αξία ?μια μπουκιά αξία? καλό είναι να τη γεύεται ενόσω ζει. Τι να τα κάνεις τα αγάλματα εκ των υστέρων; Ενα κομμάτι, μάλιστα, από τα έσοδα θα διατεθεί για την αναδάσωση της Πάρνηθας γιατί με ματώνει το οικολογικό πρόβλημα.
Και, βέβαια, πού αλλού να χωρέσει μια τέτοια συναυλία παρά στο Ολυμπιακό Στάδιο...
Θέλω να σου πω κάτι που δεν το έχω πει ποτέ άλλοτε. Δεν έχουμε χώρους για μαζικές συναυλίες. Σκέψου ότι το κόστος αυτής της συναυλίας είναι ένα εκατομμύριο διακόσιες χιλιάδες ευρώ! Φαντάσου! Από πού θα μαζευτούν αυτά τα λεφτά όταν, μάλιστα, θέλεις να κάνεις μια συναυλία προσιτή στον κόσμο; Και να σκεφτείς ότι όλοι οι τραγουδιστές έρχονται δωρεάν για να ερμηνεύσουν τραγούδια που και οι ίδιοι αγαπούν. Μάλιστα, θέλησαν τόσοι πολλοί να συμμετάσχουν που αναγκάστηκα κάποιους να τους αποκλείσω για τεχνικούς λόγους. Για να μην υπερβούμε και τον χρόνο υπερβολικά. Κάποιοι έμειναν με το παράπονο, όμως...
Τι θα ακούσουμε;
Θα τραγουδηθούν τα πιο γνωστά και τα πιο αγαπημένα -δικά μου και των τραγουδιστών- τραγούδια. Και τι τραγουδιστές: Χάρις Αλεξίου, Ελευθερία Αρβανιτάκη, Μελίνα Ασλανίδου, Γλυκερία, Γιάννης Κούτρας, Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, Δημήτρης Μητροπάνος, Μανώλης Μητσιάς, Γιώργος Νταλάρας, Γιάννης Πάριος, Αλκηστις Πρωτοψάλτη, Αντώνης Ρέμος, Διονύσης Σαββόπουλος, Πασχάλης Τερζής, Τάνια Τσανακλίδου, Μιχάλης Χατζηγιάννης. Τελικά διαλέξαμε 55 τραγούδια και ο καθένας θα πει τέσσερα! Η ορχήστρα, που θα διευθύνει ο Γιώργος Ανδρέου, αποτελείται από τους καλύτερους μουσικούς. Πέρα, δε, από τους τραγουδιστές, στη σκηνή θα ανέβουν και θα παίξουν ο Μίμης Πλέσσας, ο Στέφανος Κορκολής, ο Γιάννης Σπανός, ο μεγαλύτερος λαϊκός συνθέτης Χρήστος Νικολόπουλος και άλλοι. Θα υπάρξει και μια χορωδία από παιδιά των περιοχών που κάηκαν αυτές τις ημέρες. Πρόκειται για συναυλία και παράσταση ταυτόχρονα, ένα υπερθέαμα με οπτικό υλικό σε video wall, του οποίου τη σκηνοθεσία έχει αναλάβει η Ράια Μουζενίδου και την τηλεσκηνοθεσία ο Βασίλης Θωμόπουλος. Την επιμέλεια της καλλιτεχνικής όψης έχει αναλάβει ο Αλέκος Φασιανός, ο οποίος μάλιστα κάποια στιγμή θα βγάλει στο στάδιο 100 ποδηλάτες (όπως αυτοί στους πίνακες του) με φουλάρια.
Τόσα χρόνια, έχεις καλύψει χιλιόμετρα τραγουδιών -γύρω στα 1.200 τραγούδια! Σε αυτήν τη διαδρομή έχεις πει ή σκεφτεί ποτέ ότι οι στίχοι σου... κακοπέσανε ή ότι ήταν οι στίχοι σου που έσωσαν ένα τραγούδι ή κάτι παρόμοιο;
Πολλές φορές. Και μπορώ να σου πω ότι έχω περάσει και πολύ δυσάρεστα βλέποντας ότι κάποιοι στίχοι χαραμίστηκαν από μια κακή μουσική ή από κάποια μέτρια ερμηνεία. Γιατί το τραγούδι δεν γράφεται από δύο? γράφεται από τρεις: Τον μουσικό, τον στιχουργό και τον ερμηνευτή! Μην ξεχνάμε ότι υπάρχουν τραγούδια τρίτης κατηγορίας τα οποία ανέδειξε ο μέγας Καζαντζίδης. Και για να είμαι απολύτως ακριβής, υπάρχει και τέταρτος στη δημιουργία ενός τραγουδιού: Η συγκυρία! Αν έγραφα το τραγούδι «Απονη Ζωή», που το ’63 έκανε πάταγο, σήμερα δεν θα το τραγούδαγε κανείς.
Υπάρχουν τραγούδια που για σένα αξίζανε καλύτερη μοίρα και αδικήθηκαν;
Σίγουρα, και, μάλιστα, για πολλά από αυτά φταίω κι εγώ. Κοίτα, εγώ γράφω στίχους για τραγούδι, δεν γράφω ποίηση. Πρόκειται για μια άλλη τέχνη. Στην ποίηση μπορείς να γράψεις ό,τι θέλεις. Στον στίχο πρέπει να είσαι κατανοητός, άμεσος, τετράγωνος και ευθύβολος. Το τραγούδι έχει χρόνο, διάρκεια και συνδέεται με τη μουσική. Για κάποια, λοιπόν, τραγούδια που δεν είχαν την ανταπόκριση που περίμενα φταίω κι εγώ. Αλλά τι να κάνω; Οταν είσαι 27 χρονών παιδί και όλα τα ραδιόφωνα μεταδίδουν τα τραγούδια σου και δεν έχεις το έρμα που απαιτείται -γιατί με τον καιρό κερδίζουμε εμπειρίες- εύκολα την... ψωνίζεις! Και τότε γίνεσαι... φιλολό! Κι όταν, όπως εγώ, έχεις σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο κι έχεις διαβάσει καντάρια βιβλία, θέλεις κάποια στιγμή να γράψεις και τραγούδια «άλλου επιπέδου». Ομως, αυτά δεν είναι τα καλά τραγούδια. Τα καλά τραγούδια είναι αυτά της ψυχής με την ψυχή. Κάποιες φορές, λοιπόν, έβαλα περισσότερη φιλολογία απ’ ό,τι χρειάζεται ένα τραγούδι. Και, βέβαια, υπάρχουν και οι περιπτώσεις να φταίει η μουσική ή να φταίει ο τραγουδιστής... Ή, πάλι, να φταίει η συγκυρία.
