Νίκος Μαμαγκάκης: «Δεν διακινδυνεύει κανείς τίποτα σήμερα»

Διαχρονικά

Τα «Άπαντα» του Νίκου Μαμαγκάκη σε νέα έκδοση

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΚΙΩΝΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / 2 - 06/09/2008

«Υπάρχει πράγματι μια ακατάσχετη ροή ηχοπολτών από τα μέσα αναμετάδοσης. [...] Αυτό επιφέρει έναν υπερκορεσμό και, φυσικά, έχει ως συνέπεια πολλά πράγματα να ισοπεδώνονται και να εξομοιώνονται με τα χυδαία κατασκευάσματα. Γιατί πρέπει να πούμε ότι η μουσική που τρέφει τη νεολαία δεν έχει καμία φλόγα και καμία υψηλή έμπνευση πια. Είναι όπως τα προϊόντα του σουπερμάρκετ, που έχουν καλό ντιζάιν, τρώγονται εύκολα, αλλά δεν έχουν ούτε βιταμίνες ούτε νοστιμιά».

«Η μουσική που τρέφει τη νεολαία δεν έχει καμία φλόγα και καμία υψηλή έμπνευση»

Αυτά έλεγε ο Νίκος Μαμαγκάκης σε μια συνέντευξη που του είχα πάρει και δημοσιεύτηκε στις 22 Οκτωβρίου 1990 στις σελίδες αυτές, επ' ευκαιρία της κυκλοφορίας του δίσκου του «Εαρινή Συμφωνία», σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου.

Ηχοκατασκευάσματα

Και πιο κάτω: «Αυτό, συν το γεγονός της υπερπληθώρας και της υπερπροσφοράς, έχει ως άμεση και οδυνηρή συνέπεια η μουσική να μην επενεργεί πια λυτρωτικά και σαν πανάκεια ψυχής, όπως πρέπει να 'ναι. Κι αν δεν βρεθεί ένας τρόπος να περιοριστεί αυτή η ροή ηχοκατασκευασμάτων, δεν αποκλείεται να δημιουργηθεί μια νέα ψυχασθένεια, που δεν ξέρουμε ούτε το όνομα ούτε τις συνέπειές της».

Τον ρωτάω αν σήμερα, ύστερα από 18 χρόνια, έχει τις ίδιες απόψεις. Και η απάντησή του:

«Η αρρώστια έχει εμφανιστεί ήδη - μια θανάσιμη πλήξη που νιώθουν οι άνθρωποι για την τέχνη, που δεν επενεργεί όπως παλιά. Δεν γίνονται πια μεγάλες παραστάσεις, δίνονται μόνο πράγματα ετοιματζίδικα. Δεν διακινδυνεύει κανείς τίποτα σήμερα».

Ο Νίκος Μαμαγκάκης, ωστόσο, δεν είναι από τους ανθρώπους που αφήνουν τα πράγματα στην τύχη τους - ειδικότερα σε σχέση με το έργο του, που καλύπτει μια τεράστια γκάμα: από όπερες, ορατόρια, παραδοσιακά, μουσικές για κινηματογραφικές ταινίες, μέχρι λαϊκό τραγούδι. Κι επειδή ένας καλλιτέχνης σπάνια τα πάει καλά με τις εταιρείες που εκδίδουν και προωθούν το έργο του, το σκέφτηκε, το αποφάσισε και:

«Δημιούργησα μια μικρή "βιοτεχνία" μουσικής, την "ΙΔΑΙΑ" (αρχαία ονομασία της Κρήτης). Δηλαδή ένα καλό στούντιο ηχογραφήσεων, ένα μικρό εργαστήρι εξωφύλλων, τα οποία εξ ολοκλήρου επινόησα και έστησα μόνος μου, και μια ομάδα φίλων. Δεν επιθυμώ να είμαι εταιρεία και οι οικονομικές βλέψεις οριοθετούνται στο να μη χάσω, ούτε διανοούμαι να χρησιμοποιήσω μεθόδους εταιρειών. Απλώς υπέρτατος στόχος μου είναι η όσο γίνεται φυσική διάδοση των όσων έχω επιτύχει στην τέχνη μου».

Ως τώρα έχουν εκδοθεί από την «ΙΔΑΙΑ» 53 cd με διάφορα έργα, καθώς και 22 με συνθέσεις για φωνή και πιάνο, ενώ πρόκειται να ακολουθήσουν άλλα 10, στα οποία περιλαμβάνονται 4 όπερες. Και τι να πρωτοαναφέρει κανείς από τίτλους, ποιητές (καθώς ο Μαμαγκάκης έχει ντύσει με μουσικές έργα κορυφαίων λογοτεχνών) και εκτελεστές. Στις πρόσφατες δημιουργίες του περιλαμβάνονται και δύο ξεχωριστές: «Τα τραγούδια της παράδεισος», παραλλαγές σε γνωστά ρεμπέτικα με μεγάλη ορχήστρα (ο πρώτος) και φωνές (ο δεύτερος).

Μίκης: «Τα δίνεις όλα»

Ηδη έχει δεχθεί εγκωμιαστικότατα σχόλια. Ανάμεσα σ' αυτά και μια επιστολή του Μίκη Θεοδωράκη, στην οποία του γράφει:

«Η παραγωγή σου είναι εντυπωσιακή από κάθε άποψη, ποιοτική, ποσοτική και αυτοθυσίας, μιας και τα δίνεις όλα, έμπνευση, κόπο, αυτοχρηματοδότηση, ανιδιοτέλεια. Σαν να βρίσκεσαι σε μια ιδανική κοινωνία αγγέλων, έτοιμη να αγκαλιάσει τα πολύτιμα δώρα της πνευματικής δημιουργίας. Τι να σου πω; Μένω άφωνος και ομολογώ ότι σε θαυμάζω.

»Πριν από λίγες μέρες άκουσα με τον Antoine (Αντώνη!) την... "Παράδεισος", που με εντυπωσίασε. Πράγματι είναι ένα νέο "κοίταγμα" αυτού του κόσμου που επιβεβαιώνει αυτό που λες, ότι δηλαδή η τέχνη είναι έντεχνη. Ομως γι' αυτό χρειάζεται φαντασία, όπως με πολλή επιτυχία δείχνεις να είσαι κάτοχος. Εγώ να προσθέσω τη λέξη "πνευματικότητα", χάρη στην οποία η πρώτη γνήσια ύλη ανεβαίνει ένα σκαλί πιο πάνω από την κλίμακα των ανθρώπινων αξιών. Δηλαδή την πεμπτουσία αυτού που ονομάζουμε απλά τέχνη.

»Σιγά σιγά θα κοιτάξω και τα υπόλοιπα υλικά, στον βαθμό φυσικά που μου το επιτρέπουν οι δυνάμεις μου, που -φευ- παλεύουν απεγνωσμένα με τη φθορά του χρόνου».

Εκτός από τους δίσκους, ο Νίκος Μαμαγκάκης προχώρησε μέσω της εταιρείας του και στην έκδοση 4 άκρως σημαντικών βιβλίων: «Το τραγούδι του Δασκαλογιάννη», λαϊκό έπος του ποιητάρη Παντζέλιου, «Ποιήματα», τα ψηλορείτικα, τα τραγούδια του παλιού Ρέθυμνου, κρητικές αύρες, του Γιώργου Καλομενόπουλου, «Ο νέος Ερωτόκριτος» του Παντελή Πρεβελάκη, «Διάλογοι πάνω στην ελληνική μουσική» του Γιάννη Παπαϊωάννου.

«Μόνον η βεβαιότητά μου και ο ένθεος έρωτας που τρέφω για τους ογκόλιθους αυτούς του νεοελληνικού πολιτισμού, με ώθησε, έστω και μην έχοντας τα αναγκαία κεφάλαια, να προβώ στην έκδοση των κειμένων αυτών και μέσα σ' αυτό τον πολτό και τον συρφετό των ιδεολογικών σκουπιδιών και το σημερινό πολιτισμικό κομφούζιο, ίσως μπορούν να βοηθήσουν τους σύγχρονους Ελληνες να σώσουν ψυχές», γράφει προλογίζοντας τις εκδόσεις αυτές ο συνθέτης - κάτι που θα 'λεγα ισχύει για όλο του το εγχείρημα. *

Το ΚΚΕ τιμά τον Μάνο Χατζιδάκι!!!

«Πιστεύω στο τραγούδι που μας αποκαλύπτει και μας εκφράζει εκ βαθέων και όχι σ' αυτό που κολακεύει τις επιπόλαιες και βιαίως αποκτηθείσες συνήθειές μας».

«Αδιαφορώ για τη δόξα. Με φυλακίζει μες στα πλαίσια που καθορίζει εκείνη και όχι εγώ».

«Περιφρονώ αυτούς που δε στοχεύουν στην αναθεώρηση και στην πνευματική νεότητα, τους εύκολα "επωνύμους" πολιτικούς και καλλιτέχνες, τους εφησυχασμένους συνομηλίκους, τη σκοτεινή και ύποπτη δημοσιογραφία, καθώς και την κάθε λογής χυδαιότητα».

«Όποιος δε φοβάται το πρόσωπο του τέρατος, πάει να πει ότι του μοιάζει και η πιθανή προέκταση του αξιώματος είναι να συνηθίσουν τη φρίκη, να μας τρομάζει η ομορφιά». (Μάνος Χατζιδάκις)

***

«Ο Μάνος Χατζιδάκις με την προσωπική αισθητική και την προσωπική ευαισθησία του, την οξεία κριτική ματιά του, την αγάπη του για το λαό και με την απόφασή του να μη συμβιβαστεί με την εξουσία και τις απαιτήσεις της, μπόρεσε να αποτυπώσει με κριτικό ρεαλιστικό τρόπο την ελληνική κοινωνία. Ο Μάνος Χατζιδάκις αντιπαρατέθηκε σ' όλη τη ζωή του στην εμπορευματοποίηση και στον εκχυδαϊσμό της τέχνης».