Πώς αντιδράς σε όσους, στην προσπάθεια τους να σε «ανεβάσουν», να σε «ανυψώσουν», σε αποκαλούν ποιητή και όχι στιχουργό;
Διαφωνώ τελείως. Υπάρχουν χιλιάδες ποιητές. Οποιος θέλει γράφει και τυπώνει ένα βιβλίο και αυτοαποκαλείται ποιητής. Υπάρχουν στιχουργοί που είναι εξαιρετικοί ποιητές, αλλά βλέπεις μόνον στην Ελλάδα, που διακρίνεται από σνομπισμό και γελοιότητα, βάζουν τους ανθρώπους σε κουτάκια. Η ποίηση και η στιχουργική είναι δύο διαφορετικές δουλειές. Αυτό δεν σημαίνει ότι η μία είναι καλύτερη από την άλλη. Με αποκαλούν ποιητή επειδή νομίζουν ότι με... προβιβάζουν! Διαμαρτύρομαι γι’ αυτό. Αλλωστε το σημαντικότερο επίτευγμα της ελληνικής λογοτεχνίας είναι το δημοτικό τραγούδι. Ολα στηρίζονται σε αυτό. Είναι το πιο ισχυρό όπλο μας. Ο Εζρα Πάουντ έλεγε: «Μακάρι να είχα τη δύναμη να γράφω τόσο δυνατά όσο δυνατό είναι ένα τραγούδι».
50 χρόνια τραγούδι και πενήντα χρόνια δημοσιογραφία. Θα μπορούσες να διαλέξεις ανάμεσα στα δύο αν έπρεπε;
Εγώ είμαι δημοσιογράφος. Ορθά κοφτά! Το τραγούδι είναι μεράκι. Διαλέγω τη δημοσιογραφία.
Γιατί;
Με τη δημοσιογραφία βγάζεις από τη φυλακή έναν άνθρωπο που είναι άδικα καταδικασμένος. Σώζεις μια γυναίκα που ξενοπλένει και την κυνηγάνε για χρέη. Βρίσκεις δουλειά σε έναν άνεργο. Υπερασπίζεσαι κάποιον ή κάποιους που έχουν την ανάγκη σου. Το τραγούδι λειτουργεί με ιαματικό τρόπο αλλά όχι άμεσα. Σε βοηθάει συν τω χρόνω να καταλάβεις το πρόβλημα. Είναι βραδύκαυστο, βέβαια, και μένει σε όλη σου τη ζωή. Το δημοσίευμα της εφημερίδας μπορεί να χάνεται την επομένη, αλλά παράγει το αποτέλεσμα τώρα.
Διάλεξε ένα τραγούδι που σε εκφράζει ως στάση ζωής;
Για μένα, το κυριότερο πράγμα στον κόσμο είναι ο έρωτας. Με τον έρωτα απελευθερώνεσαι. Τα δίνεις όλα. Γίνεσαι καλύτερος. Διαλέγω ένα τραγούδι που έγραψα για τη γυναίκα μου τη Ράια (Μουζενίδου), σε μουσική Χρήστου Νικολόπουλου, που τραγουδάει η Χαρούλα Αλεξίου: «Ολες του κόσμου οι Κυριακές λάμπουν στο πρόσωπό σου».
ΤΕΑ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ
PHOTO ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΛΕΚΑΚΗ, ΕΘΝΟΣ, 07/09/2009
Αφιέρωμα στον «μεγάλο» της τζαζ, Μάιλς Ντέιβις, σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Πενήντα χρόνια μετά την κυκλοφορία του περίφημου άλμπουμ του Μάιλς Ντέιβις «Kind Of Blue», διοργανώνεται σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη ένα αφιέρωμα στον σπουδαίο καλλιτέχνη της τζαζ. Το αφιέρωμα παρουσιάζεται στις 23 Οκτωβρίου στο Βελλίδειο και στις 24 Οκτωβρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Ο Μάιλς Ντέιβις έγραψε τα μπλουζ του άλμπουμ 'Κind Οf Βlue', «προσπαθώντας να ζήσω αυτό που είχα νιώσει όταν ήμουνα έξι χρονών, τότε που περπατούσα με τον ξάδελφό μου σε ένα σκοτεινό δρόμο του Αρκάνσας... Έλα όμως που γράφεις κάτι και οι άλλοι το παίρνουν σαν ερέθισμα για να παίξουν αυτά που θέλουν εκείνοι, κι έτσι τελικά αποπροσανατολίζεσαι από τον τελικό σου στόχο. Αλλα είχα στο μυαλό μου και άλλα βγήκανε στην πορεία».
Όπως και να έχει το «Kind of Blue» αναφέρεται σαν το πρώτο σε πωλήσεις άλμπουμ του Μ.Ντέιβις και σαν ο δίσκος τζαζ με τις μεγαλύτερες πωλήσεις όλων των εποχών.
Χαρακτηρίζεται επίσης σαν το καλύτερο άλμπουμ μουσικής τζαζ όλων των εποχών και συνεχίζει να πουλάει 5.000 αντίτυπα την εβδομάδα.
Το αφιέρωμα που διοργανώνεται σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη εστιάζει στην πορεία της τζαζ μετά από εκείνη την ιστορική ηχογράφηση, στην κληρονομιά των θρυλικών μουσικών που συμμετείχαν σε αυτήν -Μάιλς Ντέιβις στρομπέτα, Τζον Κολτρέιν στο τενόρο σαξόφωνο, Τζούλιαν «Κάνονμπολ» Αντερλεϊ στο άλτο σαξόφωνο, Μπιλ Έβανς και Ουίντον Κέλι στο πιάνο, Πολ Τσέιμπερς στο μπάσο, και Τζίμι Κομπ στα ντραμς- και σε όλα τα ξεχωριστά μουσικά στοιχεία που ανέδειξαν το άλμπουμ σε αριστούργημα της παγκόσμιας μουσικής.
Συμμετέχει η Jimmy Cobb's So What Band με τους Γουάλας Ρόνεϊ, Βίνσεντ Χέρινγκ, Τζάβον Τζάκσον, Λάρι Ουίλις και Μπάστερ Ουίλιαμς.
Το αφιέρωμα διοργανώνεται στη Θεσσαλονίκη στις 23 Οκτωβρίου, στο πλαίσιο των 44ων Δημητρείων και του 21ου Φεστιβάλ εθνο-τζαζ, στο Βελλίδειο πολιτιστικό κέντρο.
Τιμές εισιτηρίων: Β' Ζώνη 30 Ευρώ, Α' Ζώνη 40 Ευρώ. Προπώληση εισιτηρίων: Metropolis (εκδοτήριο Αριστοτέλους).
Στην Αθήνα η συναυλία θα λάβει χώρα στο Μέγαρο Μουσικής, στην αίθουσα Φίλων της Μουσικής, το Σάββατο 24 Οκτωβρίου στις 20:30. Πληροφορίες στο τηλέφωνο 210 6980.044.
Τιμές εισιτηρίων: Φοιτητικό 15 ευρώ, Γ' ζώνη 35 ευρώ, Β' ζώνη 50 ευρώ, Α' ζώνη 65 ευρώ και Διακεκριμένη ζώνη 80 ευρώ. Προπώληση εισιτηρίων: στα ταμεία του Μεγάρου, στο εκδοτήριο της Ομήρου 8, τηλεφωνικά με πιστωτική στο 210 7282.333 ή ηλεκτρονικά στο www.megaron.gr.