(Από το κάλεσμα της ΚΕ στη συναυλία - αφιέρωμα που διοργανώνει το ΚΚΕ για τον Μάνο Χατζιδάκι, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τα 90χρονα του Κόμματος, μεθαύριο Δευτέρα 8 Σεπτέμβρη, στη Ρωμαϊκή Αγορά, στην Πλάκα, στις 8.30μ.μ.).

ΑΥΤΟ ΚΙ ΑΝ ΕΙΝΑΙ... ΚΟΥΦΟ!!!

Τραγούδια του Σταύρου Κουγιουμτζή στο Ηρώδειο

Πλημμυρισμένες από τραγούδια του Σταύρου Κουγιουμτζή θα είναι οι δύο συναυλίες του Γιώργου Νταλάρα, στις 17, 18/9 (8.30μμ), στο Ηρώδειο. Ενα διήμερο αφιέρωμα στον πολύ σημαντικό συνθέτη που πέθανε αναπάντεχα πριν από τρία χρόνια από τον τραγουδιστή που συνδέθηκε στενά μαζί του στο ξεκίνημά του. Καλεσμένοι στις δύο βραδιές είναι ο Κώστας Μακεδόνας, η Μελίνα Ασλανίδου, η Δέσποινα Ολυμπίου και η μικρή κόρη του αξέχαστου συνθέτη Μαρία Κουγιουμτζή, οι οποίοι θα ερμηνεύσουν μαζί με τον Γιώργο Νταλάρα υπέροχα τραγούδια του δημιουργού, συνοδευόμενοι από δεκαπενταμελή ορχήστρα. Τις δύο συναυλίες οργανώνει η Ενωση «Μαζί για το Παιδί».

Το φθινοπωρινό ραντεβού της τζαζ

Ερχονται για συναυλίες στο Μετς. Επάνω: αριστερά, ο αμερικανός σαξοφωνίστας Τσίκο Φρίμαν, δεξιά, η νέα ντίβα της σύγχρονης βραζιλιάνικης μουσικής Μπάρμπαρα Μέντες. Αριστερά, ο Στιβ Λάκι, η Κάρμεν Γκέτιτ και οι Rumba Βums, δεξιά, ο Τονίνο Καροτόνε

Από τις 3 Οκτωβρίου στη σκηνή του Ηalf Νote

Το Ηalf Νote, η πιο τζαζ γωνιά της πόλης, πιστό όπως πάντα στο φθινοπωρινό ραντεβού του ανοίγει τις πόρτες του και εφέτος με μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα ονόματα της σύγχρονης τζαζ- κάποια από αυτά μάλιστα θα τα δούμε για πρώτη φορά στη χώρα μας. Η έναρξη θα γίνει στις 3 Οκτωβρίου και το Ηalf Νote με την τριαντάχρονη εμπειρία του ετοιμάζεται να απογειώσει τη διασκέδαση της νυχτερινής Αθήνας με ένα πρόγραμμα που ξεφεύγει αρκετά από τα συνηθισμένα! Τον μεγαλύτερο xώρο φυσικά καταλαμβάνει η τζαζ, όμως σημαντικό ρόλο θα παίξουν τα μπλουζ, το φανκ, η άσιντ-τζαζ, αλλά και το τανγκό, το φλαμένκο, το χιπ-χοπ και η... έθνικ πανκ και κυρίως σχήματα crossover, η μουσική των οποίων μπορεί να συνδυάζει πολλά διαφορετικά είδη και φόρμες.

O Μέλβιν Σπαρκς, ο «βασιλιάς» της άσιντ-τζαζ, βρίσκεται στο προσκήνιο για περισσότερα από 40 χρόνια είτε παίζοντας δίπλα σε κορυφαία ονόματα της τζαζ και μπλουζ σκηνής ( Λου Ντόναλτσον, ΜπιΜπι Κινγκ ) είτε λαμβάνοντας μέρος σε κλασικές ηχογραφήσεις της εποχής. Η εντυπωσιακή ικανότητά του να μεταπηδά με ευκολία και με τις ίδιες υψηλές επιδόσεις σε διαφορετικά είδη, όπως τζαζ, μπλουζ, φανκ, είναι ένας από τους λόγους που τον καθιέρωσαν κορυφαίο τζαζ-μπλουζ κιθαρίστα. Η δεκαετία του 1990 ήταν η εποχή που η άσιντ τζαζ έκανε τη μεγάλη έκρηξη και ο Σπαρκς έβαλε τη δική του σφραγίδα με το εξαιρετικό album «Ι΄m Α “Gittar” Ρlayer». Εμφανίζεται από τις 3 ως τις 9 Οκτωβρίου.

Την εβδομάδα που ακολουθεί εμφανίζεται μια αγαπημένη του αθηναϊκού κοινού, η Μπάρμπαρα Μέντες. Η νέα ντίβα της σύγχρονης βραζιλιάνικης μουσικής κτίζει σταθερά ένα σπουδαίο καλλιτεχνικό όνομα για το άμεσο μέλλον, ερμηνεύοντας μια μουσική που είναι λαϊκή και σύγχρονη, βραζιλιάνικη και τζαζ, παραδοσιακή και world ταυτόχρονα. Διαθέτοντας φωνή με αίσθημα και εκφραστική που θυμίζει την πλούσια μουσική κληρονομιά της πατρίδας της, η Μέντες ξεκίνησε την καριέρα της από τα έξι χρόνια της, τραγουδώντας σε φεστιβάλ δίπλα στη μητέρα της, τη διάσημη τραγουδίστρια Μαρίζα Ρόσι. Μπήκε, όμως, για τα καλά στο τραγούδι μόλις ενηλικιώθηκε με εμφανίσεις στα κλαμπ του Ρίο και από τον Αύγουστο του 1996, οπότε πηγαίνει στη Νέα Υόρκη, το ταλέντο της αναγνωρίζεται ολοκληρωτικά όπου παίζει πλάι σε ονόματα όπως ο Χέρμπι Χάνκοκ, ο Τίτο Πουέντε και ο Γουέιν Σόρτερ.

Από τις 17 Οκτωβρίου και για μία εβδομάδα το κλίμα αλλάζει και τη σκυτάλη παίρνει το φανκ και οι Βrooklyn Funk Εssentials. Η αρχική ιδέα ανήκει στους παραγωγούς Αρθουρ Μπέικερ και Λάτι Κρόνλουντ και στηρίζεται στα αυτοσχεδιαστικά sessions. Αργότερα μετατράπηκε σε δωδεκαμελές γκρουπ που αποτελούνταν από τους πιο πολλά υποσχόμενους νεαρούς τραγουδιστές, ράπερ και DJ της εποχής. Αφού κυκλοφόρησαν το πρώτο τους άλμπουμ «Cool & Steady & Εasy» και κατέκτησαν τις μουσικές σκηνές της Νέας Υόρκης, άρχισαν να περιοδεύουν ανά τον κόσμο και να συνεργάζονται με σπουδαίους μουσικούς και καλλιτέχνες όπως οι Ρarliament, οι Funkadelic, οι Roots, ο Τζέιμς Μπράουν, οι Jamiroquai και ο Μπεν Χάρπερ.

Ενα από τα πιο δυναμικά σαξόφωνα της πρόσφατης ιστορίας της τζαζ, ο Τσίκο Φρίμαν, έρχεται για να εγκατασταθεί στην Αθήνα για μία εβδομάδα στις 24 Οκτωβρίου με το συγκρότημά του Νew Guataca. Πολυπρόσωπος καλλιτέχνης και μοναδική δημιουργική φυσιογνωμία, ο Φρίμανπροέρχεται από διάσημη μουσική οικογένεια του Σικάγου (πατέρας του είναι ο σαξοφωνίστας Βον Φρίμαν, θείος του ο κιθαρίστας Τζορτζ Φρίμαν). Ο Τσίκο Φρίμαν από την αρχή της καριέρας του μπήκε βαθιά στις ρίζες της τζαζ και της αφρο-λάτιν μουσικής στην παράδοση ονομάτων όπως ο Τσούτσο Βαλντές, ο Τίτο Πουέντε και ο Ντίζι Γκιλέσπι. Εξίσου ενδιαφέρων θα είναι και ο Νοέμβριος (31/10-6/11) ο οποίος ξεκινά με jump σουίνγκ και ρυθμ-ενμπλουζ και ένα εκπληκτικό συγκρότημα από το Σαν Φρανσίσκο!

Πρωτοπόροι πάντα στην τρέχουσα αναβίωση του σουίνγκ, ο Στιβ Λάκι και η Κάρμεν Γκέτιτ μαζί με τους μοναδικούς Rumba Βums επανέρχονται στη σκηνή του Ηalf Νote, υποσχόμενοι ένα ατελείωτο πάρτι με παλιές τους επιτυχίες αλλά και τραγούδια από το νέο τους άλμπουμ «Some Like Ιt Ηot» που μόλις κυκλοφόρησε! Τη σκυτάλη παίρνει ο επίσης γνωστός Τονίνο Καροτόνε στις 7 Νοεμβρίου όπου το στυλ, ο λυρισμός, το πανκ και οι κοινωνικοπολιτικοί στίχοι γίνονται ένα.