Η «Εθνική Ελλάδος» τραγούδησε για τον Λευτέρη Παπαδόπουλο
Μπορεί ο κόσμος να μη γέμισε ασφυκτικά το ΟΑΚΑ και η απειλή της βροχής να μην έπαψε καθ΄ όλη τη διάρκεια της χθεσινής βραδιάς, η διάθεση όμως για μια μεγάλη λαϊκή συναυλία αφιερωμένη στον στιχουργό, ποιητή, συγγραφέα και δημοσιογράφο Λευτέρη Παπαδόπουλο έδωσε έντονο «παρών». Με τίτλο «Πενήντα χρόνια Λευτέρης Παπαδόπουλος», η βραδιά-μαμούθ (τετράωρο πρόγραμμα) βρήκε επί σκηνής την «Εθνική Ελλάδος» να ερμηνεύει τραγούδια που αγαπήθηκαν και ταυτίστηκαν με τους καημούς, τις στιγμές ανάτασης, τις αγωνίες, τις ελπίδες και τους πόνους του συλλογικού υποσυνειδήτου. Οι Χάρις Αλεξίου, Ελευθερία Αρβανιτάκη, Μελίνα Ασλανίδου, Γλυκερία, Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, Δημήτρης Μητροπάνος, Μανώλης Μητσιάς, Γιώργος Νταλάρας, Γιάννης Πάριος, Αλκηστις Πρωτοψάλτη, Αντώνης Ρέμος, Διονύσης Σαββόπουλος, Πασχάλης Τερζής, Τάνια Τσανακλίδου και Μιχάλης Χατζηγιάννης ανέβηκαν στη σκηνή για να τραγουδήσουν επί τέσσερις ώρες τα περίπου 60 τραγούδια με την υπογραφή του Λευτέρη Παπαδόπουλου που άφησαν ανεξίτηλη τη σφραγίδα τους στη νεοελληνική ιστορία. Την ενορχηστρωτική ευθύνη αλλά και τη διεύθυνση της ορχήστρας είχε ο συνθέτης Γιώργος Ανδρέου και τον συντονισμό της βραδιάς η Ράια Μουζενίδου. Ηταν η ημέρα του Λευτέρη Παπαδόπουλου, αφού νωρίτερα το μεσημέρι ο δήμαρχος Αθηναίων κ. Νικήτας Κακλαμάνης τού παρέδωσε το μετάλλιο του Δήμου Αθηναίων για την πολύχρονη και πλούσια προσφορά του στα γράμματα και στον πολιτισμό. [Το Βήμα, ]
Sunday, September 6, 2009
Η φτώχεια θέλει καλοπέραση
Νέοι ελληνικοί δίσκοι
Το παλιό, κλασικό ρεπερτόριο ή το μεγαλύτερο μέρος από τους προσωπικούς καταλόγους των σημαντικών, των βετεράνων ή των δημοφιλέστερων της δισκογραφίας διατίθεται μέσω των εφημερίδων. Καλλιτέχνες ή εταιρείες ψάχνουν εναλλακτικούς τρόπους διανομής.
Οι νέοι καλλιτέχνες ζουν στη δημοκρατία ή στην αναρχία του Ιντερνετ. Αλλά εν τω μεταξύ, όσο το cd επιβιώνει ακόμα, νέες κυκλοφορίες θα υποδέχονται τη νέα σεζόν, μαζί με τα πρωτοβρόχια. Εχουμε πάντως πολλά να περιμένουμε μέχρι τα Χριστούγεννα: live, εκπλήξεις, καινούργια τραγούδια, παλιά τραγούδια, μελοποιήσεις...
**ΜΕΓΑΛΑ ΟΝΟΜΑΤΑ-ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ
Καινούργιο δίσκο ετοιμάζει η Χαρούλα Αλεξίου και, όπως φαίνεται, μέχρι τα Χριστούγεννα το αργότερο, θα βρίσκεται στα ράφια των δισκοπωλείων, με τη σφραγίδα της δικής της δισκογραφικής εταιρείας «Εστία». Θα είναι δικά της τραγούδια, θα είναι άλλων; Οι συνεργάτες της κρατούν το στόμα τους ερμητικά κλειστό.
Ο Μανώλης Μητσιάς ερμηνεύει 15 τραγούδια σε ανέκδοτους στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, τους οποίους πρόλαβε να μελοποιήσει λίγο πριν πεθάνει ο Μάριος Τόκας. Δική του επιθυμία ήταν να τα ερμηνεύσει ο Μητσιάς. Ο δίσκος θα κυκλοφορήσει τα Χριστούγεννα -πιθανότατα από τη Legend.
«Συμπέρασμα 1» λέγεται ο νέος δίσκος του Γιάννη Πάριου, με τραγούδια σε δικούς του στίχους και μουσική Γιάννη Χριστοδουλόπουλου. Αναμένεται μέσα στον Σεπτέμβριο (Minos-Emi)
**ΑΓΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΑ... FUN CLUB
Οι ορκισμένοι θαυμαστές τους αγωνιούν. Οπότε...
Μέχρι τα Χριστούγεννα θα 'χει κυκλοφορήσει («Λύρα») ο νέος δίσκος του Θανάση Παπακωνσταντίνου. Προγραμματιζόταν για τον Οκτώβριο, αλλά καθυστέρησε η ηχογράφηση. Μέχρι τότε το κοινό του ας παρηγορηθεί με τις συναυλίες του (16/9 θα είναι στους Βράχους), στις οποίες παίζει συνήθως και δύο τραγούδια από την καινούργια του δουλειά: «Σιμούν» και «Ο Σαν Μικέλε είχε ένα κόκορα».
Σ' αυτό το διάστημα περιμένουμε και το καινούργιο cd του Σωκράτη Μάλαμα. Φήμες ψιθυρίζουν για ωραία λαϊκότροπα τραγούδια, που θα ερμηνεύει ο ίδιος.
Στις 14 Σεπτεμβρίου θα έχουμε σίγουρα στα χέρια μας το καινούργιο cd του Μανώλη Φάμελλου, με τίτλο «Η στιγμή που κρατάει πάντα» (Legend) και περιεχόμενο τραγούδια συνεπή στην ηλεκτρική μπαλάντα α la Φάμελλος.
Οσο κι αν αστειεύεται ο Αργύρης Μπακιρτζής, ότι χρόνια τώρα στις συναυλίες τους βλέπουν πάντα τα ίδια -λίγα- γερασμένα πρόσωπα, οι «Χειμερινοί Κολυμβητές» έχουν πολλούς πιστούς. Κι όλοι περιμένουν μέχρι τα Χριστούγεννα τη νέα τους δουλειά (Λύρα). Το μόνο που ξέρουμε μέχρι στιγμής είναι ποιος θα τραγουδάει.
* ΚΑΛΩΣ ΤΟΥΣ
Τους είχαμε χάσει κάποια χρόνια. Τους ξαναβρίσκουμε φέτος.
Διπλό cd της Αρλέτας αναμένεται (Legend) μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου. Το πρώτο μέρος θα περιλαμβάνει τα γνωστά της κομμάτια, διασκευασμένα από το νεαρό «Δίδυμο» (Ιάσων Γρηγορίου, Γιάννης «Loud» Πετειναράς) που συνεργάστηκε πρόσφατα και με τη Μελίνα Τανάγρη. Το δεύτερο θα έχει καινούργια τραγούδια, σε δική της μουσική και τα περισσότερα με τους δικούς της στίχους. Ενα πάντως θα είναι σίγουρα με στίχους της Σωτηρίας Μπαβέλου.
Mode Plagal. Το πιο ενδιαφέρον συγκρότημα της ελληνικής μουσικής σκηνής, ένα είδος από μόνο του, επιστρέφει στη δισκογραφία (Λύρα) ύστερα από 6 χρόνια.
Φάνης Μεζίνης. Θυμάστε τη φωνή που πρωτοερμήνευσε το «Πανεπιστήμιο»; Ηταν στον δίσκο «Τα μπλουζ τα λαϊκά» που κυκλοφόρησε το 2000, με τραγούδια του Σταμάτη Κραουνάκη. Επιστρέφει φέτος.
*ΕΠΑΝΕΚΤΕΛΕΣΗ-ΕΚΠΛΗΞΗ
Το παλιό ρεπερτόριο είναι μια αστείρευτη πηγή. Ειδικά όταν η επανεκτέλεσή του συνδυάζεται απρόβλεπτα.
Ο Γιώργος Μαργαρίτης τραγουδά Βασίλη Τσιτσάνη (Legend) σε ένα διπλό cd.
Ο Κώστας Μακεδόνας πάλι προτιμά τον Νίκο Γούναρη και μερικά από τα υπέροχα τραγούδια του «Ενα βράδυ που 'βρεχε», «Για την απονιά σου», «Πού να 'σαι τώρα αγαπημένη»...
**ΤΑ LIVE
Μεγάλες ή μικρές συναυλίες, το απάνθισμα του ρεπερτορίου κάθε καλλιτέχνη κι ο παλμός του κόσμου.
«Μανώλης Μητσιάς - 40 χρόνια. Από την Ελευσίνα στο Ηρώδειο» και μερικά από τα αριστουργηματικά τραγούδια, που ερμήνευσε τον Ιούνιο στο Ηρώδειο, σε μια διπλή κασετίνα (Legend)
Δημήτρης Μητροπάνος. Η συναυλία, που θα γίνει στις 10 Σεπτεμβρίου στο Ηρώδειο, θα ηχογραφηθεί και θα κυκλοφορήσει πιθανότατα τα Χριστούγεννα (ΕΜΙ)
Ο Ψαραντώνης είναι ένα σταθερό σημείο αναφοράς του κρητικού μουσικού πολιτισμού, που λατρεύεται ως το δικό μας έθνικ. Ενα live του αναμένουμε από τη Λύρα.
«Sing City» και η ζωντανή ηχογράφηση της περσινής συνάντησης σε «Κύτταρο» και «Ροντέο» των Σωτηρίας Λεονάρδου-Στέλιου Μποτωνάκη - Βασίλη Γισδάκη.
Locomondo. Το συγκρότημα που έφερε τη ρέγκε και το σκα στα καθ' ημάς, σε μία χαρούμενη, ζωντανή ηχογράφηση (Legend).
**ΟΙ ΜΕΛΟΠΟΙΗΣΕΙΣ
Από τον Ντίλαν Τόμας μέχρι την Κική Δημουλά και τον Διονύση Καψάλη.
Το συγκρότημα «Ανεμος» είχε συνεργαστεί και στο παρελθόν με τη Λίνα Νικολακοπούλου για κάποια live. Αυτή τη φορά υλοποιούν δισκογραφικά μία ενδιαφέρουσα ιδέα. Σε επιμέλεια της ίδιας μελοποιούν με τον τρόπο τους τα αγαπημένα τους ποιήματα. Γι' αυτό και ο «Χρυσός Λόγος» συγκεντρώνει σ' ένα lounge μουσικό περιβάλλον από Τζελαλαντίν Ρουμί μέχρι Εμπειρίκο, από Ντίλαν Τόμας μέχρι Δημουλά κι από Γιώργο Σκούρτη μέχρι Λίνα Νικολακοπούλου (ΕΜΙ).
Τα τραγούδια που συνέθεσε ο Νίκος Ξυδάκης για την, εμπνευσμένη από τον Καβάφη, παράσταση στο Φεστιβάλ Αθηνών «Rue Lepsius», μελοποιώντας ποιήματα του Διονύση Καψάλη από τη συλλογή «Ο Τάφος του Καβάφη», θα κυκλοφορήσουν από τη «Λύρα». Που σημαίνει, εκτός των άλλων, ότι ο Ξυδάκης επέστρεψε στα παλιά του δισκογραφικά λημέρια.
Ποίηση από τον Ευριπίδη μέχρι τον Ελευθερίου και τον Καρατζά με ενδιάμεσα κάποια ποιητικά σπαράγματα των Καρούζου, Εμπειρίκου και Σεφέρη, μελοποίησε ο Γιώργος Ανδρέου, αντιμετωπίζοντας όμως τον ποιητικό λόγο ως ρετσιτατίβο, ερμηνευμένο από την Αθηνά Ανδρεάδη.
Ποιήματα που μελοποίησε κατά καιρούς (πιο πρόσφατα ένα απόσπασμα από το «Κύριε» της Κικής Δημουλά) συγκεντρώνει ο Σταμάτης Κραουνάκης για έναν δίσκο, που θα περιλαμβάνει όμως και μερικά καινούργια του τραγούδια. Αρκεί να βρει καιρό να τα ηχογραφήσει, ώστε μέχρι τα Χριστούγεννα να κυκλοφορήσουν (αναλαμβάνοντας προσωπικά έκδοση και διάθεση, όπως συνηθίζει τα τελευταία χρόνια).
**ΑΠΟ ΤΗ ΣΚΗΝΗ ΣΤΟ CD PLAYER
Πολύχρωμη, ευφάνταστη, χαρούμενη και εκ των βασικών πρωταγωνιστών στους κατά Σωτήρη Χατζάκη επιδαυρικούς «Ορνιθες», η μουσική του Μίνωα Μάτσα αναμένεται σύντομα (Minos-ΕΜΙ).
«Ο Μπερντές του Καραγκιόζη, η λάμπα της συνείδησης και το σεντόνι της μνήμης» ήταν το, γραμμένο για να παρουσιαστεί στην Πάτρα-Πολιτιστική Πρωτεύουσα, έργο-αφιέρωμα στο αρχέτυπο του Καραγκιόζη. Ο Γιώργος Ανδρέου μελοποιούσε στίχους που έγραψαν ειδικά οι Μ. Ελευθερίου, Οδ. Ιωάννου, Θ. Γκόνης, Ν. Ζούδιαρης, Φ. Δεληβοριάς, Χρ. Θηβαίος. Αναμένουμε την ηχογράφησή του (Sony) το αργότερο μέχρι τις αρχές του 2010.
**ΤΟΠΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ.
Το νέο label της Sony «Ακτή live'n' studio», με συνοδοιπόρο την εταιρεία «Show What» και την καλλιτεχνική ευθύνη του Γιώργου Ανδρέου αγκαλιάζει τη δισκογραφία και τα live νέων δημιουργών. Μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου θα κυκλοφορήσουν 5 cd με 7 τραγούδια το καθένα των Ορέστη Ντάντου, Ευτυχίας Μητρίτσα, Σταύρου Σιόλα, Ελεάννας Ζεγκίνογλου και Γεωργίας Νταγάκη. Και σε προσιτή τιμή: 7,70 ευρώ.