Σ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, Τετάρτη, 3 Σεπτεμβρίου 2008

ΜΙΚΗΣ: «Η κυβέρνηση κάνει ένα πελώριο βήμα προς το χάος»

ΤΑ ΝΕΑ: Τετάρτη 3 Σεπτεμβρίου 2008

«Ευθύνη» είναι το μήνυμα του Μίκη Θεοδωράκη απέναντι στην κυριαρχούσα αποσύνθεση, όπως λέει, με αφορμή συναυλία με συμφωνικά του έργα στο Ηρώδειο

«Και μόνο η λέξη "σύνθεση" έρχεται σε κατάφωρη αντίθεση με την κυριαρχούσα αποσύνθεση. Όμως ο καλλιτέχνης δημιουργός βρίσκει πάντοτε τον τρόπο να ανακαλύπτει, ακόμα και κάτω απ΄ τα σκουπίδια, το "ωραίο και το αληθινό", γιατί αυτό το έχουμε όλοι μέσα μας», λέει ο Μίκης Θεοδωράκης εκφράζοντας τα συναισθήματα που του προκαλεί η σημερινή πολιτική κατάσταση.

Η χρονική στιγμή κατά την οποία πραγματοποιείται η συναυλία με συμφωνικά έργα του Μίκη Θεοδωράκη- η Καντάτα «Επιφάνια Αβέρωφ», σε ποίηση Γιώργου Σεφέρη, και επιλεγμένες σκηνές από τη σουίτα μπαλέτου «Ζορμπάς», με ερμηνεία τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη από τον βαθύφωνο Δημήτρη Καβράκο, με τον οποίο ο συνθέτης συμπράττει έξι χρόνια μετά την πρώτη συνεύρεσή τους με την όπερα «Λυσιστράτη» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών- στο Ηρώδειο είναι κάτι σύνηθες για τον ίδιο, από τη στιγμή που είναι ακόμη μία, όπως σημειώνει, εκτός Φεστιβάλ Αθηνών.

«Αν θα πρέπει να χαρακτηρίσουμε ειδικά αυτήν τη συναυλία, θα πρέπει να την αποκαλέσουμε πρόσκληση για το κοινό και πρόκληση για εκείνους, οι οποίοι με τις πλάτες της κυβέρνησης και τα χρήματα τα δικά μας (των πολλών) μας προκαλούν, όχι μόνο σβήνοντας από τα προγράμματά τους την έννοια "ελληνικότητα" αλλά ασχημονώντας επιπλέον, χρησιμοποιώντας σαν κουρέλια τα άγια των αγίων της εθνικής πολιτιστικής παράδοσης σε χώρους όπως η Επίδαυρος».

• Αν και το ελληνικό κοινό έχει αποθεώσει τον «λαϊκό» Θεοδωράκη, φαίνεται να στέκεται διστακτικό απέναντι στον «συμφωνικό» Θεοδωράκη. Πού το αποδίδετε;

Η συμφωνική μουσική προϋποθέτει δύο βασικά στοιχεία: α) Μουσική μόρφωση και β) Πλούσιο ελεύθερο χρόνο, γεγονός που περιορίζει το ποσοστό των φίλων της συμφωνικής μουσικής στη χώρα μας περίπου σε 0,01% του πληθυσμού. Επομένως, εάν στην περίπτωσή μου το κοινό που αγαπά τη λαϊκή μουσική μου εκτιμά και γνωρίζει σε ποσοστό μεγαλύτερο από 10% και το συμφωνικό μου έργο, νομίζω ότι θα πρέπει να είμαι ευχαριστημένος. Κι αυτό χωρίς να διαθέτω τα βασικά μέσα με τα οποία γίνεται γνωστό το συμφωνικό έργο. Δηλαδή συμφωνικές ορχήστρες, χορωδίες και αίθουσες μουσικής. Και, όπως βλέπετε, στο Ηρώδειο δεν συμμετέχω στην α΄ κατηγορία (δηλαδή στο Φεστιβάλ), όπου προβάλλονται κυρίως συμφωνικά έργα, αλλά στη β΄ κατηγορία, όπου ασφυκτιούν για μια θέση στον ήλιο οι «ιθαγενείς» καλλιτέχνες με τα λίγα μέσα που διαθέτουν, μια και ο κρατικός κορβανάς διατίθεται αποκλειστικά για καλλιτέχνες και συγκροτήματα α΄ κατηγορίας.

• Το κοινό που θα την παρακολουθήσει τι θέλετε να αποκομίσει;

Για να αρκεστώ μόνο σε ένα έργο, το «Επιφάνια Αβέρωφ», θα πω τα εξής:

1ον: Η ποίηση είναι του Γιώργου Σεφέρη, που έχει από καιρό γίνει ένα πολύτιμο κομμάτι του πνεύματος και της ψυχής τους, γιατί εκφράζει την αληθινή, τη γνήσια και τη σύγχρονη Ελλάδα, μέσα στην οποία πλάθονται και διαπλάθουν.

2ον: Η μουσική σύνθεση του ποιήματος έγινε τον Ιανουάριο του 1968 στις Φυλακές Αβέρωφ, τότε που μια χούφτα Έλληνες πατριώτες κρατούσαν αναμμένη τη λαμπάδα της αγάπης για Ελευθερία και Δημοκρατία. Επομένως, η απάντηση στους τυράννους με την απόπειρα μετουσίωσης μιας τέτοιας ποιότητας ποιήματος σε μουσικό έργο εμπνευσμένο από την ελληνική μας παράδοση, και μάλιστα μέσα σ΄ εκείνες τις συνθήκες, αποτελεί- πέρα από την όποια αισθητική του αξία- μια πράξη εμπιστοσύνης στον εαυτό μας, σε μια στιγμή που όλα γύρω μας συνωμοτούν για να μας διαλύσουν.

3ον: Ο Δημήτρης Καβράκος- ο αναμφισβήτητα μεγαλύτερος μπάσος του κόσμου, με 30 χρόνων θητεία στη Μετροπόλιταν Όπερα μας χαρίζει την ανεπανάληπτη ερμηνεία του σε μια στιγμή που, όπως είπα ήδη, το ίδιο το κράτος μας κατατάσσει σε παραστάσεις επιπέδου β΄ κατηγορίας, σύμφωνα με τα δικά του κριτήρια.

Ένας μεγάλος Έλληνας ερμηνευτής συντάσσεται στο πλευρό μας, σε μια στιγμή πλήρους αποσύνθεσης της επίσημης πολιτιστικής μας πολιτικής, αφού η σημερινή κυβέρνηση πραγματοποιεί ένα πελώριο βήμα προς το χάος ξεχνώντας πόσο ακριβά το πλήρωσαν έως τώρα από τη δεκαετία του ΄50 μέχρι σήμερα όσοι υποτίμησαν την πολιτιστική μας παράδοση, την ελληνική τέχνη και τους Έλληνες δημιουργούς.

«Δεν δικαιολογείται απάθεια και αποχή»

• Πού οφείλεται η αδράνεια των ανθρώπων της Τέχνης στα πολιτικά δρώμενα;

Νομίζω ότι ο καθένας μας σήμερα γνωρίζει ότι τα πολιτικά δρώμενα έχουν διεθνοποιηθεί όσο ποτέ άλλοτε. Έχει επομένως χάσει την πίστη του όχι μόνο στη δική του δύναμη, αλλά και σ΄ αυτές που αποτελούν τα κόμματα, τη Βουλή, ακόμα και την ίδια την κυβέρνηση. Η κρίση του πετρελαίου και του χρηματοπιστωτικού συστήματος έφερε τα πάνω κάτω, δείχνοντας πόσο εύθραυστες είναι σήμερα σε διεθνές επίπεδο οι κάθε είδους ισορροπίες που μας επηρεάζουν άμεσα στην καθημερινότητά μας. Από την άλλη μεριά η κρίση στη Γεωργία και η σκλήρυνση της στάσης της Ρωσίας ανοίγουν νέα, άγραφη σελίδα στις διεθνείς ισορροπίες, κ.λπ., κ.λπ. Όλα αυτά μας κάνουν να νιώθουμε πραγματικά πιόνια και, ό,τι κι αν πει κανείς, κινδυνεύει να γελοιοποιηθεί. Αυτό όμως δεν δικαιολογεί την απάθεια και την αποχή. Και άλλοτε ζήσαμε δύσκολες στιγμές και τελικά αποδείχθηκε ότι τον τελευταίο λόγο σε κάθε περίπτωση τον είχαν οι απλοί άνθρωποι. Απλοί αλλά υπεύθυνοι.

• Αν γράφατε σήμερα ένα συμφωνικό έργο σαν το «Επιφάνια Αβέρωφ», τι μήνυμα θα θέλατε να δίνει;

Την Ευθύνη.

Τραγούδια που θα αγαπηθούν ξανά

Τραγούδια μεταξύ των οποίων τα «Άσμα Ασμάτων», «Χάθηκα», «Η Μαρίνα», «Αλλόκοτο φεγγάρι», «Χρυσοπράσινο φύλλο» μεταγραμμένα για συμφωνική ορχήστρα από τον Μίκη θα ερμηνεύσει ο βαθύφωνος της Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Υόρκης Δημήτρης Καβράκος. Πώς ένας λυρικός τραγουδιστής βρίσκει τις ισορροπίες του σ΄ ένα λαϊκό τραγούδι;

Γεννημένος στα Τρίκαλα, είχα την ευκαιρία να πάρω μέρος στη Χορωδία Τρικάλων με δασκάλα την Τερψιχόρη Παπαστεφάνου, με ακούσματα από έργα του Μίκη Θεοδωράκη. Μου εντυπώθηκαν και τώρα τα ξαναθυμάμαι. Τι κάνει ξεχωριστό το «Επιφάνια Αβέρωφ»;

Η ποίηση του Σεφέρη είναι καταλυτική και με τη μελοποίηση του Μίκη αποκαλύφθηκε. Τα τραγούδια που αποτελούν κλασικές δημιουργίες του Μίκη, μεταγραμμένα για συμφωνική ορχήστρα, αποκτούν νέα διάσταση και το κοινό θα τα αγαπήσει.