Λέγονται «Χρώμα», είναι ένα δυναμικό ελληνόφωνο ροκ συγκρότημα με δυναμικό πολιτικό στίχο από τη Θεσσαλονίκη και σκοπεύουν να μας συστηθούν και δισκογραφικά, με συμμέτοχο τον Διονύση Σαββόπουλο (Legend).
Η κατεξοχήν νεανική κι ανεξάρτητη δισκογραφική «Archangel» υπόσχεται μέσα στο 2010 καινούργια Μόνικα και καινούργιες «Ρόδες». Αλλά εν τω μεταξύ προγραμματίζει άμεσα την κυκλοφορία καινούργιων cd από τους Lumiere Brother, Mary's Flower Superhead, Black Ocean, My Wet Calvin και Soumka.
**ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΚΙ ΑΛΛΑ
Οπως;
Δίσκο με τη Γιώτα Νέγκα που μετεγγράφη στη Legend.
Κι από τη Universal, άλμπουμ των Γιώργου Καραδήμου, Δημήτρη Κοργιαλά, Δέσποινας Ολυμπίου, Νότη Σφακιανάκη, Κώστα Μαρτάκη, Professional Sinnerz και Going Through. *
Το ροκ επιστρέφει στην πολιτική
- Δεν περιμένουμε ότι θα έρθει η μέρα της επανάστασης όπου ο λαός θα βρεθεί στην εξουσία. Το θεωρούμε ουτοπία. Ομως μπορούμε μέσα από τη μουσική να ασκήσουμε πίεση στους πολιτικούς. Αυτοί που βρίσκονται στην εξουσία πρέπει να νιώθουν ότι παρακολουθούμε και ελέγχουμε κάθε βήμα τους».
STREET SWEEPER SOCIAL
Ο Τζον ΜακΛιούρ, ηγέτης των Βρετανών Reverend and the Makers και δημιουργός των Mongrel, ξέρει πολύ καλά για το τι μιλάει. Από το '84 στη μουσική σκηνή της Βρετανίας, φτιάχνει συνεχώς συγκροτήματα που επιτίθενται με τους στίχους τους στην πολιτική σκηνή της χώρας του.
Αντάρτικο με νότες
Πρόσφατα κυκλοφόρησε τον νέο τους δίσκο «Α French Kiss in The Chaos» γεμάτο πολιτικά φορτισμένα τραγούδια για τον συνεχιζόμενο πόλεμο στο Ιράκ, αλλά και την πρόσφατη παγκόσμια οικονομική κρίση. «Στην πλειοψηφία τους όλοι οι μουσικοί είναι έξυπνοι και ευαίσθητοι», λέει στις συνεντεύξεις του ο ΜακΛιούρ. «Γνωρίζουν πολύ καλά τα γεγονότα, καταλαβαίνουν τι συμβαίνει γύρω τους, νιώθουν τα αδιέξοδα που αντιμετωπίζει ο κόσμος, απλώς δεν μιλάνε γι' αυτά. Γιατί ξέρουν ότι βγάζεις περισσότερα λεφτά και πουλάς περισσότερους δίσκους αν κρατάς το στόμα σου κλειστό».
Γι' αυτό και ο ίδιος οργανώνει το δικό του αντάρτικο. Για παράδειγμα ο δίσκος «Better Than Heavy» των Mongrel, ενός σχήματος όπου παίζει ο ίδιος μαζί με μουσικούς από τους Babyshables και τους Arctic Monkeys μαζί με άγνωστους αντεργκράουντ ράπερ, είναι μια λυσσαλέα επίθεση στους πολιτικούς της Βρετανίας. Μάλιστα ο ΜακΛιούρ αμέσως μετά την κυκλοφορία του, το πρόσφερε δωρεάν μέσα από την εφημερίδα «Ιντιπέντεντ», «ώστε να φτάσει σε όσο το δυνατόν περισσότερο κόσμο στη Μ. Βρετανία».
*Η νέα γενιά μοιάζει να ακολουθεί τα βήματά του. Και ας φοβάται ο ΜακΛιούρ, ότι «αν βάλεις την πολιτική στη βρετανική ροκ σκηνή εξασφαλίζεις μια μοναχική πορεία. Ετσι, οι Cribs με τη νέα τους δουλειά «Ignore The Ignorant» στηλιτεύουν την άνοδο των ακροδεξιών στη Βρετανία: «Οταν το φασιστικό Βρετανικό Εθνικό Μέτωπο παίρνει μια έδρα στο Γιόρκσαϊρ, στην ίδια σου την πόλη», λένε, «τότε σκέφτεσαι πώς φτάσαμε ώς εδώ και αρχίζεις την αντεπίθεση».
*Οπως και οι Enter Shikari που κυκλοφόρησαν τον δίσκο τους «Common Dreads», με τραγούδια που αναφέρονται «στην απληστία του σύγχρονου καπιταλισμού, στους πολέμους και την αποικιοκρατία της νέας εποχής και, φυσικά, στην καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος σ' ολόκληρο τον πλανήτη».
Και έχουν και άποψη. «Αν η οικονομία της Δύσης καταρρέει, όπως μας λένε», σημειώνουν, «ας σταματήσουν να ξοδεύουν τα χρήματα σε πολέμους. Είμαστε η νεότερη γενιά, είμαστε οργισμένοι και επιθυμούμε να ενώσουμε όλους τους ανθρώπους σε μια κραυγή διαμαρτυρίας ενάντια σε ένα πολιτικό κατεστημένο που συνεχίζει να μας αγνοεί».
Επίθεση σε εργοστάσιο όπλων
*Οι King Blues μοιάζουν πιο επιθετικοί με τον ρέγκε πανκ ήχο τους. Στο εξώφυλλο του περσινού δίσκου τους «Save the World, Get The Girl» φωτογραφίζονται με μαντίλια στο πρόσωπο σαν αγριεμένοι διαδηλωτές. Ενώ στις συνεντεύξεις τους διηγούνται ιστορίες από τις πορείες που έλαβαν μέρος.
«Πέρυσι σε μια αντιπολεμική πορεία επιτεθήκαμε σε ένα εργοστάσιο όπλων στο Μπράιτον», λένε. «Σπάσαμε τα τζαμιά και γράψαμε συνθήματα στους τοίχους. Δεν αρκούν τα τραγούδια, αν θέλεις να αλλάξεις την κατάσταση, πρέπει να βγεις στον δρόμο. Οταν σκοτώνονται άνθρωποι δεν μπορεί να αναρωτιέσαι αν είναι σωστό να προκαλείς φθορές σε κτίρια».
«Θα διαλύσουμε τον μύθο ότι αυτή η γενιά είναι κυνική και βουτηγμένη στην απάθεια», λένε οι King Blues και μαζί τους συμφωνούν κι άλλοι.
*Ανάμεσά του είναι και οι Dirty North από το Μάντσεστερ, μια νέα μπάντα με ρέγκε ρυθμούς και ραπ φωνητικά και τραγούδια σαν το «Money and Guns» για το εμπόριο όπλων. «Δεν διαμορφώνεις πολιτική συνείδηση μέσα από τις ειδήσεις της τηλεόρασης», λένε οι ίδιοι. «Αλλά ένα τραγούδι που μιλάει απλά για όσα συμβαίνουν μπορεί να σε κάνει να ενδιαφερθείς.»
«Σύμφωνα με το παλιό κλισέ, η τέχνη αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα γύρω σου», καταλήγει ο ΜακΛιουρ. «Επομένως όταν ξέρεις τι συμβαίνει, βγαίνεις στη σκηνή και το λες με τον δικό σου τρόπο. Αυτή είναι η ουσία του ροκ εν ρολ.»
*Οσο ο Μπους τζούνιορ ήταν πρόεδρος, δεκάδες γκρουπ έγραφαν τραγούδια που εναντιώνονταν στην πολιτική του. Κατά μιαν έννοια, όπως το έθεσε και ο Τρεντ Ρέζνορ των Nine Inch Nails, ο Μπους κατάφερε να κάνει «μια ολόκληρη γενιά που μεγάλωσε μέσα στον ατομικισμό, να ενδιαφέρει για τη δημόσια ζωή». Η έλευση του Ομπάμα στόμωσε -μέχρι στιγμής, τουλάχιστον- το μαχαίρι της κριτικής της μουσικής σκηνής.
*Ετσι οι Roots, για παράδειγμα η χιπ χοπ κολεκτίβα από τη Φιλαδέλφεια, μπορεί στον περσινό δίσκο της «Rising Down» να επιτίθεντο στα δεινά που συσσώρευε η κυβέρνηση του Μπους και να στήριζαν τη λύση Ομπάμα. Φέτος, όμως, η νέα τους δουλειά «How Ι Got Over» απομακρύνεται από το ζήτημα της πολιτικής.
*Οι Roots δεν είναι οι μόνοι. Λίγο οι ύμνοι για την εκλογή του Ομπάμα, λίγο τα απόνερα της οκταετίας του Μπους και η μουσική σκηνή της Αμερικής μοιάζει να στρέφεται αλλού. Ή να συνεχίζει την επίθεση στον απερχόμενο πια πρόεδρο όπως οι βετεράνοι Green Day που στο δίσκο τους «21st Century Breakdown», που κυκλοφόρησε την άνοιξη, συνεχίζουν να απαριθμούν τις πληγές των ΗΠΑ σε όλα τα επίπεδα.
*Ακόμα και οι σκληροπυρηνικοί πανκ Rancid στο πρόσφατο «Let the Dominoes Fall» έλυσαν την εξάχρονη δισκογραφική σιωπή τους για να μιλήσουν για τον πόλεμο στο Ιράκ και την καταστροφή της Νέας Ορλεάνης.
Από τον Μπους στον Ομπάμα
Από την πλειοψηφία που ακόμα αναμασάει την φιλοσοφία του «Rock Against Bush», της συμμαχίας των μουσικών ενάντια στην κυβέρνηση Μπους, ξεφεύγουν ελάχιστοι. Οπως η κινητήρια δύναμη πίσω από τους παλιούς Rage Against The Machine, μία από τις πιο σταθερά προσανατολισμένες, στην πολιτική, μπάντες.
*Ο τραγουδιστής τους, ο Ζακ Ντε λα Ρότσα, σχημάτισε μαζί με τον ντράμερ των Mars Volta, το ντουέτο των One Day As a Lion, ένα όνομα που απευθύνεται σε μια γενιά «που δεν σκοπεύει να περιμένει τις εκλογές για να διεκδικήσει τα δικαιώματά της», κατά τον ίδιο. Και πέρυσι κυκλοφόρησαν τον ομώνυμο μίνι δίσκο με τραγούδια για «όσους παλεύουν για το δικαίωμα στην τροφή, τη στέγη και την κοινωνική δικαιοσύνη χωρίς να νοιάζονται αν οι ενέργειές τους αντιτίθενται στην ηθική των μικροαστών».
*Στην ίδια γραμμή κινείται και ο Τομ Μορέλο, ο κιθαρίστας των Rage που μαζί με τον Μπουτς Ρίλεϊ, ράπερ των The Coop, έφτιαξαν τους Street Sweeper Socal Club. Μια μπάντα με δυνατό φανκ ροκ και πολιτικούς στίχους, που μόλις κυκλοφόρησε το ομώνυμο ντεμπούτο της με τραγούδια κατάλληλα για «να τα τραγουδάνε οι σύγχρονοι προλετάριοι καθώς θα καταστρέφουν τη Γουόλ Στριτ».
Ο Μορέλο δεν μασάει τα λόγια του. «Η ιδέα πίσω από την μπάντα είναι μία: Οτι η μουσική μας είναι ένα όπλο. Και ότι σκοπεύουμε να γίνουμε τόσο δυνατοί, που θα κατακτήσουμε με τον ήχο μας τους δρόμους». *
Φωνή λαού
- «Δυο πόρτες έχει η ζωή· άνοιξα μια και μπήκα· σεργιάνισα ένα πρωινό κι ώσπου να 'ρθεί το δειλινό, από την άλλη βγήκα...» Αυτούς τους «κοινότοπους» στίχους της Παπαγιαννοπούλου ακούγαμε από τον Καζαντζίδη, τέλη δεκαετίας '50, στην Κοκκινιά.
Τραγούδια «βαριά». Απ' τα οποία κάποια θα ακουστούν στις συναυλίες που είναι αφιερωμένες στη φωνή του, σε Αθήνα (18/9) και Θεσσαλονίκη (23/9).
Στις οικοδομές η λάσπη ανέβαινε ορόφους με τους ντενεκέδες. Τα παλικάρια με τα μουντζουρωμένα χέρια που ρίχνανε τα ζάρια στο τάβλι του καφενείου ήτανε παιδιά της γειτονιάς. Και η φυματίωση βασάνιζε ταλαιπωρημένους από την Κατοχή νοικοκυραίους. Σχεδόν κάθε σπίτι είχε μία ιστορία τραγική.
Με θύματα από τον Εμφύλιο και εξορισμένους στην άγονη γραμμή και στο «σιδηρούν παραπέτασμα», χιλιάδες ξεριζωμένοι από τις ορεινές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του εθνικού στρατού βρέθηκαν δίπλα στους μικρασιάτες πρόσφυγες που ακόμα δεν είχαν δώσει αντιπαροχή τα ασπρισμένα σπίτια τους στην Καισαριανή. Αυτό ήταν το ακροατήριο για το οποίο ο Καζαντζίδης τραγουδούσε λαϊκά, δημοτικά, αμανέδες και τούρκικα τραγούδια.
Ο πόνος έβρισκε έκφραση
«Γειτονιά μου αγαπημένη, κι αν οι μπόρες σε χτυπήσαν, τα χαμόγελα δεν σβήσαν· αντηχείς από τραγούδια σαν γυρνούν απ' τη δουλειά παλικάρια και κοπέλες που δουλεύουνε σκληρά...»