Ραβέλ: σαγηνευτικός μεν, απαιτητικότατος δε

Ηχοι ζωντανοί

Του ΓΙΑΝΝΗ ΣΒΩΛΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 03/09/2008

Ολως ευπρόσδεκτο στην καλοκαιρινή ατμόσφαιρα προοριζόταν να είναι το αφιέρωμα στον Ραβέλ που πρότεινε η Ορχήστρα του Παρισιού υπό τον Κρίστοφ Εσενμπαχ στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών (11/7/2008).

Η Ορχήστρα του Παρισιού στο Ηρώδειο (φωτογρ.: Μπίλιος)

Δυστυχώς, το μισοάδειο Ηρώδειο φωτογράφισε για πολλοστή φορά δύο μείζονα, ξεχωριστά αλλά και αλληλένδετα προβλήματα: την ανεπαρκή προβολή των εκδηλώσεων εκ μέρους της διοργάνωσης και τη γενικότερη συρρίκνωση του μέρους εκείνου του ρεπερτορίου της κλασικής μουσικής που έχει ικανή απήχηση στο ελληνικό κοινό· το δεύτερο αυτό είναι συνέπεια των επί δεκαετίες αβασάνιστων προγραμματισμών εκ μέρους των αρμόδιων μουσικών θεσμών (ΚΟΑ, ΚΟΘ, ΟΜΜΑ κ.λπ.). Ιστορικό συμφωνικό σύνολο υψηλού επιπέδου, με σωστή, σε βάθος επένδυση στο εθνικό ρεπερτόριο, η γαλλική ορχήστρα πρόσφερε εκτελέσεις ακριβείς, με σωστό βάρος ορχηστρικού ήχου, ωστόσο η ενθουσιώδης απήχηση που είχαν αυτές στο κοινό οφειλόταν πρωτίστως στην ικανότητα των δημοφιλών έργων να στηρίζουν τον εαυτό τους και όχι στο εξειδικευμένα ραβελικό σαγηνευτικό στίγμα του Γερμανού αρχιμουσικού. Ακούστηκαν η μουσική από το χορόδραμα «Η μητέρα μου η χήνα», «Το βαλς», η Σουίτα αρ. 2 από το χορόδραμα «Δάφνις και Χλόη» και το «Μπολερό».

Η συνεισφορά της ορχήστρας ως πρώτης ύλης διάπλασης της εκτέλεσης πρόβαλε έως και ιδανική: εστιασμένος ήχος και συντονισμένο παίξιμο, πλούσιο φάσμα ηχοχρωμάτων με αριστοτεχνική, ιδιαίτερα φροντισμένη μείξη, θαυμάσιες σολιστικές συνεισφορές από τα πνευστά και τα κρουστά, αίσθηση του ειδικού χαρακτήρα της ραβελικής φραστικής. Από την άλλη, ο Εσενμπαχ υιοθέτησε προσέγγιση έντονα αναλυτική -αν όχι εκ του ασφαλούς- εντρυφώντας στο να ακτινογραφεί με μαθηματική ακρίβεια τη δομή της μουσικής και να αντλεί τη μέγιστη δυνατή ηχητική σαγήνη από κάθε φράση. Φυσική συνέπεια αυτού υπήρξε η χαλάρωση του ούτως ή άλλως αιθέριου ειρμού της μουσικής του Ραβέλ και η διάλυση του ακροάματος σε αναρίθμητα, αυτόνομα στιγμιότυπα-εντυπώσεις, που παρέμεναν ασύνδετα και μετέωρα.

Η μαγευτική αίσθηση της ρευστής, ονειρικής αλληλουχίας φράσεων και παραγράφων που προκύπτει με την αριστοτεχνική, άδηλη συρραφή των επιμέρους ενοτήτων, πόσω μάλλον η συνολική σύλληψη κάθε έργου σε μακροκλίμακα, παρέμειναν σταθερά εκτός των στόχων, ίσως και των δυνατοτήτων του αρχιμουσικού. Αυτό που ακούσαμε περισσότερο «εξηγούσε» με ποιον τρόπο είναι γραμμένη η μουσική του Ραβέλ παρά υπηρετούσε το γεμάτο σαγήνη πτητικό όραμά της. *

Η μουσική είναι μία: Η καλή

Σε ήχο ελληνικό

Του ΓΙΩΡΓΟΥ Ε. ΠΑΠΑΔΑΚΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 03/09/2008

**ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΜΠΟΥΝΤΟΥΝΗΣ: 100 ΚΙΘΑΡΕΣ Historia de un amor ΠΑΡΑΓΩΓΗ: LYRA

Ευτυχώς υπάρχουν σπουδαίοι καλλιτέχνες που καταφέρνουν να διαπερνούν τα συρματοπλέγματα του δισκογραφικού μεσαίωνα και να παρουσιάζουν ωραίες και καλές εργασίες. Ενας από αυτούς και ο Βαγγέλης Μπουντούνης, με το παράτολμο (εκ των δυσκολιών που έπονται) εγχείρημά του να δημιουργήσει ένα ογκώδες συγκρότημα από κιθαριστές το οποίο όχι μόνο να ακούγεται καθαρά, αλλά και να μπορεί να διατυπώνει ερμηνευτικές προτάσεις σε έργα ενός ευρύτατου ρεπερτορίου. Η πρώτη έκδοση, πριν από τέσσερα χρόνια, μιας συναυλίας στο Ηρώδειο αποτέλεσε έκπληξη παρά το γεγονός ότι ο δημιουργός θεωρούσε το εγχείρημα πειραματικό. Αυτό που γράφαμε τότε επαναλαμβάνουμε και τώρα με την προσθήκη ότι η νέα εργασία βρίσκεται πολύ ψηλότερα από κάθε άποψη (τεχνική, ερμηνευτική, φιλοσοφική) από την προηγούμενη.

Ενα συγκρότημα με πολλές κιθάρες δεν είναι όπως πολλά βιολιά, που οι μικρές διαφορές που παρουσιάζονται στη διάρκεια και στο τονικό ύψος κάθε νότας όχι μόνο δεν βλάπτουν αλλά αντίθετα δίνουν όγκο και μεγαλοπρέπεια στον ήχο. Στα νυκτά όμως όργανα οι μικρές αυτές διαφορές (ιδίως στις γρήγορες νότες) μπορεί να δημιουργήσουν χάος. Επιπλέον, όπως πολύ σωστά σημειώνει ο Βαγγέλης Μπουντούνης, οι κιθαριστές δεν έχουν συνηθίσει να παίζουν πολλοί μαζί, δεν υπάρχει δηλαδή μια σχετική παράδοση στον τομέα αυτόν, ώστε μπορεί κανείς να θεωρήσει ότι μια τέτοια ιδέα είναι ανεφάρμοστη. Παρά τις δυσκολίες, πάντως, η νέα παρουσία του συγκροτήματος του Βαγγέλη Μπουντούνη είναι σπουδαία. Πιστεύω ότι πέτυχε τον δεδηλωμένο του στόχο: «... η επιλογή της μουσικής, οι ενορχηστρώσεις, οι κιθαριστές, οι σολίστ, το στούντιο και οι ηχολήπτες επιλέχθηκαν για να υπηρετήσουν έναν μόνο στόχο: τη δημιουργία ενός CD που να σέβεται τους ακροατές του και, κυρίως, να μην προδίδει τη μουσική, αφού όλα τα έργα (εξαιρώ τα δικά μου!) είναι σημαντικά το καθένα στο είδος του. Με τον τρόπο αυτό δημιουργήσαμε ένα CD που χώρεσε όλα τα είδη και όλες τις εποχές της μουσικής και που, ίσως, αποδεικνύει αυτό που μου έμαθε ο μεγάλος μου δάσκαλος και φίλος Μάνος Χατζιδάκις: Οτι η μουσική είναι μία: Η καλή».

Η ορχήστρα δίνει ρεσιτάλ τεχνικής και ερμηνείας με όργανα πολύ απαιτητικά ιδιαιτέρως στον τομέα της ερμηνείας (μια κιθάρα δεν είναι όπως ένα βιολί ή ένα πνευστό) σε ένα ποικίλο ρεπερτόριο. Οι ακροατές της καλής μουσικής θα χαρούν ιδιαίτερα τις συνθέσεις «Summertime» του Γκέρσουιν σε μια ενδιαφέρουσα εκδοχή με δύο κιθάρες που πετυχαίνουν να δώσουν μια αποκαλυπτική εικόνα των τάσεων και των εντάσεων της ιστορικής πλέον αυτής μελωδίας-, ακόμη το «Ο Pastor» των Madredeus, τη σύνθεση «Cavatina» του Σ. Μάγιερς που ακουγόταν στην ταινία «Ο ελαφοκυνηγός», τρία πολύ γνωστά παραδοσιακά ισπανικά κομμάτια σε έξοχη ερμηνεία, αλλά και ένα θρακιώτικο ζωναράδικο δεξιοτεχικώς μεν εκτελεσμένο, αλλά με μια παρατήρηση, υποκειμενική ίσως, αλλά πιστεύω με κάποια ουσία: Βρήκα τον απαιτούμενο «διονυσιασμό» αυτής της μουσικής κάπως ακαδημαϊκό. Φυσικό, θα πείτε, αφού οι εκτελεστές δεν έχουν τη μουσική αυτή εντός τους βιωματικά. Σκεφθείτε όμως πόσο ενδιαφέρον θα ήταν, να είχε (λέει) πολλά χρήματα ο Βαγγέλης Μπουντούνης για να στείλει τους μουσικούς του να ζήσουν δυο-τρία χρόνια στα χωριά της Κομοτηνής και της Αλεξανδρούπολης και μετά να ακούγαμε (λέει) πώς θα ξανάπαιζαν αυτό το ζωναράδικο!