Το συναίσθημα ξεχείλιζε. Η μάνα ήταν ιερή. Ο χωρισμός ήταν προδοσία και συντριβή. Γυναίκες και παιδιά βουρκώνανε βλέποντας ελληνικές και ινδικές ταινίες σε εκατοντάδες κινηματογράφους, οι νέοι ερωτεύονταν με όρκους αιώνιας πίστης που έφταναν σε αυτοκτονίες και φονικά. Οι κηδείες έμοιαζαν αρχαία τραγωδία, με κραυγές και μοιρολόγια.
Στις αλάνες, τα παιδιά παίζανε μπάλα, γκαζάκια και πετροπόλεμο. Στα λιμάνια και τους σταθμούς, μαυροντυμένες αποχαιρετούσαν τους «τυχερούς» που μετανάστευαν για τις φάρμες της Αυστραλίας και τις φάμπρικες της Γερμανίας με λευκά μαντίλια, ευχές και προσευχές.
Οι εργατικές διεκδικήσεις αντιμετωπίζονταν με βία και οι απόφοιτοι σχολείων και πανεπιστημίων χωρίς άμεμπτο πιστοποιητικό κοινωνικών φρονημάτων αποκλείονταν από το Δημόσιο και υπηρετούσαν τη θητεία τους σκάβοντας λαγούμια στα σύνορα της χώρας...
Τραγουδώντας γι' αυτά, ήταν τόσο μεγάλη η απήχηση του Καζαντζίδη, που οι δημιουργοί διάλεγαν τα θέματά τους όχι μόνο επειδή αντιστοιχούσαν στην κοινωνική πραγματικότητα, αλλά επειδή υπήρχε και ο γνήσιος εκφραστής της. Χωρίς τον Καζαντζίδη θα γράφονταν λιγότερα τραγούδια για την ξενιτιά, τη φτώχεια και τα βάσανα των ανθρώπων.
«Πικρό σαν δηλητήριο είναι το διαβατήριο, μα όταν ζεις δίχως ελπίδα όπου γης είναι πατρίδα...»
Αυτά ήταν τα πολιτικά τραγούδια την εποχή της μετεμφυλιακής τρομοκρατίας. Υπογράμμιζαν με τα πιο μελανά χρώματα τις συμφορές. Ταυτόχρονα έδιναν συνοχή στον κόσμο με βάση τα κοινά προβλήματα και τον ανακούφιζαν...
«Αυτοί που λένε πως είν' ωραία η ζωή, δεν έχουν κάνει με τα βάσανα παρέα, δεν έχουν νιώσει αδικία τι θα πει κι έχουνε δίκιο για να λεν πως είν' ωραία...»
Η αλήθεια αυτού του κόσμου που το αίμα του έβραζε από ζωή ή από ζόρι τροφοδοτούσε τα τραγούδια και ανύψωνε τον πόνο και τον αναστεναγμό σε ποίηση. Ποτέ δεν απασχόλησε τον Χρήστο Κολοκοτρώνη ή την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου τι σκέφτονταν οι πέρα από τον κοινωνικό φράχτη επικριτές των στίχων τους, όπως δεν απασχόλησε τον Βαμβακάρη ή τον Τζον Λι Χούκερ και τον Τζέιμς Μπράουν που έφτιαχναν με την ίδια «οχληρή» απλότητα τα «μαύρα» τραγούδια πολύ πριν αναγνωριστεί η αξία τους από λευκούς διανοούμενους που τα αξιολόγησαν και τα ενέταξαν στην αμερικάνικη κουλτούρα.
«Στα ξένα εργοστάσια, δουλεύω σαν το σκύλο, μανούλα μου κι αγάπη μου, λεφτά για να σας στείλω. Περνάω μέρες θλιβερές και νύχτες όλο κλάμα και τότε μόνο χαίρομαι, αχ, όταν λαβαίνω γράμμα...»
Καταλαβαίνει κανείς το χλευασμό της «άλλης πλευράς» γι' αυτό το «γράμμα» που παίζεται με «τουρκομερίτικα» μπουζούκια και χορεύεται σε καπελειά που συχνάζουν οι βαρελόφρονες που τόσο αυτοσαρκαστικά πρωταγωνιστούν στις γελοιογραφίες του Αρχέλαου και του Χριστοδούλου.
Αναζητώντας πηγές αισιοδοξίας σε μαύρες μέρες, παρεξήγησαν τον Καζαντζίδη ως εκφραστή της μοιρολατρίας και στελέχη της αριστεράς. Αλλά, στη δεκαετία του '50, οι άνθρωποι ούτε πολεμούσαν στο βουνό με την ελπίδα της νίκης, ούτε έχτιζαν τον σοσιαλισμό.
Ηταν ηττημένοι. Και η λογοκρισία ήταν αυστηρή. Πώς θα μπορούσε, λοιπόν, το τραγούδι να είναι «αισιόδοξο»! Εξάλλου, δεν είναι στο ίδιο πνεύμα, και σε μουσικές ανάλογου ύφους του Μίκη, η «Δραπετσώνα», το «Παράπονο», ο «Μετανάστης» και ο «Καημός» των εξαίρετων ποιητών της αριστεράς Τάσου Λειβαδίτη και Δημήτρη Χριστοδούλου;
Σ' αυτό τα πλαίσιο, σπουδαίοι οργανοπαίχτες, ενορχηστρωτές, συνθέτες και στιχουργοί που δημιούργησαν τον κύριο όγκο του ρεπερτορίου του Καζαντζίδη υποβαθμίστηκαν ή αγνοήθηκαν: Θ. Δερβενιώτης, Μπ. Μπακάλης, Γ. Λαύκας, Β. Καραπατάκης, Γ. Τατασόπουλος, Γ. Σταματίου, Γ. Καραμπεσίνης, Στ. Μακρυδάκης, Στ. Χρυσίνης, Α. Αθανασίου, Η. Ποτοσίδης, Γ. Παλαιολόγου, Δ. Γκούτης, Γ. Σαμολαδάς, Ι. Βασιλόπουλος, Η. Παπασιδέρης, Ν. Μουρκάκος, Ε. Ατραΐδης, Γ. Κλουβάτος, Στ. Βαρτάνης, Β. Βασιλειάδης, Ν. Πετρίδης κ.ά..
Προβλήθηκαν μόνο όσοι συνεργάστηκαν και με έντεχνους συνθέτες, όπως ο Κ. Βίρβος, η Ευτ. Παπαγιαννοπούλου, ο Πυθαγόρας και οι σολίστες Κ. Παπαδόπουλος και Λ. Καρνέζης. Ετσι λειτούργησε το «σύστημα» με ευθύνη και των τραγουδιστών, του Καζαντζίδη μη εξαιρουμένου. Οι δε εταιρείες δεν πίστεψαν στη διαχρονική αξία του λαϊκού τραγουδιού. Απόδειξη ότι δεν κρατούσαν αρχεία και όλες οι ανατυπώσεις στη μεταπολίτευση έγιναν από δίσκους ιδιωτικών συλλογών!
Το τραγούδι απελευθέρωνε
«Αυτή η νύχτα μένει που θα 'μαστε μαζί...»
Ο Καζαντζίδης οφείλει τη δημοτικότητά του και στην ερωτική πλευρά της ζωής και των τραγουδιών του, που περιλαμβάνουν συνθέσεις Καλδάρα, Τσιτσάνη, Μητσάκη κ.λπ. και επιτυχίες με ονόματα γυναικών, πολυπολιτισμικά: «Μαντουμπάλα», «Ζιγκουάλα», «Φαράχ», «Μανώλια», «Μαρίνα»...
Ρούμπες, τσιφτετέλια και ζεϊμπέκικα, ρετσίνα, γλέντια και συντροφικότητα στη φτωχή Ελλάδα αντί για ηρεμιστικά χάπια που κάνουν θραύση στην ευημερούσα Δύση στη δεκαετία του '50. Ηταν ξένη εδώ η προτεσταντική αισθητική και ηθική που συνιστούσε εγκράτεια και αποδοκίμαζε ως άξεστους ή αμαρτωλούς όσους εκφράζονταν αυθόρμητα και ανοιχτόκαρδα. Στην Ελλάδα, το τραγούδι ήταν συναισθηματικά απελευθερωτικό.
«Και σιδερένια να είχα καρδιά, θα είχε λιώσει σε τέτοια φωτιά...»
Στην αρχή της δεκαετίας του '60, όταν τραγουδάει Χατζιδάκι και Θεοδωράκη, ο Καζαντζίδης είναι στα φόρτε του με επιτυχίες που λιώνουν τις βελόνες του πικάπ από τη Θεσσαλονίκη και τη Στουτγάρδη ώς τη Μελβούρνη και το Πίτσμπουργκ. Κι αυτός είναι ίσως ο λόγος που οι έντεχνοι δεν επενδύουν πάνω του. Παρόλο που οι ερμηνείες του είναι αξεπέραστες, σφραγίζει τα τραγούδια τους με τη δική του προσωπικότητα.
Ηξερε πώς να τα ερμηνεύσει
Ακούγοντας τα τραγούδια της «Καταχνιάς» του Λεοντή συνειδητοποιεί κανείς πόσο «ατυποποίητος» είναι ο Καζαντζίδης. Κλαίει εκεί όπου πρέπει να κλάψει, γελάει εκεί όπου πρέπει να γελάσει. Και στο «Πέλαγο είναι βαθύ» του Χατζιδάκι, η ερμηνεία του κεντάει όλα τα νοήματα του τραγουδιού με την πιο λεπτή ψυχική, διανοητική και καλλιτεχνική κλωστή.
Δύσκολα θα βρει κανείς σε παγκόσμιο επίπεδο έναν ερμηνευτή με όλα τα προσόντα του Καζαντζίδη, στον οποίο ανιχνεύονται ίχνη από την ανατολίτικη γλύκα του Ζεκί Μουρέν, τη χρωματισμένη εκφραστικότητα του Χάρι Μπελαφόντε, την αρχοντιά του Κάρλος Γαρδέλ, το βάθος της Ουμ Καλσούμ, τη μελωδικότητα του Νατ Κινγκ Κόουλ, το δυνατό πάθος της Τζάνις Τζόπλιν, την αμεσότητα του Μάρκου Βαμβακάρη, τη φωνητική καθαρότητα του Στράτου Παγιουμτζή, τη γοητεία του Μανώλη Χιώτη, την ψαλτική λιτότητα του Θρασύβουλου Στανίτσα, την αδιαλλαξία του Ακη Πάνου, τη μαγκιά του Στράτου Διονυσίου, τον πόνο της Ελένης Βιτάλη, τη θηλυκότητα της Χαρούλας Αλεξίου και το πείσμα ενός ξεροκέφαλου Πόντιου!
«Δεν με θαμπώνουν οι ουρανοξύστες, δεν με πλανεύουν πλούτη και λεφτά...»
Αυτό το πολυσύνθετο καλλιτεχνικό προφίλ δεν είναι το μόνο χαρακτηριστικό που τον κάνει να διαφέρει από το «σινάφι». Δεν προσπάθησε ποτέ να αρέσει σε όλους, όπως έκαναν οι φιλόδοξοι τραγουδιστές ακολουθώντας μόδες και λάιφσταϊλ. Δεν έκανε συμψηφισμούς με το ρεπερτόριό του (πότε λαϊκό-πότε μοντέρνο), δεν ελίχθηκε σε διαφορετικά ταμπλό (μία Μπουζούκια-μία Μέγαρο), δεν μετακόμισε στις ακριβές συνοικίες ούτε άλλαξε κοινωνικό περίγυρο. Εμεινε συνεπής σε έναν κόσμο μη προνομιούχων, τον οποίο δεν άφησε ποτέ έξω από την πόρτα. Είναι ο μόνος που η αντιδικία του με την εταιρεία τού στοίχισε πολυετή αποκλεισμό από τη δισκογραφία. Και είναι από τους πρώτους καλλιτέχνες παγκοσμίως που προσπάθησαν να φτιάξουν ανεξάρτητη εταιρεία.
Ακόμα και η εκδήλωση των γήινων αδυναμιών του υπογράμμιζε τη λαϊκή του υπόσταση. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι η τελευταία φάση της ζωής του ελάχιστα διαφέρει από την πρώτη κι ας έχει μεσολαβήσει μισός αιώνας! Αφήνει, μάλιστα, θαυμάσια σύγχρονα τραγούδια, όπως αυτά των Τάκη Σούκα, Θανάση Πολυκανδριώτη, Βασίλη Παπαδόπουλου, Νίκου Λουκά κ.ά., που περιλαμβάνονται στο δίσκο «Ελεύθερος», το 1988.
Αυτή η οριοθετημένη στάση ζωής που ενσωματώνεται στις ερμηνείες του είναι ο ατομικός του κώδικας που δεν αντιγράφεται και τον καθιστά μοναδικό και ανεπανάληπτο. Πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς το γεγονός ότι, μέχρι σήμερα, από τόσο πολλούς καλούς τραγουδιστές με καλό ρεπερτόριο και με τεράστια υποστήριξη από εταιρείες, κρατικούς φορείς και ΜΜΕ, κανένας άλλος δεν ανακηρύχτηκε από το λαό ισάξιός του!
* Με πρωτοβουλία της Μαρινέλλας, θα πραγματοποιηθούν οι δύο συναυλίες αφιερωμένες στον Καζαντζίδη με τίτλο «Η φωνή ζει» σε Αθήνα (18/9, Καλλιμάρμαρο Στάδιο) και Θεσσαλονίκη (23/9, Καυταντζόγλειο Στάδιο) με σκοπό τα έσοδα να διατεθούν για την ανέγερση «Πτέρυγας Στέλιου Καζαντζίδη» στο Κέντρο Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών με Αναπηρία «Η Αρωγή».
Θα τραγουδήσουν οι Χάρις Αλεξίου, Γλυκερία, Μαρινέλλα, Δημήτρης Μητροπάνος, Γιώργος Νταλάρας και Πασχάλης Τερζής, με τη σκηνοθετική επιμέλεια του Σταμάτη Φασουλή. Τιμή εισιτηρίου 15 ευρώ. *
